IV CSK 652/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 652/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej imienia

[...] w W.

przeciwko Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej w S.

o uchylenie uchwały ewentualnie o stwierdzenie nieważności uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 września 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 maja 2010 r.,

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 180

(sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa im. [...] w W. wniosła

przeciwko Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej w S. pozew

o uchylenie, ewentualnie o stwierdzenie nieważności uchwały nr 2 Walnego

Zgromadzenia pozwanej z dnia 16 kwietnia 2009 r. w sprawie udzielenia

absolutorium członkom Zarządu.

W dniu 16 kwietnia 2009 r. Walne Zgromadzenie Kasy Krajowej podjęło

uchwałę w sprawie udzielenia absolutorium zarządowi za rok 2008. W głosowaniu

brało udział 41 podmiotów reprezentujących 46 496 udziałów, przy czym „za”

oddano głosy odpowiadające 46 494 udziałów, „przeciw” głosy odpowiadające

2 udziałom, nikt nie wstrzymał się od głosowania. W głosowaniu nie brała udziału A.

sp. z o.o., co do której Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2009 r. oddalił

skargi kasacyjne Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej w S.

oraz A. spółki z o.o. w S. od wyroku Sądu Apelacyjnego ustalającego, że nie jest

ona członkiem Krajowej Kasy.

Sąd Okręgowy przyjął, że spór między stronami dotyczył zgodności

zaskarżonej uchwały z prawem w zakresie oceny, czy założyciele Kasy Krajowej

mają status jej członków. Uznał, że skoro członkostwo Fundacji na rzecz Polskich

Związków Kredytowych i H. sp. z o.o. w S. w Krajowej Spółdzielczej Kasie

Oszczędnościowo - Kredytowej w S. zostało potwierdzone prawomocnymi

wyrokami Sadu Okręgowego w G., to stanowisko powódki, kwestionujące

dopuszczalność udziału tych podmiotów w głosowaniu, jako godzące w materialną

prawomocność orzeczeń sądowych, nie zasługiwało na uwzględnienie (art. 365

k.p.c.). Ponadto w pełni podzielił stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone

w uchwale z dnia 25 października 2006 r., III CZP 67/06 (OSNC 2007, nr 6, poz.

89), że z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych

kasach oszczędnościowo - kredytowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.; dalej

„ustawa

o

s.k.o.k.”)

osoby

prawne

niebędące

spółdzielczymi

kasami

oszczędnościowo - kredytowymi nie utraciły z mocy prawa członkostwa w Krajowej

Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej. Uznał też, że zaskarżona

uchwała nie narusza przepisów prawa, nie jest sprzeczna z dobrymi obyczajami,

nie ma na celu pokrzywdzenia członka ani nie godzi w interesy spółdzielni.

Powódka wniosła apelację od wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r. oddalił apelację oraz orzekł

o kosztach postępowania. Podzielił dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia

faktyczne oraz ich ocenę prawną. Uznał, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 365

k.p.c., zatem dwa prawomocne wyroki Sądu Okręgowego w G., oddalające

powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. [...] w W. o

ustalenie, że Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych oraz H. sp. z o.o.

nie są członkami Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej w S.,

wiążą Sądy rozpoznające niniejszą sprawę. Zasadniczym skutkiem istnienia tych

orzeczeń, wynikającym z art. 365 § 1 k.p.c., jest bowiem związanie nimi poza

stronami również Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę. W konsekwencji Sąd

Apelacyjny stwierdził bezzasadność pozostałych zarzutów apelacji dotyczących

naruszenia prawa materialnego, mianowicie art. 33 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 3

i art. 48 ust. 2 i 3 ustawy o s.k.o.k.

Powódka w skardze kasacyjnej zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego

w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 365 § 1

przez jego błędną wykładnię, a także naruszenie prawa materialnego, mianowicie

art. 33 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 3 ustawy o s.k.o.k. oraz art. 42 § 2 i 3 ustawy

z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr

188, poz. 1848 ze zm.; dalej „pr. spółdz.”).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma zarzut naruszenia art. 365

§ 1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd,

który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy

administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne

osoby. Rozważenia w związku z tym wymaga, czy Sądy orzekające w niniejszej

sprawie są związane dwoma prawomocnymi wyrokami Sądu Okręgowego w G.

oddalającymi powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im.

[...] w W. o ustalenie, że Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych oraz

H. sp. z o.o. nie są członkami Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo Kredytowej w S. Sąd Najwyższy podkreślił w uchwale z dnia 4 grudnia 2009 r., III

CZP 97/09 (OSNC 2010, nr 6, poz. 88), że prawomocny wyrok oddalający

powództwo wiąże na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. strony, sądy i inne organy oraz

ma w myśl art. 366 k.p.c. powagę rzeczy osądzonej. Uznaniu mocy wiążącej

prawomocnego wyroku oddalającego powództwo nie stoi na przeszkodzie ogólne

sformułowanie jego sentencji. Moc wiążącą na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. ma

wprawdzie

jedynie

sentencja

orzeczenia,

niemniej

jednak

w

niektórych

przypadkach - jak np. w razie oddalenia powództwa - ze względu na ogólność

rozstrzygnięcia, doniosłość przy ustalaniu zakresu mocy wiążącej prawomocnego

orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej orzeczenia, mogą mieć także

zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, OSNC-ZD 2008A, poz. 20).

Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela poglądy wypowiedziane

w uchwale z dnia 4 grudnia 2009 r. i w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r. Sądy

orzekające w niniejszej sprawie są zatem związane prawomocnymi wyrokami Sądu

Okręgowego w G. oddalającymi powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo Kredytowej im. [...] w W. o ustalenie, że Fundacja na rzecz Polskich Związków

Kredytowych oraz H. sp. z o.o. nie są członkami Krajowej Spółdzielczej Kasy

Oszczędnościowo - Kredytowej w S. W tej sytuacji bezprzedmiotowe są

podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 33 ust. 1 w związku z art.

48 ust. 3 ustawy o s.k.o.k. oraz art. 42 § 2 i 3 pr. spółdz.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

orzekł, jak w sentencji.