IV CSK 565/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 565/19 POSTANOWIENIE Dnia 17 lipca 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z powództwa K. B.‎przeciwko J. S.‎o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 lipca 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w G.‎z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt XVI Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Pozwana J. S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w G., który na skutek apelacji powoda K. B. dokonał zmiany wyroku Sądu Rejonowego w K. w ten sposób, że uznał umowę o podział majątku wspólnego, zawartą przez skarżącą z dłużnikiem, I. D., za bezskuteczną względem powoda w zakresie dotyczącym przysługującego dłużnikowi udziału w bliżej określonym własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego - do wysokości 50 000 złotych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym.

Celem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa. Realizacji powyższej funkcji służy uregulowana w art. 3989 k.p.c. instytucja przedsądu. Stosownie do tego unormowania Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Podejmowanie odrębnej decyzji w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania ma również na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, o którym świadczą określone wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej.Jako przyczynę przyjęcia skargi do rozpoznania skarżąca wskazała na jej oczywistą zasadność. Oparcie wniosku na tej przesłance wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie sprzeczności przyjętej przez Sąd II instancji wykładni lub zastosowania prawa z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.

Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się „oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (post. Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Oczywista wadliwość kwestionowanego orzeczenia musi występować w ramach podstaw skargi (post. Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2001 r., III CKN 557/01).Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd II instancji.

W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca wyraziła przekonanie, że zawarcie umowy o podział majątku wspólnego, której dotyczyło niniejsze postępowanie, nie doprowadziło do pokrzywdzenia powoda, ponieważ w chwili dokonania tej czynności dłużnik był niewypłacalny, a objęty podziałem składnik majątku w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego był obciążony hipotecznie w stopniu uniemożliwiającym powodowi zaspokojenie się z tego prawa.

Skarżąca przedstawiła stanowisko, że uwzględnienie kolejności zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym, jak również zasad ustalania ceny wywołania w toku sprzedaży licytacyjnej oraz wielkości udziału dłużnika w prawie należącym do majątku wspólnego, powinno prowadzić do wniosku, że zaskarżona czynność pozostawała bez wpływu na możliwość realizacji wierzytelności powoda.Analiza motywów zaskarżonego wyroku oraz odnoszącego się doń wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadnia tezy o oczywistej zasadności skargi.

Wbrew stanowisku skarżącej, wystąpienie przesłanki pokrzywdzenia wierzyciela nie wyczerpuje się w ustaleniu, że w przypadku niedokonania kwestionowanej czynności prawnej zostałby on zaspokojony z majątku dłużnika, który, jak określiła to skarżąca, „został przekazany pozwanej”. Spełnienie przesłanki pokrzywdzenia wierzyciela następuje już w razie ustalenia, że doszło do pogorszenia sytuacji wierzyciela z perspektywy przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego z danego składnika, będącego korzyścią majątkową uzyskaną przez osobę trzecią, tzn. dłużnik stał się niewypłacalny w wyższym stopniu niż był przed dokonaniem czynności.Skarżąca wywód o braku takiego pogorszenia oparła na założeniach odbiegających od ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy oraz na własnych hipotezach co do dalszego rozwoju zdarzeń, m.in. w kwestii uzyskania kwoty z ewentualnej sprzedaży egzekucyjnej na najniższym poziomie, uwzględniającym ceny wywołania w kolejnych terminach licytacji.

Pominęła tym samym, że - co wynika z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych sprawy - tylko jeden z wierzycieli hipotecznych korzystałby z pierwszeństwa zaspokojenia należności. Z pierwszeństwa takiego nie korzystałaby natomiast najwyższa kwotowo wierzytelność, zabezpieczona hipoteką przymusową wpisaną już po zajęciu prawa, z którego prowadzono postępowanie egzekucyjne. Zaspokajanie stosunkowo innych długów nie pozbawiałoby natomiast możliwości uzyskania przez powoda choćby częściowego pokrycia swej wierzytelności, co oznacza, że byłby on w sytuacji korzystniejszej od wariantu wykluczającego w ogóle możliwość prowadzenia egzekucji z uzyskanego przez pozwaną prawa do lokalu.W świetle powyższego odmiennie należało także ocenić rzekomy brak wpływu kwestionowanej w sprawie czynności na możliwość realizacji wierzytelności powoda, wynikający, zdaniem skarżącej, z tej przyczyny, że po uwzględnieniu udziału dłużnika w egzekwowanym prawie, z kwoty uzyskanej z egzekucji konieczne byłoby zaspokojenie również m.in. kosztów egzekucyjnych.

Sama perspektywa zaspokojenia tych, nieokreślonych co do wysokości, kosztów nie uzasadnia stanowiska o utracie przez wierzyciela pauliańskiego szans na zaspokojenie swojej wierzytelności, zwłaszcza że nie mają umotywowanych podstaw sugestie skarżącej, iż kwota uzyskana z egzekucji oscylowałaby wokół ceny wywołania, która w drugim terminie licytacyjnym wynosi 2/3 wartości zbywanego prawa ustalonej na etapie opisu i oszacowania. Przeciwko oparciu się na szacunkach skarżącej przemawia zarówno dynamika sprzedaży licytacyjnej, jak i zmienna w czasie (lecz generalnie rosnąca) wartość praw do lokali mieszkalnych.

Ogólne wskazanie w skardze, że w określonym układzie zdarzeń wierzyciel pauliański mógłby nie uzyskać zaspokojenia swej wierzytelności, nie podważa więc, a tym bardziej: nie podważa w sposób oczywisty, zasadności stanowiska Sądu II instancji.Uzupełniająco wypada przypomnieć, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej musi mieć odzwierciedlenie w zasadności zarzutów, które w razie przyjęcia skargi do rozpoznania decydowałyby o skuteczności tego środka zaskarżenia. Tymczasem w badanym przypadku z treścią uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania bezpośrednio koresponduje wyłącznie zarzut naruszenia art. 527 § 2 k.c. „przez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem zaskarżonej czynności za bezskuteczną, podczas gdy w dacie zawarcia zaskarżonej umowy nieruchomość była obciążona hipotecznie w takim stopniu, że dłużnik wskutek dokonania tej czynności nie stał się niewypłacalny […] a zatem nie doszło do pokrzywdzenia wierzyciela”.

Skarżąca nie sformułowała natomiast zarzutu naruszenia art. 527 § 1 k.c., podczas gdy z wywodów skargi wynika, że ostatecznym celem skarżącej było zakwestionowanie uznania, iż doszło do spełnienia się przesłanki zastosowania przywołanego ostatniego przepisu.Kierując się powyższymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że z analizy skargi nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1, co uzasadniało odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.jw