IV CZ 101/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 101/10

POSTANOWIENIE

Dnia 26 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Iwona Koper

w sprawie z wniosku J. S.

przy uczestnictwie T. P.

o podział majątku dorobkowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 stycznia 2011 r.,

zażalenia wnioskodawczyni

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III postanowienia

Sądu Okręgowego

z dnia 26 maja 2010 r.,

zmienia

zaskarżone

postanowienie

i

oddala

wniosek

uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 30 listopada 2009 r. dokonał na

wniosek J. S. podziału majątku dorobkowego jej oraz byłego męża T. P. w ten

sposób, że cały majątek przyznał uczestnikowi i z tytułu rozliczenia udziałów w tym

majątku zasądził na rzecz wnioskodawczyni kwotę 257.694 zł płatną w dwóch

ratach: pierwsza w wysokości 200.000 zł w terminie trzech miesięcy po

uprawomocnieniu się postanowienia, druga w kwocie 57.694 zł do dnia 31 grudnia

2010 r., rozliczył ponadto nakłady i pożytki związane z tym majątkiem oraz ustalił

jego wartość na kwotę 515.387 zł. Sąd uznał, że koszty sądowe powinny obciążać

wnioskodawczynię i uczestnika po połowie, natomiast pozostałe koszty, które

zostały przez nich poniesione w postępowaniu, wzajemnie zniesione.

Postanowienie to zaskarżył osobiście apelacją uczestnik w części ustalającej

wartość majątku objętego podziałem oraz dotyczącej zasądzenia na rzecz

wnioskodawczyni z tytułu rozliczenia udziałów w majątku wspólnym stosownej

spłaty, oznaczając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 12.529 zł. Skarżący

wniósł o zmianę zaskarżonego w tym zakresie postanowienia przez zasądzenie

od niego kwoty 251.429,50 zł płatnej w dwóch ratach: w wysokości 200.000 zł

w terminie

trzech

miesięcy

od

uprawomocnienia

się

postanowienia

oraz

w wysokości 51.429,50 zł do dnia 31 marca 2011 r. oraz o ustalenie wartości

majątku wspólnego na kwotę 502.858 zł ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Zdaniem uczestnika, Sąd błędnie ustalił wartość majątku podlegającego podziałowi,

pomniejszając wartość jednego z jego składników o wartość poczynionego przez

uczestnika „nakładu” w niepełnej wysokości, a w konsekwencji wadliwie także

ustalił wysokość udziałów w tym majątku oraz wysokość należnej spłaty, która

została zawyżona o kwotę 6.264,50 zł.

W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni zastępowana przez adwokata

wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego,

wskazując na prawidłowość ustaleń Sądu w zakresie wartości majątku wspólnego,

jego poszczególnych składników oraz rozliczenia nakładów, a także bezzasadność

żądania przesunięcia terminu spłaty.

Postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r. Sąd Okręgowy uwzględnił

częściowo apelację uczestnika, obniżając zgodnie z wnioskiem wysokość

zasądzonej spłaty, w tym drugiej raty, o połowę wysokości nieuwzględnionej części

wydatku poczynionego przez uczestnika na jeden ze składników majątku

wspólnego, w zakresie natomiast wniosku o przesunięcie terminu płatności oraz

zmianę wartości majątku podlegającego podziałowi apelację oddalił, stwierdzając

wprawdzie, że Sąd pierwszej instancji wartość tę błędnie pomniejszył o ten

wydatek, lecz zmiana jej wiązałaby się z orzeczeniem na niekorzyść skarżącego.

Sąd uznał, że rozstrzygnięcie o kosztach należało oprzeć na podstawie art. 520 § 2

k.p.c. wobec sprzeczności interesów uczestników, o której świadczą przeciwstawne

stanowiska prezentowane w postępowaniu apelacyjnym. Mając na względzie wynik

apelacji oraz to, że pełnomocnik wnioskodawczyni konsekwentnie wnosił o

oddalenie apelacji i nie kwestionował faktów związanych m.in. z wydatkami

uczestnika na majątek wspólny, która to okoliczność przesądzała o bezzasadności

wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wnioskodawczyni w

jakiejkolwiek części, Sąd zasądził na rzecz uczestnika kwotę 700 zł tytułem

częściowego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego (stanowiącej część

opłaty od apelacji uiszczonej przez niego w wysokości tysiąca złotych).

