IV CZ 10/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 10/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Banku Gospodarki Żywnościowej Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko K. K. i W. W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie z dnia 6 grudnia 2011 r. w przedmiocie kosztów procesu

uzupełniające wyrok Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 listopada 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, uzupełniając w dniu 6 grudnia 2011 r. wyrok z dnia

23 listopada 2011 r., oddalający apelacje pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 23 maja 2011 r., zasądzającego od nich solidarnie na rzecz strony

powodowej kwoty 115 013,31 zł i 46 808,64 zł z odsetkami ustawowymi, postanowił

nie obciążyć pozwanych kosztami procesu poniesionymi przez stronę powodowa

w instancji odwoławczej. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 102 k.p.c.

Według Sądu Apelacyjnego, za zastosowaniem w sprawie tego przepisu, oprócz

trudnej sytuacji materialnej pozwanych, przemawiało zwłaszcza zobowiązanie ich

do zapłaty stronie powodowej kwoty 11 700 zł tytułem zwrotu kosztów procesu

przed sądem pierwszej instancji, rekompensującej w znacznym stopniu także

nakład

pracy pełnomocnika

włożony w prowadzenie

sprawy

w instancji

odwoławczej, oraz niecodzienne okoliczności sprawy, łączące się z ustanowieniem

bez zgody pozwanych na ich nieruchomości zabezpieczenia rzeczowego przez

osobę, która uzyskała wpis prawa własności w wyniku nieważnej czynności

prawnej.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r.

strona powodowa zarzuciła naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego błędne

zastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 102 k.p.c. – który zgodnie art. 391 § 1 k.p.c. ma odpowiednie

zastosowanie również w postępowaniu apelacyjnym – dopuszcza w drodze wyjątku

od zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 §1 k.p.c.) ze względów

słusznościowych w szczególnie uzasadnionych wypadkach zasądzenie od strony

przegrywającej tylko części kosztów procesu albo nawet nieobciążenie jej w ogóle

kosztami

procesu.

Przy

ustalaniu,

czy

zachodzą

„wypadki

szczególnie

uzasadnione” należy brać pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy. Sąd

dokonując oceny w tym względzie dysponuje znaczną swobodą.

Według utrwalonego w orzecznictwie poglądu, możliwość skutecznego

zakwestionowania oceny sądu co do ziszczenia się przesłanek zastosowania art.

102 k.p.c. ogranicza się do rozstrzygnięć rażąco niesłusznych (por. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, LEX

864028, z dnia 8 lipca 2011 r., IV CZ 29/11, niepubl., z dnia 6 października 2011 r.,

V CZ 76/11, niepubl.; z dnia 7 października 2011 r., II CZ 63/11, LEX nr 1001290).

Zaskarżone rozstrzygnięcie nie daje podstaw do postawienia mu takiego

zarzutu. W szczególności wskazany przez Sąd Apelacyjny obowiązek ponoszenia

przez pozwanych odpowiedzialności z tytułu ograniczonego prawa rzeczowego

ustanowionego przez osobę nieuprawnioną do rozporządzania nieruchomościami

pozwanych

mógł

być

w

sprawie

uznany

za

okoliczność

uzasadniającą

zastosowanie art. 102 k.p.c., mimo powinności liczenia się w zasadzie przez stronę

wnoszącą apelację z obowiązkiem pokrycia poniesionych przez przeciwnika

kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd ze względu na uznaniowy charakter regulacji zawartej w art. 102 k.p.c.

może wziąć pod uwagę okoliczności uzasadniające zastosowanie tego przepisu

z urzędu, niezależnie od wniosków stron.

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.