IV CSK 731/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 731/14 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku M. G.‎przy uczestnictwie P. G.przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G.‎o ubezwłasnowolnienie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 grudnia 2014 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) przyznaje adwokatowi K. J. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestnikowi w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga kasacyjna (podobnie jak uprzednio - kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym. Ma przede wszystkim na celu – w interesie publicznym – ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych, rozstrzyganie sporów precedensowych oraz o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa i judykatury sądowej.

W związku z tym jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie, w którym skarżący powinien wskazać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. i związku z tym istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący w odrębnym wywodzie wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Uczestnik oparł wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. Jego zdaniem za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania przemawia nieważność postępowania ze względu na naruszenie art. 379 pkt 5 w zw. z art. 5601 (oznaczonego w skardze omyłkowo jako art. 5061 k.p.c.), 214 § 1 i 556 § 1 k.p.c. Ponadto w ocenie uczestnika w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności rozważenia w jakich sytuacjach należy stosować art. 5601 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nieważność postępowania jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjne, brana pod rozwagę z urzędu przez Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej przed sądem drugiej instancji, wiąże się z wadliwością postępowania przed sądem drugiej.

Wbrew stanowisku skarżącego okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej nie dają podstaw do przyjęcia, że postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w […] było nieważne. Do odmiennego wniosku nie prowadzą także inne okoliczności sprawy, które o ile prowadziły by do nieważności postępowania Sąd Najwyższy powinien wziąć pod uwagę z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.).Spełnienie przesłanek ustanawiania adwokata lub radcy prawnego z urzędu dla osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie zależy każdorazowo od konkretnych okoliczności faktycznych.

Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 października 2014 r. (sygn. akt IV CSK 296/14, niepubl.). Nie wystarczy sam fakt choroby osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, a w skardze kasacyjnej nie wskazano jakie inne szczególne względy nakazywałyby ustanowienie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto, w związku z przytoczeniem w skardze art. 556 § 1 k.p.c., należy wskazać, iż w sprawie został ustanowiony kurator dla uczestnika. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że jeżeli skarżący, jako okoliczność uzasadniającą wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien to zagadnienie przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, a także w oddzielnym wywodzie prawnym przytoczyć argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a ponadto wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 3 października 2002 r., II CKN 447/01, niepubl; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, niepubl; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, niepubl; z dnia 26 czerwca 2008 r., I CSK 108/08, niepubl.; z dnia 2 grudnia 2011 r., III SK 29/11, niepubl.).Tych wymagań nie spełnia przedstawione zagadnienie, które bez żadnego wywodu prawnego ma charakter pytania otwartego, do uzupełnienia.

Ponadto należy podnieść, iż w uzasadnieniu wymienionego postanowienia z dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy wyjaśnił zarówno sposób rozumienia jak i zakres zastosowania art. 5601 k.p.c. W końcu trzeba podnieść, iż oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z treści skargi, bez potrzeby jej głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań prawnych wynika, że przytoczone w niej podstawy uzasadniają uwzględnienie skargi (tak np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, niepubl; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2007 r.

II CSK 184/07, niepubl.). Tymczasem skarżący, bez żadnych wyjaśnień, ograniczył się do stwierdzenia niezastosowania art. 48 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, który ma zastosowanie do postępowań objętych zakresem tej ustawy.Z tych względów uznając, że nie zostały spełnione przesłanki przejęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. postanowił jak wyżej. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestnikowi w postępowaniu kasacyjnym Sąd \Najwyższy orzekł na podstawie § 19 w zw. z § 7 ust. 1pkt 6, 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (jedn. tekst Dz.

U. z 2013 r. poz. 461).aw