IV CSK 560/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 560/18 POSTANOWIENIE Dnia 30 maja 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa E. P.‎przeciwko K. P.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 maja 2019 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) przyznaje adwokat J.M., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w L., od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] kwotę 2.700,- (dwa tysiące siedemset) zł, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powódce E. P. w postępowaniu kasacyjnym, 3) oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Powódka E. P. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 maja 2018 r., którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 4 maja 2017 r., oddalającego powództwo o ustalenie, że nieruchomość oraz samochód osobowy opisane w pozwie stanowią współwłasność powódki i pozwanego K. P. w częściach równych, a także o dokonanie podziału tej współwłasności poprzez zasądzenie spłaty połowy jej wartości na rzecz powódki. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył:W niniejszej skardze oparto się na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występują dwa istotne zagadnienie prawne:1)Czy co do roszczeń z tytułu nakładów dokonanych przez jednego z konkubentów na wchodzące w skład wspólnego gospodarstwa przedmioty majątkowe należące do drugiego z konkubentów mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu?2)Czy w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków dopuszczalne jest rozliczenie nakładów lub wydatków z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek osobisty drugiego małżonka?Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. - zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12 - nie publ.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12 - nie publ.).

Wspomniane wątpliwości muszą znajdować się w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14, BSN 2014, nr 11, s. 7), który powinien wynikać z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13, nie publ.). Istotne zagadnienie prawne należy bowiem postawić w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z dnia 9 kwietnia 2015 r„ V CSK 547/14, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 - nie publ.).

Kolejnym niezbędnym elementem uzasadnienia tej przesłanki jest wskazanie przepisu prawa, który wzbudził poważne wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13, nie publ.), a także różnych możliwych sposobów jego interpretacji, wynikających z judykatury lub piśmiennictwa, w tym również zajęcia przez samego skarżącego stanowiska co do rozstrzygnięcia sprawy oraz przyczyn wadliwości zaskarżonego orzeczenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12, nie publ.).

Wymagania tego nie można zastąpić postawieniem samych pytań do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2011 r., I PK 52/11, nie publ.) Jednocześnie zagadnienie prawne może zostać uznane za istotne tylko wtedy, kiedy Sąd Najwyższy nie wyraził jeszcze stanowiska w związku z przedstawionym problemem, a w przypadku istnienia rozstrzygnięcia problemu - nie zaszły żadne okoliczności faktyczne uzasadniające jego zmianę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r„ I PK 230/02, OSNP 2003, nr 13, poz. 5).Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącą nie spełnia powyższych wymagań.

Kwestionowany przez powódkę wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł w wyniku przyjęcia okoliczności faktycznej, że powódka nie wykazała, by we wskazanym czasie posiadała środki finansowe pozwalające jej na współfinansowanie takich wydatków jak zakup samochodu. Z tej przyczyny rozważania prawne skarżącej mają jedynie charakter hipotetyczny, czyli odnoszą się do tego, jak mógłby wyglądać stan prawny sprawy przy przyjęciu innych ustaleń faktycznych. Zagadnienia te nie występują zatem w niniejszej sprawie.Z kolei dla skutecznego powołania w skardze przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. konieczne jest wykazanie przez skarżącego kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającej charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2016 r., IV CSK 729/14 oraz z dnia 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15 - nie publ.).

Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna bez głębszej analizy przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, nie publ.; z dnia 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Skarżący powinien nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, którym - jego zdaniem - Sąd drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację odnoszącą się do oczywistości ich naruszenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2013 r., I UK 214/13, nie publ.).Skarżąca uzasadnia oczywistą zasadność skargi nierozpoznaniem istoty sprawy przez sądy meriti na skutek szeregu naruszeń prawa materialnego i procesowego, przede wszystkim w wyniku przyjęcia, że do roszczeń powódki mogą znaleźć zastosowanie jedynie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Nie wskazuje przy tym żadnych przepisów prawa, które - w jej ocenie - zostały naruszone, ani nie wyjaśnia szczegółowo, w jaki sposób ich naruszenie miałoby doprowadzić do oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu orzekł zaś na podstawie §16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. jw[aw]