W zażaleniu na rozstrzygnięcie o kosztach wnioskodawczyni wniosła

o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania bądź też o jego zmianę i obciążenie uczestnika kosztami

postępowania odwoławczego w całości. Wskazała, że w sprawie powinien znaleźć

zastosowanie art. 520 § 1 k.p.c. oraz iż brak było podstaw do stosowania paragrafu

drugiego bądź trzeciego tego artykułu, gdyż w sprawie nie wystąpiła żadna

z przewidzianych w nich sytuacji. Uczestnicy nie byli w różnym stopniu

zainteresowani wynikiem postępowania, ani nie dzieliły ich sprzeczne w rozumieniu

tych przepisów interesy.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c., każdy z uczestników ponosi koszty

postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, obciążają go zatem koszty

tych czynności, których dokonał sam bądź zostały podjęte w jego interesie przez sąd

z urzędu lub na jego wniosek. Z przepisu tego wynika, że w postępowaniu

nieprocesowym w zasadzie nie ma podstaw do domagania się przez uczestnika,

który poniósł określone koszty, zwrotu ich od pozostałych uczestników. Wyjątki od tej

zasady przewidziane są w § 2 art. 520 k.p.c., który przewiduje możliwość

stosunkowego rozdzielenia obowiązku zwrotu kosztów lub włożenia go na jednego

z uczestników w całości, gdy są oni w różnym stopniu zainteresowani wynikiem

postępowania lub ich interesy są ze sobą sprzeczne oraz w § 3, zgodnie z którym

sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone,

obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika, gdy

interesy uczestników są sprzeczne lub uczestnik postępował niesumiennie lub

oczywiście niewłaściwie.

W sprawie brak podstaw, by odstępować od reguły przewidzianej w art. 520 §

1 k.p.c., wbrew bowiem temu co przyjął Sąd odwoławczy, nie zachodziła

sprzeczność interesów wnioskodawczyni i uczestnika, o której mowa w § 2 art. 520

k.p.c. Gdyby tak tę sprzeczność rozumieć, w każdym przypadku wniesienia apelacji i

zgłoszenia wniosku o jej oddalenie należałoby odstępować od zasady przewidzianej

w art. 520 § 1 k.p.c., a to podważałaby istotę regulacji.

Uczestnik w apelacji kwestionował - w niewielkim zresztą zakresie - ustaloną

przez Sąd wartość majątku dorobkowego, a w konsekwencji wartość udziałów oraz

wysokość należnej od niego spłaty. Taka sytuacja nie jest wystarczająca dla

stwierdzenia sprzeczności interesów w rozumieniu art. 520 § 2 k.p.c. Należy zwrócić

uwagę, że sprzeczność taka nie występuje nawet wówczas, gdy uczestnicy wskazują

różne sposoby podziału majątku wspólnego i zgłaszają w tym zakresie odmienne

wnioski. Osoby uprawnione mogą dążyć do zniesienia wspólności w taki sposób, jaki

jest ich zdaniem dla nich najkorzystniejszy i nie ma to znaczenia dla oceny, że ich

interesy są wspólne i niesprzeczne (por. postanowienie SN z dnia 19 listopada 2010

r., III CZ 47/10, niepubl.). W sprawie o podział majątku wspólnego doszło do

kwestionowania jego składu, różnie też kształtowała się wizja jego podziału,

nie świadczyło to jednak o sprzeczności interesów wnioskodawczyni i uczestnika,

o której mowa w art. 520 § 2 k.p.c. Tym bardziej nie można mówić o takiej

sprzeczności w postępowaniu apelacyjnym, gdy weźmie się pod uwagę zakres

zaskarżenia i podniesione w apelacji zarzuty.

Z

omówionych

przyczyn

Sąd

Najwyższy

orzekł,

jak

w

sentencji,

na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku (odpowiednio) z art. 39816 k.p.c.