IV CSK 499/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 499/20 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa Ł. B. i małoletniej P. B.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w B., Sądowi Okręgowemu w B., Rzecznikowi Praw Dziecka i Rzecznikowi Praw Obywatelskich‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 sierpnia 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda Ł. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt V ACa […], 1) odrzuca skargę kasacyjną;

2) oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego;

3) oddala wniosek pełnomocnika powoda z urzędu o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

W ostatecznie sprecyzowanym powództwie Ł. B. domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanych 5.000.000 zł z tytułu zadośćuczynienia oraz 5.000 zł z tytułu odszkodowania. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w [...] oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29 stycznia 2019 r. oddalającego jego powództwo.Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód, zaskarżając go „w zakresie dotyczącym całego powództwa Ł. B.” i wnosząc o jego uchylenie w części dotyczącej powództwa Ł.

B. oraz orzeczenie co do istoty sprawy - uwzględnienie powództwa Ł. B. w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku oraz orzeczenia Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej powództwa Ł. B. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczona została na kwotę 5.005.000 zł. W podstawach skargi powód zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 361 § 2 k.c. przez ustalenie, że uzyskane przez powoda świadczenia z tytułu przewlekłości postępowania na gruncie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.

Dz.U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) oraz jednostronnej deklaracji Rządu Rzeczypospolitej Polskiej z tytułu naruszenia art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka wypełniają przesłanki zastosowania zasady compesatio lucri cum damno.W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, w każdym zaś przypadku o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wskazana przez stronę wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest wiążąca dla oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej i podlega sprawdzeniu, zarówno przez sąd drugiej instancji, jak i przez Sąd Najwyższy (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2015 r., IV CZ 52/15, niepubl. i z dnia 10 lutego 2016 r., I CZ 128/15, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego).

O wartości tej rozstrzyga treść zarzutów zgłoszonych w środku odwoławczym, odnoszących się do poszczególnych składników majątkowych bądź roszczeń, nie zaś samodzielnie zakres zaskarżenia tym środkiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2013 r., IV CZ 36/13, niepubl.).W skardze kasacyjnej powód wskazał, że zaskarża skargą kasacyjną wyrok Sądu Apelacyjnego „w zakresie dotyczącym całego powództwa Łukasza Bryske” i oznaczył wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 5.005.000 zł, jednakże oznaczenie te nie może zostać uznane za miarodajne w kontekście art. 3982 § 1 zd. 1 k.p.c. Stosownie bowiem do art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw.

W skardze powoda granice kontroli kasacyjnej wyznacza zatem także zarzut naruszenia art. 361 § 2 k.c. - będący jedynym zarzutem - które miało polegać na ustaleniu, że uzyskane przez powoda świadczenia w postępowaniu ze skargi na przewlekłość postępowania oraz skargi powoda do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka „wypełniają przesłanki zastosowania zasady compesatio lucri cum damno”. W zarzucie tym skarżący kwestionuje jedynie pomniejszenie należnego mu, jego zdaniem, świadczenia kompensacyjnego o sumę otrzymanych już świadczeń, którą Sądy oznaczyły na kwotę 17.000 zł (2.000 zł w postępowaniu ze skargi na przewlekłość postępowania oraz 15.000 zł w wyniku skargi powoda do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka).

Należy też uwzględnić, że u podstaw oddalenia powództwa i apelacji w zakresie roszczenia o zadośćuczynienie legła ocena, iż rekompensata otrzymana przez powoda w wyniku tych postępowań pokrywa doznaną przez niego krzywdę, a roszczenie odszkodowawcze zostało uznane za bezzasadne ze względu na to, iż powód nie wykazał ani zaistnienia szkody, ani jej wysokości. Oznacza to, że podstawą skargi kasacyjnej nie została objęta kwota 4.983.000 zł dochodzona przez powoda z tytułu zadośćuczynienia ani kwota 5.000 dochodzona z tytułu odszkodowania, a postawiony zarzut materialny zmierza wyłącznie do zakwestionowania rozstrzygnięcia oddalającego roszczenie powoda w zakresie kwoty 17.000 zł.

Wyznaczona w ten sposób wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza zatem progu określonego w art. 3982 § 1 k.p.c., który stanowi, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych. Zważywszy, że za prawa majątkowe uważa się również roszczenia pieniężne służące ochronie dóbr niemajątkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., II CSK 816/15, niepubl.), skargę kasacyjną powoda należało uznać za niedopuszczalną, co uzasadnia jej odrzucenie stosownie do art. 3986 § 3 w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2016 r., I PK 123/15, niepubl. i z dnia 20 października 2016 r., II CSK 816/15, niepubl.).Ze względu na odrzucenie skargi wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym należało oddalić.

Podobnie wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zgłoszony w odpowiedzi na skargę, który został powiązany wyłącznie z wnioskiem o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania i sformułowanym na wypadek jego nieuwzględnienia wnioskiem o oddalenie skargi, bez dostrzeżenia podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2011 r., IV CSK 593/10, niepubl., z dnia 8 sierpnia 2012 r., II CSK 112/12, niepubl. i z dnia 28 stycznia 2016 r., II CSK 429/15, niepubl.). jw