IV CSK 641/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 641/19 POSTANOWIENIE Dnia 15 października 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa M. S.‎przeciwko J. K.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 października 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2717 (dwa tysiące siedemset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym.

UZASADNIENIE

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jednocześnie przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i jego rolą nie jest korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 14 lutego 2019 r. powód M. S. oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. formułując zagadnienia prawne o następującej treści:1.Czy złożenie przez osobę trzecią podpisu na piśmie procesowym, który odpowiada podpisowi o treści identycznej jak imię i nazwisko powoda stanowi brak formalny pozwu oraz innego pisma procesowego i podlega uzupełnieniu na zasadzie art. 130 k.p.c., a tym samym czy w wyniku uzupełnienia tego braku wywołuje skutki od pierwotnego wniesienia zgodnie z dyspozycją przepisu art. 130 § 3 k.p.c.?,2.Czy złożenie przez osobę trzecią podpisu na piśmie procesowym, który odpowiada podpisowi o treści identycznej jak imię i nazwisko powoda, czyli stanowiące przestępstwo z art. 270 k.k. stanowi naruszenie art. 58 § 1 i § 2 k.c. i winno skutkować bezwzględną nieważnością dokonanej w ten sposób czynności procesowej i prowadzić do zniesienia zainicjowanego postępowania jako nieważnego we właściwym zakresie?Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W przepisie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. chodzi o zagadnienie prawne obejmujące poważną wątpliwość prawną, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie sądowym, którego, wyjaśnienie jest potrzebne do rozstrzygnięcia danej sprawy.

Skarżący, wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, powinien sformułować to zagadnienie, wskazać na wyłaniające się poważne wątpliwości interpretacyjne, przytoczyć argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen i wykazać, że wyjaśnienie przedstawionego zagadnienia będzie miało znaczenie zarówno dla praktyki sądowej, jak i dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. Chodzi przy tym wyłącznie o poważne wątpliwości, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym.Co do pierwszego z przedstawionych zagadnień prawnych skarżący nie wykazał, aby na tle wykładni art. 130 § 1 w zw. z art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c. (skarżący pomyłkowo powołuje art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.) pojawiały się istotne wątpliwości interpretacyjne.

Przeciwnie, w doktrynie i judykaturze precyzyjnie wyjaśniono na czym polega niezachowanie warunków formalnych pisma procesowego, przy czym pojęcie to zawsze wiązane jest z odpowiednimi przepisami ustawy procesowej (np. art. 126 k.p.c.,1261 k.p.c., 368 k.p.c.) wskazującymi na elementy, które dane pismo procesowe ma zawierać. Brakiem formalnym jest np. brak podpisu, adresu strony czy też pełnomocnictwa (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 1965 r., III PO 28/65, OSP 1966, z. 4, poz. 94; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1999 r., I CKN 1108/97, PS 2000, nr 10, poz. 89; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 74/03, OSNC 2005, nr 1, poz. 6).Podobnie wnikliwie w literaturze i orzecznictwie rozważano już kwestię, jak należy rozumieć złożenie na dokumencie podpisu przez osobę składającą oświadczenie woli i przytaczanie w tym miejscu tych wypowiedzi jest zbędne.Aby zagadnienie prawne przedstawione w skardze kasacyjnej uzasadniało przyjęcie tej skargi do rozpoznania musi mieć ono znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności tej skargi.

Taki związek nie zachodzi w odniesieniu do pierwszego z zagadnień prawnych przedstawionych w skardze, a w konsekwencji także do drugiego z nich, którego potrzeba rozstrzygnięcia aktualizowałaby się dopiero po uznaniu zasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 130 § 1 i § 3 k.p.c. Zarzut naruszenia tych ostatnich przepisów jest bowiem prima facie postawiony wadliwie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie bowiem wyjaśniono (por. m.in. postanowienie z dnia 4 października 2002 r., III CKN 584/99, nie publ., wyrok z dnia 22 stycznia 2015 r., III CSK 153/14, OSNC 2016, nr 1, poz. 14, wyrok z dnia 2 lutego 2018 r., II CSK 287/17, nie publ. oraz wyrok z dnia 25 stycznia 2019 r., IV CSK 539/17, nie publ.), w jaki sposób należy poprawnie formułować zarzuty naruszenia prawa procesowego w skardze kasacyjnej, w której wytyka się błędy popełnione przez sąd drugiej, a nie przez sąd pierwszej instancji, a w konsekwencji, że należy powiązać zarzut naruszenia przepisów proceduralnych przez sąd pierwszej instancji z naruszeniem odpowiednich przepisów przez sąd drugiej instancji odnoszących się do postępowania apelacyjnego, w szczególności z naruszeniem art. 391 § 1 (gdy przepis postępowania przed sądem pierwszej instancji miałby być odpowiednio stosowany także przez sąd drugiej instancji) albo art. 378 § 1 lub art. 382 k.p.c. (gdy zarzuca się nieuwzględnienie przez sąd drugiej instancji naruszeń przepisów postępowania przed sądem pierwszej instancji).

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 130 § 1 i § 3 k.p.c. dotyczył przepisów stosowanych przez sąd pierwszej instancji.W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.).Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).Na wniosek pozwanego zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 108 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. jw