IV CZ 107/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 107/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa E. M., małoletniego J. M.

i M. M.

przeciwko A. V. AG w Köln w Niemczech

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 lutego 2013 r.,

zażalenia powodów

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim wyroku

Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 marca 2012 r.,

oddala zażalenie i nie obciąża powodów obowiązkiem zwrotu

pozwanemu kosztów postępowania zażaleniowego

Uzasadnienie

Powodowie […] wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z

dnia 7 marca 2012 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia o zwrocie pozwanemu A. V.

AG w Köln (Niemcy) kosztów postępowania, zawarte w punkcie trzecim wyroku z

dnia 7 marca 2012 r. Sąd odwoławczy, orzekając według niemieckich przepisów

materialnoprawnych dokonał częściowej zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji

zaskarżonego przez obydwie strony, oddalił ich apelacje w pozostałym zakresie i

zasądził od powodów na rzecz pozwanego kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu części

kosztów procesu za instancję odwoławczą, odstępując od obciążania ich pozostałą

częścią tych kosztów.

W zażaleniu skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego.

Jako naruszone wskazali § 308 ust. 2 i § 91 Zivilprozesordnung (ZPO) - niemieckiej

ustawy o postępowaniu cywilnym, § 3 ust. 2 Rechtsanwaltsvergütungsgesetz

(RVG) - ustawy o opłatach za czynności adwokackie oraz § 2 ust. 2 ustawy

o wynagrodzeniu adwokatów i wysokości honorarium (BRAGO), a także art. 45

Konstytucji RP i art. 100 k.p.c. We wnioskach powodowie domagali się uchylenia

i zmiany zaskarżonego orzeczenia o kosztach procesu przez zasądzenie od strony

pozwanej po 1150 euro na rzecz każdego z powodów tytułem zwrotu kosztów

postępowania za II instancję zgodnie ze złożonym dnia 8 lutego 2010 r. wnioskiem,

ewentualnie wnieśli o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy w tym

zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Stanowisko skarżących opiera się na wadliwym założeniu, że w wypadku,

kiedy sprawa rozpoznawana jest przy zastosowaniu obcego prawa materialnego,

również zasady ponoszenia

kosztów

wynagrodzenia

adwokackiego,

obowiązujących

w

Założenie to jest

i ich

powinna

wysokość,

w tym

wysokość

być

określana

według

materialne

jest

państwie,

którego

prawo

niesłuszne,

ponieważ

podstawową

zasadą

zasad

stosowane.

obowiązującą

w prawie procesowym jest zasada terytorialności tego prawa, co oznacza, że sąd

przeprowadza postępowanie stosując prawo procesowe obowiązujące w jego

siedzibie (lex fori), chyba że odstępstwa w tym zakresie wynikają z uregulowań

międzynarodowych (art. 91 ust. 2 Konstytucji RP). Sądy obydwu instancji były więc

zobowiązane stosować przepisy polskiego postępowania cywilnego, w tym przepisy

określające zasady ponoszenia kosztów procesu. Za źródła prawa procesowego

uznawane są także akty prawne określające rozmiar kosztów sądowych oraz te,

które wyznaczają

zasady wynagradzania fachowych pełnomocników stron

w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości na potrzeby rozliczenia

między stronami kosztów procesu. Nie można więc zgodzić się ze skarżącymi,

że zachodziły podstawy do stosowania przepisów procesowych zaczerpniętych

z prawa niemieckiego. Przepisy prawa polskiego zostały natomiast zastosowane

prawidłowo. W postępowaniu odwoławczym powodowie domagali się zmiany

wyroku Sądu pierwszej instancji przez zasądzenie na ich rzecz dalszych świadczeń

w wysokości powódka - 45 000 euro i renty wyższej o 500 euro miesięcznie; M. M.

- 45 000 euro i renty wyższej o 175 euro miesięcznie oraz J. M. - 55 000 euro i

renty wyższej o 200 euro miesięcznie. Roszczenia te zostały uwzględnione tylko

częściowo przez zasądzenie odszkodowania (zadośćuczynienia) dla J. M. w

wysokości 3 000 euro i w zakresie niewielkiej podwyżki stopy odsetek. Z kolei

pozwany w swojej apelacji domagał się obniżenia świadczeń dla E. i M. M. o 5 000

euro i skrócenia okresu, przez który zobowiązany jest do wypłaty renty. Wygrał spór

jedynie co do skrócenia okresu wypłaty renty. Zestawienie wartości żądań i stopnia

ich uwzględnienia przez Sąd Apelacyjny uzasadnia pogląd, że pozwany uległ

powodom jedynie w nieznacznym zakresie i uprawnia do zastosowania art. 100

k.p.c. Podnoszone przez powodów okoliczności, takie jak trudności z określeniem

przez nich rozmiaru roszczeń i korzystaniem przez nich ze zwolnienia

od kosztów sądowych nie stanowią dostatecznej podstawy do uwolnienia ich

od obowiązku zwrotu przeciwnikowi kosztów postępowania odwoławczego.

Trudności z określeniem roszczeń uwzględnione zostały przez Sąd odwoławczy

przy

dokonywaniu

zmiany

orzeczenia

o

kosztach

w

postępowaniu

pierwszoinstancyjnym, zaś zwolnienie od kosztów sądowych nie wiąże się

z usunięciem obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi procesowemu (art. 108

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - tekst

jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594). Na rzecz powodów zasądzone zostały

znaczące sumy odszkodowań, które - ze względu na prawomocność orzeczenia

sądu drugiej instancji powinny niezwłocznie zostać im wypłacone, ich sytuacja

materialna nie jest obecnie drastycznie zła. Nie zachodziły więc okoliczności, które

obligowałyby Sąd Apelacyjny do zastosowania wyjątkowej i w dużym stopniu

uznaniowego art. 102 k.p.c. (w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.).

Zażalenie powodów należało więc oddalić na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 39814 k.p.c.

Orzekając o kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy

zastosował art. 102 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.

przyjmując, że obciążenie powodów dalszymi jeszcze kosztami procesowymi

prowadziłoby

do

zachwiania

równowagi

pomiędzy

rozmiarem

uzyskanych

świadczeń mających rekompensować ujemne skutki tragicznej śmierci ich męża

i ojca a kosztami toczącego się w tej sprawie postępowania. Nierównowaga taka

spowodować może niesprawiedliwość całościowo ocenianego rozstrzygnięcia,

czemu zapobiegać ma uprawnienie sądu przewidziane w art. 102 k.p.c.

jw