IV CSK 92/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 92/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Jarosława G. i Anny A.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w H.

o uchylenie uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 lipca 2009 r.,

skargi kasacyjnej powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 września 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił

apelację powodów Jarosława G. i Anny A. od wyroku Sądu Okręgowego w B. z

dnia 30 kwietnia 2008 r. oddalającego powództwo o stwierdzenie nieważności

uchwały nr 6/2008 z dnia 29 stycznia 2008 r. Zarządu pozwanej Spółdzielni

Mieszkaniowej w H. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w

nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków obręb 1 w H. numerem

działki [...], obejmującej budynek położony w H. przy ul. R.[...], zaskarżonej przez

powodów jako niezgodnej z art. 42 ust. 3 u.s.m. w wyniku nie zaliczenia do

wyodrębnionych

lokali

mieszkalnych

przynależnych

do

nich

pomieszczeń

gospodarczych, w tym piwnic i przez to naruszającej uprawnienia członków

Spółdzielni.

Sądy ustaliły, że zaskarżona uchwała nie zaliczyła piwnic jako pomieszczeń

przynależnych do lokali mieszkalnych, uznając je za części wspólne nieruchomości.

Stwierdziły, że uchwała ta nie narusza art. 42 ust. 3 u.s.m. ani interesu członków

Spółdzielni. Zgodnie z art. 42 ust. 7 u.s.m. decyzja o zaliczeniu do wyodrębnionego

lokalu mieszkalnego piwnicy, jako jego przynależności należy do zarządu

spółdzielni, który przy jej podejmowaniu musi uwzględnić definicję pomieszczenia

przynależnego do lokalu jako jego części składowej, zawartą w art. 2 ust. 4 u.w.l.,

z której wynika, że decydujący jest funkcjonalny związek takiego pomieszczenia

z lokalem mieszkalnym. W ocenie Sądu Apelacyjnego, kompetencja zarządu do

uznania danych pomieszczeń za przynależne do lokalu, mającego stanowić

przedmiot odrębnej własności, nie może dotyczyć tych pomieszczeń, które nie

pozostają w funkcjonalnym związku z lokalem mieszkalnym. W stanie faktycznym

rozpoznawanej

sprawy

zarząd

pozwanej

Spółdzielni

podejmując

decyzję

o wyłączeniu piwnic jako części składowych odrębnych lokali, działał, zdaniem

Sądu Apelacyjnego, w ramach kompetencji przyznanej mu w art. 42 ust. 7 u.s.m.

i tym

samym

zarzut

niezgodności

z

prawem

zaskarżonej

uchwały

jest

nieuzasadniony. Za nieuzasadniony uznał też Sąd Apelacyjny zarzut naruszenia

interesu członków Spółdzielni, bowiem włączenie piwnic do nieruchomości wspólnej

zwiększa faktyczną wartość udziału członka we współwłasności tej nieruchomości

a taka kwalifikacja piwnic nie stoi na przeszkodzie wyłączności użytkowania danego

pomieszczenia przez dotychczasowego posiadacza jeżeli dojdzie do ustalenia

sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej w wyniku podziału quoad usum.

Podkreślił też, że decyzja Zarządu pozwanej Spółdzielni o zaliczeniu piwnic do

części wspólnej nieruchomości nie została podjęta w sposób arbitralny, gdyż

uwzględnia opinię najwyższego organy spółdzielni wyrażoną w uchwale nr 5/2007

Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli, która zaleciła Zarządowi przyjęcie

piwnic jako pomieszczeń wspólnych.

W skardze kasacyjnej powodowie zarzucili naruszenie art. 316 § 1 w zw.

z art. 213 § 1 i art. 234 k.p.c. oraz art. 47 k.c. przez ich nie zastosowanie, art. 43

ust. 5 w zw. z art. 42 u.s.m. przez wadliwą wykładnię, art. 3 i art. 208 § 3 pr. spółdz.

oraz art. 211 i art. 3531 k.c. przez ich nie uwzględnienie w zaskarżonym wyroku

a także art. 42 ust. 6 u.s.m. przez niewłaściwe zastosowanie.

Wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku

Sądu pierwszej instancji i uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie kosztów

procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uwagi na to, że skarżący nie uzasadnili w wymagany sposób zgłoszonych

zarzutów naruszenia przepisów postępowania ani zarzutu naruszenia art. 3 i art.

208 § 3 pr. spółdz. jak również przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów

kodeksu cywilnego, nie jest możliwa ich merytoryczna ocena przez Sąd Najwyższy.

