IV CZ 1/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 1/12

POSTANOWIENIE

Dnia 18 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w P.

przeciwko Towarzystwo Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 maja 2012 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Okręgowego

z dnia 30 września 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 września 2011 r., Sąd Okręgowy w pkt I. zmienił wyrok

Sądu Rejonowego z dnia 29 czerwca 2011 r., i oddalił powództwo E. Spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością w P. skierowane przeciwko pozwanemu

Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w S. o zapłatę kwoty 747,88 zł wraz z

bliżej określonymi odsetkami ustawowymi oraz w pkt II. zasądził od powódki na

rzecz pozwanej kwotę 308 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje. Za

podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Okręgowy przyjął art. 98 § 1 i 3

k.p.c.

Postanowienie o kosztach procesu zawarte w pkt II. wyroku Sądu

Okręgowego powódka zaskarżyła zażaleniem w części dotyczącej zasądzonych

od niej na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła naruszenie

art. 102 k.p.c. polegające na jego błędnym niezastosowaniu. Wskazała,

że porównywalny nakład pracy pełnomocników obu stron oraz zasądzenie

powództwa w pierwszej instancji przemawia za odstąpieniem od obciążania jej

powyższymi kosztami ze względów słuszności. Podniosła również zarzut

nieważności postępowania apelacyjnego wynikłej z błędnego rozpoznania apelacji

pozwanej według przepisów o postępowaniu uproszczonym – w składzie jednego

sędziego, z naruszeniem art. 367 § 3 k.p.c., oraz na posiedzeniu niejawnym,

co pozbawiło powódkę możliwości obrony jej praw. Z tych przyczyn powódka

wniosła o zmianę pkt II. wyroku Sądu Okręgowego i nieobciążanie jej kosztami

zastępstwa procesowego poniesionymi przez pozwaną, a przede wszystkim

o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego, zniesienie postępowania apelacyjnego

i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyrok Sąd Okręgowego, wydany na skutek apelacji wniesionej od wyroku

Sądu Rejonowego, stał się prawomocny. Treść merytorycznego rozstrzygnięcia

stanowi zasadniczą podstawę rozliczenia kosztów procesu pomiędzy stronami.

Według art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 3 maja

2012 r. ( zob. art. 1 pkt 39, oraz art. 11 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego … Dz. U. Nr 233, poz. 1381) na zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego, jako sądu drugiej instancji, postanowienie co do

kosztów procesu, niebędących przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej

instancji, przysługiwało powódce zażalenie do Sądu Najwyższego. Nie oznacza

to jednak, że w zażaleniu można skutecznie podnosić kwestie dotyczące

rozpoznania samej sprawy przez sąd drugiej instancji, jako pozostające poza

zakresem dopuszczalnego zaskarżenia do Sądu Najwyższego postanowienia sądu

drugiej instancji co do kosztów (zob. też postanowienie z dnia 26 stycznia 2012 r. ,

III CZP 1/12, nie publ., w którym Sąd Najwyższy wskazał, że nie mogą być

przedmiotem kontroli w ramach postępowania zażaleniowego toczącego się na

podstawie art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. zarzuty wykraczające poza jego przedmiot jako

zażalenia, co do kosztów procesu). Zażalenie ma na celu jedynie skontrolowanie

przez

Sąd

Najwyższy

prawidłowości

rozstrzygnięcia

o

kosztach

procesu

poniesionych przed Sądem Okręgowym. Tymczasem powódka w drodze

wniesionego zażalenia zmierzała do poddania kontroli Sądu Najwyższego

prawidłowości całego postępowania apelacyjnego, na co jednoznacznie wskazują

wnioski zawarte w zażaleniu. Pozostając zatem w granicach dopuszczalnego

zaskarżenia,

zawartego

w

wyroku

orzeczenia

o

kosztach,

w

związku

ze skierowaniem sprawy w drugiej instancji do rozpoznania w postępowaniu

uproszczonym

wskazać

należy,

że

podstawę

normatywną

tej

decyzji

przewodniczącego mógł stanowić art. 201 § 1 w zw. z art. 391 § 1 a art. 397 § 2

zdanie pierwsze k.p.c. (zob. uzasadnienie uchwały z dnia 19 kwietnia 2007 r.

(III CZP 11/07, OSNC 2008/2/23).

Bezzasadnie zarzuca się w zażaleniu naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego

błędne niezastosowanie. Przewidziana w tym artykule możliwość nieobciążania

kosztami procesu strony przegrywającej ogranicza się jedynie do wypadków

szczególnie uzasadnionych i jako oparta na kryterium słusznościowym należy

do sfery swobodnego uznania sądu orzekającego. Według poglądu utrwalonego

w judykaturze Sąd Najwyższego skuteczne zakwestionowanie oceny sądu

w tym zakresie ogranicza się jedynie do przypadków rażąco niesłusznych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 6 października 2011 r., V CZ 76/11,

niepubl.; z dnia 7 października 2011 r., II CZ 63/11, niepubl.; z dnia 8 lipca 2011 r.,

IV CZ 29/11, niepubl.; z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, niepubl.), a taki

w niniejszej sprawie nie występuje. Nie przemawia za tym ani porównywalny nakład

pracy pełnomocników procesowych obu stron, ani rozbieżne orzeczenia co do

istoty sprawy sądów obu instancji, akcentowane przez powódkę.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c., postanowił jak w sentencji.