IV CZ 102/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 102/11

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Grzegorz Misiurek

ze skargi powódki

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I ACa 690/10,

w sprawie z powództwa Janiny A.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Apelacyjnemu

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 stycznia 2012 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt I ACa 112/11,

uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia Sądowi

Apelacyjnemu

rozstrzygnięcie

o

kosztach

zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.

postępowania

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. I ACa 112/11, Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę powódki Janiny A. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 30 września 2010 r., sygn. I ACa

690/10, oddalającym apelację powódki od wyroku zaocznego wydanego przez Sąd

Okręgowy z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. I C 1324/08, którym oddalone zostało jej

powództwo skierowane przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Apelacyjnemu o

zapłatę. W ocenie Sądu Apelacyjnego powódka nie oparła skargi o wznowienie na

ustawowej

podstawie.

Odnosząc

się

do

wskazanej

w skardze

podstawy

przewidzianej w art. 401 pkt 2 k.p.c., polegającej na pozbawieniu powódki

możności działania przez przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej podczas jej

usprawiedliwionej nieobecności, Sąd Apelacyjny przyjął, że strona postępowania

nie ma obowiązku uczestniczenia w rozprawie, a do sądu należy jedynie

zawiadomienie

strony

o

wyznaczonym

terminie

rozprawy,

co

nastąpiło

zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2010 r., doręczonym powódce w dniu 30 sierpnia

2010 r. Natomiast stosownie do art. 214 § 1 k.p.c. konieczność odroczenia

rozprawy z powodu nieobecności strony zachodzi jedynie w przypadku jej

nieobecności wywołanej nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną przeszkodą, której

nie można przezwyciężyć. Sąd Apelacyjny wskazał, że powódka nie przedłożyła

jakiegokolwiek usprawiedliwienia swej nieobecności w dniu rozprawy i w

konsekwencji nie było podstaw do uwzględnienia jej wniosku o nierozpoznawanie

sprawy pod jej nieobecność. Ponadto w ocenie Sądu Apelacyjnego, mimo że

wniosek

powódki

o sporządzenie

uzasadnienia

został

odrzucony

jako

przedwczesny postanowieniem z dnia 29 września 2010 r., mogła ona skutecznie

złożyć ponownie taki wniosek w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji

wyroku, czego jednakże nie uczyniła. Zatem niesporządzenie uzasadnienia przez

Sąd Apelacyjny nie wiązało się z uchybieniem przepisom postępowania i nie

pozbawiało powódki możliwości działania w postępowaniu. Z kolei odnosząc się do

podstawy przewidzianej w art. 401 pkt 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny przyjął, że w

postępowaniu objętym skargą o wznowienie wobec sędziów tego Sądu nie

zachodziły przesłanki wyłączenia z mocy prawa przewidziane w art. 48 k.p.c., a

żądania wznowienia postępowania nie uzasadnia okoliczność, że w sprawie

orzekał sędzia, w stosunku do którego istniała podstawa do jego wyłączenia na

wniosek w oparciu o art. 49 k.p.c.

Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem powódka, zarzucając

naruszenie art. 401 pkt 2 w zw. z art. 214 k.p.c. polegające na nieuwzględnieniu,

że w piśmie z dnia 16 września 2010 r. usprawiedliwiła swą nieobecność podczas

rozprawy wyznaczonej na dzień 30 września 2010 r., dołączając do tego pisma

kopię powiadomienia z Sądu Okręgowego w W. z dnia 10 września 2010 r.,

skierowanego do niej jako pokrzywdzonej w sprawie o sygn. II Kp 441/10, z którego

wynikało, że w sprawie tej posiedzenie odbędzie się również w dniu 30 września

2010 r. Z tego względu powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,

skoro w postępowaniu objętym skargą o wznowienie pozwanym był Skarb Państwa

reprezentowany przez Sąd Apelacyjny orzekający w niniejszej sprawie, a powódka

sygnalizowała wątpliwości co do jego bezstronności, co powinno być podstawą

wyznaczenia innego sądu w trybie art. 44 k.p.c. Ponadto wniosła o przyznanie

nieopłaconych w całości ani w części kosztów pomocy prawnej udzielonej

w postępowaniu zażaleniowym przez adwokata ustanowionego z urzędu.

W odpowiedzi na zażalenie pozwany, reprezentowany przez radcę

Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie

kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie podnosi się w nim,

że w odpowiedzi

na

zarządzenie

o

wyznaczeniu

rozprawy

przed

Sądem

Apelacyjnym na dzień 30 września 2010 r., doręczone powódce w dniu 30 sierpnia

2010 r., złożyła ona w dniu 20 września 2010 r. pismo obejmujące jej oświadczenie

o braku „zgody na orzekanie” pod jej nieobecność, do którego dołączyła kopię jej

zawiadomienia jako pokrzywdzonej, pochodzącego z Sądu Okręgowego w W.

o wyznaczeniu na dzień 30 września 2010 r. posiedzenia w sprawie o sygn. II Kp

441/10 (k. 226 akt sprawy o sygn. I C 1324/08). Biorąc to pod uwagę należy uznać

za nieuprawniony wniosek Sądu Apelacyjnego, że powódka nie przedłożyła

jakiegokolwiek usprawiedliwienia swej nieobecności i w związku z tym nie było

podstaw do uwzględnienia jej wniosku o odroczenie rozprawy apelacyjnej.

W uzasadnieniu podstaw skargi o wznowienie powódka podniosła, że jej

nieobecność na rozprawie apelacyjnej była usprawiedliwiona. Wobec tego

oceniając dopuszczalność skargi o wznowienie z punktu widzenia oparcia jej na

ustawowej podstawie, stosownie do art. 410 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny powinien był

rozważyć, czy zawiadomienie o posiedzeniu przed Sądem Okręgowym w W.

uzasadniało odroczenie rozprawy apelacyjnej w oparciu o art. 214 § 1 w zw. z art.

391 § 1 k.p.c. na wniosek powódki wnoszącej apelację. Niedokonanie takiej oceny,

związanej z twierdzeniem powódki o pozbawieniu jej możności działania

w postępowaniu apelacyjnym, będącym podstawą skargi o wznowienie, oznacza

zaś odrzucenie tej skargi z uchybieniem art. 410 § 1 k.p.c.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 15 zd. pierwsze w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił jak w sentencji, koszty postępowania

zażaleniowego pozostawiając końcowemu rozstrzygnięciu w oparciu o art. 108 § 2

w zw. z art. 39821 i art. 3943 § 3 k.p.c.