Uzasadnienie większości pozostałych zarzutów naruszenia wskazanych w skardze

kasacyjnej przepisów prawa materialnego w tak istotny sposób odbiega od

przyjętych standardów sporządzania przez profesjonalnego pełnomocnika tego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, że również nie pozwala na ich merytoryczną

ocenę. Jednakże zasadność zarzutu naruszenia art. 43 ust. 5 u.s.m. prowadzi do

uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Zasadnicza dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia ważności uchwały zarządu

spółdzielni określającej przedmiot odrębnej własności lokali (art. 42 ust. 1, 2 i 3

u.s.m.), w której nie zaliczono piwnicy do pomieszczenia przynależnego do lokalu

mieszkalnego, a uznano ją za pomieszczenie wspólne, wymaga wykładni art. 42

ust. 3 pkt 2 u.s.m., w którym uregulowano rozstrzyganie o tej kwestii w uchwale

zarządu. Jak słusznie stwierdził Sąd Apelacyjny, zgodnie z art. 42 ust. 7 decyzję

o przynależności

do

lokalu,

jako

jego

części

składowych,

pomieszczeń

przynależnych w rozumieniu art. 2 ust. 4 u.w.l., podejmuje zarząd spółdzielni.

Jego decyzja w tym przedmiocie nie może być jednak arbitralna, musi bowiem

uwzględniać

regulację wskazanego art. 2 ust. 4 u.w.l. zawierającego definicję

pomieszczenia przynależnego oraz art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m. Zarząd nie może

zatem uznać za pomieszczenie przynależne do lokalu jako jego część składową,

pomieszczenia, które w myśl art. 2 ust. 4 u.w.l. nie może być uznane za

pomieszczenie przynależne, jak również nie może zaliczyć do części wspólnej

nieruchomości pomieszczenia, które w świetle powyższego

przepisu jest

pomieszczeniem przynależnym do lokalu mieszkalnego.

Na gruncie art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m. w brzmieniu obowiązującym przed jego

nowelizacją dokonaną na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. Nr

125, poz. 873), która weszła w życie z dniem 31 lipca 2007 r., Sąd Najwyższy

w powołanym przez Sądy rozpoznające sprawę wyroku z 8 czerwca 2006 r. II CSK

37/06 (nie publ.) stwierdził, że z art. 2 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 3-6 u.w.l. wynika, iż

co do zasady pomieszczenia takie jak piwnice są częściami składowymi

wyodrębnionych lokali mieszkalnych, stanowiącymi ich pomieszczenia przynależne,

jednak ustawa zezwala na odstępstwo od tej zasady i uznanie piwnicy za

pomieszczenie należące do nieruchomości wspólnej, co w spółdzielniach

mieszkaniowych może mieć miejsce w szczególności wówczas, gdy przy

powstawaniu spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego nie obejmowano

przydziałem lub umową o ustanowieniu tego prawa piwnic, które były użytkowane

wspólnie przez wszystkich członków spółdzielni zamieszkujących budynek.

Po wskazanej wyżej zmianie art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m., spowodowanej, jak

słusznie zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 marca 2009 r. V CSK 373/08

(nie publ.), występującą w niektórych spółdzielniach mieszkaniowych praktyką

arbitralnego określania przez zarządy, że piwnice lub pomieszczenia gospodarcze

nie stanowią pomieszczeń przynależnych do lokali, lecz wchodzą w skład

nieruchomości wspólnej, nowe brzmienie tego przepisu określiło precyzyjnie

sytuacje, gdy piwnica lub pomieszczenie gospodarcze muszą być zaliczone do

lokalu jako jego pomieszczenia przynależne, a nie do nieruchomości wspólnej.

Musi tak być wówczas, gdy piwnica lub pomieszczenie gospodarcze jest

przyporządkowane danemu lokalowi a władający tym lokalem faktycznie piwnicę

lub pomieszczenie gospodarcze użytkuje. Obecnie zatem, jeżeli piwnica lub

pomieszczenie gospodarcze spełnia przesłanki art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m., zarząd

w uchwale o wyodrębnieniu lokalu nie może takiego pomieszczenia zaliczyć do

nieruchomości wspólnej, lecz musi uznać je za część składową lokalu i uznać za

pomieszczenie przynależne do tego lokalu. Podobne stanowisko zajął także Sąd

Najwyższy we wskazanym już wyroku z dnia 12 marca 2009 r. V CSK 373/08 oraz

w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. IV CSK 17/09 (nie publ.), a w uchwale z dnia

17 kwietnia 2009 r. III CZP 14/09 (jeszcze nie publ.) stwierdził, że nieważna jest

uchwała

zarządu

spółdzielni,

niezaliczająca

piwnicy

jako

pomieszczenia

przynależnego do lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy piwnica przyporządkowana

jest do tego lokalu i pozostaje w użytkowaniu osoby, której przysługuje spółdzielcze

własnościowe prawo do lokalu. Pogląd ten należy odnieść także do lokatorskiego

prawa do lokalu spółdzielczego, które ma być przekształcone w prawo odrębnej

własności lokalu spółdzielczego.

Z uwagi na to, że stanowisko zajęte przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym

wyroku nie uwzględnia powyższych zmian art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m. i wskazanej

wykładni tego przepisu po zmianach, a w sprawie brak ustaleń co do tego, czy

sporne piwnice przyporządkowane zostały do lokali mieszkalnych powodów

i pozostają w ich użytkowaniu, choć z twierdzeń powodów, niekwestionowanych

przez stronę pozwaną wynika, że tak jest – konieczne stało się uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 398 15

k.p.c. oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.).