IV CSK 509/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 509/10

POSTANOWIENIE

Dnia 29 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku Województwa P.

przy uczestnictwie Zarządu Dróg Wojewódzkich w B.

o wpis w księdze wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 14 czerwca 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2010 r. oddalił wniosek

Województwa P. w części dotyczącej wpisu w księdze wieczystej [...],

prowadzonej w tym Sądzie dla nieruchomości położonej w Z., oznaczonej

numerem geodezyjnym 738/1, trwałego zarządu na rzecz Zarządu Dróg

Wojewódzkich w B.

Sąd Rejonowy stwierdził, że trwały zarząd nieruchomości gruntowej

w pasie drogowym nie wynika z przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r.

o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej:

„u.d.p.”), lecz powstaje – zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603

ze zm.; dalej: „u.g.n.”) - na podstawie decyzji właściwego organu. Uwzględnienie

wniosku mogłoby nastąpić jedynie w przypadku wydania decyzji oddającej

przedmiotowa nieruchomość w trwały zarząd Zarządowi Dróg Wojewódzkich.

Tymczasem wnioskodawca decyzji takiej nie przedstawił.

Sąd Okręgowy postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną oddalił

apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego, uznając za

bezzasadne podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 43 u.g.n. oraz

art. 22 ust. 1 u.d.p.

W

skardze

materialnego,

kasacyjnej,

wnioskodawca

opartej

na

podstawie

zarzucił

błędną

naruszenia

wykładnię

i

prawa

niewłaściwe

zastosowanie:

-

art. 45 ust. 1 u.g.n. przez uznanie, że wydanie decyzji o przekazaniu

nieruchomości w trwały zarząd stanowi niezbędny element dokonania

wpisu tego zarządu w księdze wieczystej na rzecz jednostki organizacyjnej

będącej zarządem drogi;

-

art. 22 ust. 1 u.d.p. przez przyjęcie, że przepis ten nie stanowi podstawy

prawnej nabycia trwałego zarządu nieruchomości zajętej pod drogę

publiczną przez jednostkę organizacyjną będącą zarządem drogi i nie

stanowi przepisu szczególnego w stosunku do art. 43 i nast. u.g.n.

Powołując się na tak ujętą podstawę kasacyjną skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy,

uwzględniającego wniosek.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Rejonowy, oddalając zgłoszone we wniosku żądanie ujawnienia

w księdze [...] na rzecz Zarządu Dróg Wojewódzkich trwałego zarządu gruntami

w pasie drogowym obejmującym działkę nr 738/1 położoną w Z., stanął na

stanowisku, iż dokonanie takiego wpisu uwarunkowane jest wydaniem przez

zarządcę drogi - Zarząd Województwa P. decyzji o ustanowieniu trwałego

zarządu, przewidzianej w art. 45 ust. 1 u.g.n.

Wnioskodawca w apelacji opartej na zarzutach naruszenia art. art. 43

u.g.n. i art. 22 ust. 1 u.d.p. wskazał na nietrafność powyższego zapatrywania,

podnosząc, że Zarząd Dróg Wojewódzkich uzyskał z mocy prawa trwały zarząd

gruntów objętych wnioskiem.

Sąd Okręgowy, uznając apelację wnioskodawcy za bezzasadną, ograniczył

się w zasadzie do przytoczenia (in extenso) wywodów zawartych w uzasadnieniu

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca

2004 r., I S.A. 2372/02 (niepubl.), na podstawie których Sąd ten uznał, że art. 19

ust. 2 pkt 1 i ust. 5 oraz art. 20 pkt 17 u.d.p. nie stanowią lex specialis w stosunku

do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym

przepisy te nie mogą stanowić podstawy do przekazania gruntów drogowych

w trwały zarząd, ani znajdować zastosowania w przypadku ustanowienia takiej

prawnej formy władania nieruchomością. Argumenty przytoczone przez Sąd

Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie pozwalają odmówić

skardze kasacyjnej słuszności.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.d.p., zarządcą drogi wojewódzkiej

jest zarząd województwa, do którego należy wykonywanie zadań szczegółowo

określonych w art. 20 i nast. u.d.p. Zarząd województwa – stosownie do art. 21

ust. 1 u.p.d. – może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki

organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej przez sejmik województwa;

jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje

zarząd województwa będący zarządcą drogi wojewódzkiej. Według zaś art. 22

ust. 1 u.p.d., zarząd drogi sprawuje nieodpłatny trwały zarząd gruntami w pasie

drogowym. Przepis ten wprawdzie nie wysławia expressis verbis wskazania,

że zarząd drogi uzyskuje ex lege trwały zarząd gruntami w pasie drogowym,

jednakże z jego treści odczytywanej łącznie z unormowaniem zawartym w art. 21

ust. 1 u.p.d. wynika, że powstanie tego zarządu nie jest uwarunkowane wydaniem

przez zarządcę drogi decyzji przewidzianej w art. 45 u.g.n.

W piśmiennictwie trafnie zwrócono uwagę, że uzyskanie przez zarząd drogi

trwałego zarządu gruntami w pasie drogowym bez potrzeby wydawania decyzji

administracyjnej jest możliwe m.in. dlatego, że podstawowe warunki zarządu

drogowego, w tym dotyczące okresu jego trwania, (ściślej rzecz ujmując – braku

ograniczenia czasowego) i odpłatności, określone zostały ustawowo. Pozwala to

stwierdzić, że z chwilą utworzenia przez zarządcę drogi jednostki organizacyjnej

będącej zarządem drogi jednostka ta uzyskuje trwały zarząd gruntami w pasie

drogowym. Skutek ten, podobnie jak przewidziany w art. 17 ust. 3 u.g.n., powstaje

z mocy ustawy.

Pogląd przeciwny, wiążący uzyskanie trwałego zarządu gruntami w pasie

drogowym przez jednostkę organizacyjną powołaną do jego sprawowania z decyzją

administracyjną przewidzianą w art. 45 u.g.n., nie uwzględnia treści art. 21 ust. 1

i art. 22 ust. 2 u.p.d.

Trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 2 u.g.n., regulacja ta nie narusza innych

ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami. W piśmiennictwie

i orzecznictwie przyjmuje się, że przepisy innych ustaw, zarówno wymienionych

przykładowo w art. 2 u.g.n., jak i tam niewymienionych należy uznać za przepisy

odrębne i jako takie mające pierwszeństwo w stosowaniu (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 18 lutego 2009 r., I CSK 389/08, niepubl.). Zarząd gruntami

drogowymi jest niewątpliwie jedną z postaci trwałego zarządu uregulowanego

w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Przewidziany w ustawie o drogach

publicznych tryb uzyskiwania przez zarząd drogi trwałego zarządu gruntami

znajdującymi się w pasie w pasie drogowym wyłącza jednak stosowanie w tym

zakresie art. 45 u.g.n. Trafnie więc zarzucił skarżący, że Sąd Okręgowy wychodząc

z odmiennych założeń, naruszył art. 22 ust. 1 u.p.d.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł, jak

w sentencji.