IV CZ 102/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 102/09

POSTANOWIENIE

Dnia 19 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa J. P.

przeciwko S.R. i in. ,

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 listopada 2009 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 25 sierpnia 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda

J. P. od wyroku Sądu Okręgowego w G., oddalającego w całości jego powództwo o

ochronę dóbr osobistych, którego przedmiotem były roszczenia niemajątkowe

(złożenie oświadczenia określonej treści i zaniechanie określonych wypowiedzi w

przyszłości) oraz roszczenie majątkowe o zadośćuczynienie w kwocie 20 tysięcy zł.

Wyrok ten powód zaskarżył w całości i uiścił opłatę od skargi kasacyjnej,

obejmującą opłatę stałą w zakresie dotyczącym roszczeń niemajątkowych oraz

opłatę stosunkową w zakresie dotyczącym roszczenia majątkowego.

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda w części dotyczącej roszczenia majątkowego o zapłatę 20000

zł z takim uzasadnieniem, że przewidziane w art. 3982 § 1 k.p.c.

wyłączenie

dopuszczalności skargi w sprawach o prawa majątkowe o wartości przedmiotu

zaskarżenia niższej niż 50 tysięcy zł dotyczy również sytuacji, w których powód

dochodzi

obok

roszczenia

majątkowego

także

roszczenia

o

charakterze

niemajątkowym.

W zażaleniu na to postanowienie powód zakwestionował przyjętą przez Sąd

Apelacyjny wykładnię art. 3982 § 1 k.p.c., powołując się na odmienne w tej kwestii

orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz poglądy wyrażane w piśmiennictwie. Wniósł

o uchylenie postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w odrzuconej części, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Sąd Apelacyjny poprzestał na wyrażeniu przytoczonej wyżej oceny, nie

przedstawiając motywów, które stanowiły jej podstawę. Nie jest zatem wiadome,

jakie

argumenty

skłoniły

Sąd

do

zajęcia

stanowiska

odmiennego

od

przyjmowanego zgodnie, na co trafnie zwraca uwagę skarżący, w judykaturze Sądu

Najwyższego i w piśmiennictwie.

Jeszcze po rządem art. 425 § 1 kodeksu postępowania cywilnego z 1932 r.

(„W sprawach o roszczenia majątkowe skarga kasacyjna służy tylko wówczas, gdy

wartość przedmiotu zaskarżenia przenosi 500 zł”) Sąd Najwyższy stał na

stanowisku, że ograniczenie to nie dotyczy spraw, w których dochodzone są łącznie

roszczenia majątkowe i niemajątkowe (por. orzeczenie z dnia 15 stycznia 1935 r.,

II C 2246/34, Zb.Urz. 1935, nr 7, poz. 293).

Tak też przyjmował Sąd Najwyższy pod rządem art. 393 k.p.c., w brzmieniu

obowiązującym przed dniem 1 lipca 2000 r., stwierdzając, że w razie zgłoszenia

roszczeń majątkowych i niemajątkowych, wysokość spornego zadośćuczynienia nie

może wpływać na dopuszczalność kasacji i podkreślając, że przepisy ograniczające

dopuszczalność kasacji muszą być wykładane ściśle (postanowienie z dnia

11 stycznia 2001 r., V CKN 1852/00, niepublikowane).

Tak również wypowiedział się Sąd Najwyższy na tle obowiązującego art.

3982 § 1 k.p.c., stwierdzając, że przewidziane w tym przepisie ograniczenia dotyczą

jedynie spraw o prawa majątkowe i nie odnoszą się do spraw mających za

przedmiot zarówno roszczenia majątkowe, jak i niemajątkowe (wyrok z dnia

9 stycznia 2008 r., II CSK 363/07, niepublikowany).

W pełnej zgodzie ze stanowiskiem judykatury pozostają poglądy wyrażane

w tej kwestii w piśmiennictwie.

Stanowisko to jest prawidłowe i podziela je Sąd Najwyższy rozpoznający

zażalenie.

Art. 3982 § 1 k.p.c. jest ujęty w sposób negatywny, tj. wymienia sprawy,

w których skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna. Taka konstrukcja przepisu

wzmacnia

ogólnie

przyjmowaną

zasadę,

że

ograniczenia

w

zakresie

dopuszczalności środków odwoławczych lub środków zaskarżenia powinny

wyraźnie wynikać z przepisu

oraz że

przepisów takich nie należy wykładać

rozszerzająco.

Z brzmienia przepisu wynika dostatecznie jasno, że odnosi się on jedynie do „spraw

o prawa majątkowe”. Także wykładnia funkcjonalna uzasadnia takie rozumienie art.

3982 § 1 k.p.c., że kryterium dopuszczalności skargi kasacyjnej w postaci wartości

przedmiotu zaskarżenia dotyczy spraw, których przedmiotem są tylko prawa

majątkowe. Jeżeli sprawa dotyczy praw majątkowych i niemajątkowych, a skargę

kasacyjną

skierowano

przeciwko

orzeczeniu

zarówno

w

zakresie

praw

majątkowych, jak i niemajątkowych, to będzie ona dopuszczalna bez względu na

wartość objętego zaskarżeniem roszczenia majątkowego.

Z omówionych względów Sąd Najwyższy uznał, że odrzucenie (częściowe)

skargi kasacyjnej było bezpodstawne i uwzględniając uzasadnione zażalenie,

zaskarżone postanowienie uchylił, stosownie do 394 1 § 3 i 39815 § 1 zdanie

pierwsze (odpowiednio) k.p.c. Natomiast bezprzedmiotowy w zażaleniu był wniosek

„o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w odrzuconej części”, a wniosek

o zasądzenie kosztów postępowania - przedwczesny.

db