IV CSK 96/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 96/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

Protokolant Katarzyna Jóskowiak

w sprawie z powództwa "D. D." SA w D.

przeciwko Wytwórni Wódek Gatunkowych "P." SA o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 3 czerwca 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 września 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 (pierwszym) w części

oddalającej apelację pozwanej oraz w pkt 2 (drugim), i w tym

zakresie

sprawę

ponownego

przekazuje

rozpoznania

oraz

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sądowi

Apelacyjnemu

orzeczenia

o

do

kosztach

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 26 września 2008 r. oddalił apelację

pozwanej Wytwórni Wódek Gatunkowych „P.” S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w

E., którym ten Sąd wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2008 r. zasądził od pozwanej na

rzecz D. D. S.A. kwotę 104813,83 zł tytułem wynagrodzenia za wykonane

zdobienie bliżej określonych butelek. Sąd Apelacyjny pominął zarzuty apelacji

pozwanej w zakresie nie uwzględnionego przez Sąd pierwszej instancji zarzutu

przedawnienia. Uznał, że pozwana straciła prawo zgłoszenia tego zarzutu w toku

postępowania przed tym Sądem, gdyż nie uczyniła tego w sprzeciwie od nakazu

zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w sprawach gospodarczych. Na

tej podstawie stwierdził, że rozpoznanie zarzutu przedawnienia przez Sąd pierwszej

instancji nastąpiło z naruszeniem art. 47914a w zw. z art. 47914 k.p.c.

Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego – oparta na

podstawie drugiej z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 378, 382, 316,

47914a w zw. z art. 47914 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku w zaskarżonym

zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę w wyniku sprzeciwu od nakazu

zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym w sprawie gospodarczej

uwzględnił wszelkie twierdzenia i zarzuty oraz wnioski dowodowe zgłoszone przed

tym sądem na poparcie zarzutu przedawnienia, choć w sprzeciwie zarzut ten nie

został zgłoszony. Powódka nie zgłosiła zastrzeżenia do protokołu, zgodnie z art.

162 k.p.c., dotyczącego uchybienia, w ocenie Sądu Apelacyjnego, polegającego na

ich uwzględnieniu pomimo prekluzji wynikającej z art. 47914a w zw. z art. 47914 k.p.c.

Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że Sąd Apelacyjny

przyjął, z przekroczeniem granic apelacji, iż Sąd pierwszej instancji z naruszeniem

art. 47914a w zw. z art. 47914 k.p.c. rozpoznał zarzut przedawnienia. W konsekwencji

nie ocenił w ramach kontroli instancyjnej zasadności tego zarzutu.

Według Kodeksu postępowania cywilnego sąd drugiej instancji w zakresie

naruszeń prawa postępowania bierze pod uwagę z urzędu jedynie nieważność

postępowania (art. 378 § 1 k.p.c.). Oznacza to, że jeśli np. strona nie podniesie

zarzutu naruszenia prawa procesowego przez sąd pierwszej instancji w apelacji,

a nie będzie to naruszenie skutkujące nieważnością postępowania, to również tego

naruszenia sąd drugiej instancji nie musi brać pod uwagę z urzędu, choćby miało

ono wpływ na wynik sprawy. To strona postępowania decyduje o tym, jakie zarzuty

dotyczące uchybień procesowych sądu pierwszej instancji podnieść w apelacji

(art. 368 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.) lub w toku postępowania apelacyjnego; jeśli nie

podniesie pewnych zarzutów, a nie będą one dotyczyły naruszeń skutkujących

nieważnością postępowania, to tym samym z nich w sposób dorozumiany

zrezygnuje i nie będą musiały być one rozpatrywane przez sąd drugiej instancji.

Przechodząc do kwestii, czy przyjęte przez Sąd Apelacyjny naruszenie art.

47914a w zw. z art. 47914 k.p.c. sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu,

to wystarczy przypomnieć, że w doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż przez przepisy,

których naruszenie sąd powinien brać pod rozwagę z urzędu, rozumie się takie

przepisy, których naruszenie powoduje nieważność postępowania (art. 379 i art.

1099 k.p.c.) oraz inne przepisy, wskazane w art. 202 zd. 3 k.p.c. Nie należy do tych

przepisów art. 47914a w zw. z art. 47914 § 2 k.p.c.

Poza tym, uszedł uwagi Sądu Apelacyjnego art. 162 k.p.c. przewidujący

prekluzję zarzutów dotyczących niektórych naruszeń prawa procesowego. Z jego

treści oraz z jednolitych wypowiedzi piśmiennictwa i judykatury wynika, że skutkiem

niepodniesienia

przez stronę

zarzutu

naruszenia

przepisów

postępowania

w sposób określony w tym przepisie jest bezpowrotna utrata tego zarzutu

w dalszym toku postępowania, a więc także w postępowaniu wywołanym

wniesieniem zażalenia oraz w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym, chyba że

chodzi o przepisy prawa procesowego, których naruszenie sąd powinien wziąć pod

rozwagę z urzędu, albo że strona nie zgłosiła zastrzeżeń bez swej winy (por.

uzasadnienie uchwał Sądu Najwyższego z dnia: 27 października 2005 r., III CZP

55/05 OSNC 2006, nr 9, poz. 144, 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08 dotąd

niepubl.). Stanowisko to dotyczy także sytuacji, która wystąpiła w niniejszej sprawie

– uchybienie sądu pierwszej instancji miało polegać na rozpoznaniu zarzutu

przedawnienia,

w

tym

uwzględnieniu

wniosków

dowodowych

wskazanych

na poparcie tego zarzutu, zgłoszonego przed sądem pierwszej instancji po

wniesieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym

w sprawie gospodarczej.

Skoro Sąd Apelacyjny nie miał powyższego na uwadze, z tych już tylko

przyczyn wyrok tego Sądu w zaskarżonym zakresie nie mógł się ostać.

Dlatego Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

/tp/

jz