IV CSK 525/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 525/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku [...] Bank [...] Spółki Akcyjnej w W.‎przy uczestnictwie N. Spółki Akcyjnej Oddział w Polsce, E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. ‎o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego w dziale IV księgi wieczystej (…),‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 maja 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. (poprzednio E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. od postanowienia Sądu Okręgowego w L. ‎z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II Ca (…), 1. odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej orzeczenia o kosztach postępowania (pkt II), 2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałym zakresie, 3. oddala wnioski o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Uczestniczka postępowania E. sp. z o.o. w Ł. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 31 stycznia 2019 r. oddalającego jej apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 30 stycznia 2018 r., utrzymującego w mocy wpis dokonany w dziale IV KW nr (…), obejmujący zmianę wierzyciela hipotecznego uprawnionego z tytułu hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty ‎928 500 zł, ustanowionej pierwotnie na rzecz N. Spółki Akcyjnej Oddział w Polsce poprzez wykreślenie aktualnej treści wpisów i wpis danych wnioskodawcy jako nowego wierzyciela hipotecznego.

Wpis został dokonany na podstawie oświadczenia cedenta z dnia 16 sierpnia 2017 r. o zawarciu umowy zwrotnego przeniesienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, której dotyczył wniosek, podpisanego przez J. B. S. , będącą osobą reprezentującą zagranicznego przedsiębiorcę w oddziale, co Sąd ustalił na podstawie załączonego do wniosku odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Z kolei uprawnienie U. G. do zgłoszenia wniosku w imieniu wnioskodawcy stwierdził w oparciu o treść przedłożonego pełnomocnictwa. Również na podstawie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego stwierdził, że doszło do połączenia [...] Banku [...] S.A. (jako spółki przejmującej) z N. S.A. (spółką przejmowaną) w trybie 492 § 1 k.s.h. poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na rzecz spółki przejmującej.

Okoliczności wynikające z przedstawionych dokumentów uznał za wystarczające do dokonania wpisu. W szczególności przyjął, że oświadczenie cedenta sporządzone było w formie wypełniającej wymagania art. 95 ustawy ‎z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 2357 ze zm.) i podpisane przez uprawnioną osobę. Na skutek apelacji uczestniczki postępowania sprawę rozpoznał Sąd Okręgowy, który podzielił ustalenia faktyczne i wnioski prawne Sądu Rejonowego. Potwierdził umocowanie udzielone przez wnioskodawcę U.

G. , jako pracownikowi Banku, do samodzielnego reprezentowania wnioskodawcy przed sądami powszechnymi w sprawach dotyczących wierzytelności […] S.A., podpisane przez osoby upoważnione, tj. dwóch członków zarządu, co dokumentował odpis KRS. Pełnomocnictwo uznał za zawierające m.in. umocowanie procesowego.W skardze kasacyjnej uczestniczka zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 48 i w zw. z art. 4 pkt 18 w zw. z art. 48l ust. 1 pr. bankowego; art. 93 ust. 1, art. 95 ust. 1, 2 i 3 pr. bankowego, art. 95 ust. 3 w zw. z art. 48 k ust. 2 pr. bankowego oraz art. 31 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Jako naruszone przepisy postępowania wskazała art. 6268 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2, art. 382, art. 233 § 1, art. 386 § 4 i art. 391 § 1 k.p.c.; art. 6268 § 3 k.p.c.; art. 6268 § 5 k.p.c., art. 6269 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1, art. 13 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w L. i zasądzenie kosztów postępowania.W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wystąpił o oddalenie skargi kasacyjnej i jej częściowe odrzucenie (w zakresie orzeczenia o kosztach) oraz o zasądzenie na jego rzecz od uczestników kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje. Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji spraw służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną.

Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występują przewidziane ‎w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania. Skarżąca uzasadniła potrzebę przyjęcia jej skargi przesłankami ‎z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. to znaczy wystąpieniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, polegającego „na konieczności zmiany wykładni przepisu art. 6268 § 2 k.p.c. jako przepisu określającego zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, gdyż obecna wykładnia tego przepisu powoduje, że Sąd wieczystoksięgowy bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej, co prowadzi do odstąpienia od badania statusu przedsiębiorców w przypadku wnioskodawców lub uczestników, którzy oświadczają, że posiadają status oddziału instytucji kredytowej; przyjęcie takiej wykładni powoduje, iż Sąd wieczystoksięgowy nie weryfikuje posiadania statusu oddziału instytucji kredytowej, gdyż status ten wynika z rejestrów prowadzonych przez Komisję Nadzoru Finansowego, a nie KRS.”Jednocześnie skarżąca wskazała, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż „Sąd Okręgowy w L. podzielił ustalenia faktyczne Sądu I instancji i w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury uznał, iż N. S.A.

Oddział w Polsce w dacie 16 sierpnia 2017 r. działał w Polsce jako oddział instytucji kredytowej i mógł korzystać z instytucji hipoteki bankowej, która jest uregulowana przepisem art. 95 ust. 3 i 4 pr. bankowego, podczas gdy w rzeczywistości uczestnik N. S.A. Oddział w Polsce dopiero od 2 października 2018 r. rozpoczął działalność operacyjną jako oddział instytucji kredytowej i dopiero po tej dacie mógł sporządzać wnioski o ustanawianie hipoteki w trybie art. 95 pr. bankowego.”Istotne zagadnienie prawne to doniosły problem prawny, nowy lub już wcześniej występujący, lecz nadal niedostatecznie rozważony i wyjaśniony, mający znaczenie nie tylko jako wątpliwość występująca w danej sprawie i rzutująca na jej rozstrzygnięcia, ale powtarzający się w przestrzeni prawnej i mający ważkie znaczenie także w innych sprawach.

Problem taki powinien być ujęty w powiązaniu z przepisami prawnymi, na których tle powstał i sprecyzowany w wywodzie prawnym wskazującym na źródła i przedmiot niejasności i na możliwe rozwiązania interpretacyjne. Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu argumentacja nie może polegać na prostym odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Wskazane przez skarżącą zagadnienie prawne nie jest istotne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przede wszystkim nie ma żadnego wsparcia w ustaleniach faktycznych poczynionych w realiach niniejszej sprawy, których podstawy w postępowaniu wieczystoksięgowym są ograniczone postanowieniami art. 6268 § 2 k.p.c., a w postępowaniu kasacyjnym ich badanie jest całkowicie wyłączone (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Z kolei oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi - bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań - jednoznacznie wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie. Skarżący powinien unaocznić tę oczywistość, jednak wskazując jedynie na argumenty mieszczące się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego. Nie może więc powoływać się na wadliwość ustaleń faktycznych, ani opierać na innych faktach niż stanowiące podstawę rozstrzygnięcia (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).

Argumentacja przytaczana przez skarżącą oparta jest na odwoływaniu się do nieustalonych w sprawie faktów, wobec czego nie może przekonać o jednoznacznej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, z uwagi na związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sądy powszechne.W konsekwencji wymienione przez skarżącą podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wystąpiły. Okoliczności sprawy nie wskazują też, aby zachodziły inne przesłanki przesądu z art. 3989 § 1 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia, z tym, że co do zaskarżonego postanowienia o kosztach procesu skargę odrzucił jako niedopuszczalną (art. 3986 § 3 k.p.c.).Orzeczenie o kosztach postepowania kasacyjnego wynika z postanowień art. art. 39821, art. 391 § 1, art. 13 § 3 i art. 520 § 1 k.p.c. aj