IV CSK 484/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 484/09

POSTANOWIENIE

Dnia 13 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Jan Górowski

w sprawie z wniosku K. S.

przy uczestnictwie A. L. i T. B.

o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I Ca (…),

oddala skargę kasacyjną i zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki

postępowania T. B. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W., uwzględniając częściowo apelację wnioskodawcy i

uczestniczki postępowania A. L. od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 4

marca 2008 r., stwierdził, że spadek po J. S. nabyła na podstawie testamentu ustnego

jej córka T. B., a treść tego testamentu została ustalona na podstawie zgodnych zeznań

świadków. Sąd Rejonowy ustalił, że spadkodawczyni w dniu 11 stycznia 2006 r. została

przewieziona do szpitala. Była leczona na oddziale neurologicznym, a jej stan określono

jako dość ciężki. Po zastosowanym leczeniu jej stan uległ poprawie i w dniu 18 stycznia

została wypisana ze szpitala. W dniu 19 stycznia 2006 r. J. S. odwiedziły znajome J. K.,

I. P. i I. T. Spadkodawczyni była wówczas przytomna. W trakcie rozmowy oświadczyła,

że jej wolą jest aby cały jej majątek przypadł córce T. B. Na skutek pogorszenia się

stanu zdrowia spadkodawczyni została ona ponownie skierowana do szpitala w dniu 23

stycznia 2006 r. J. S. zmarła w dniu 3 marca 2006 r. Treść oświadczenia J. S. z dnia 19

stycznia 2006 r. została spisana przez J. K., I. P. i I. T. w dniu 3 maja 2006 r. W piśmie

tym nie podano miejsca jego sporządzenia. Sąd Rejonowy przyjął, że spadek po J. S.

na podstawie sporządzonego przez nią testamentu ustnego, spisanego w dniu 3 maja

2006 r., przypadł w całości T. B. Sąd Okręgowy nie podzielił oceny Sądu pierwszej

instancji, że treść testamentu została stwierdzona zgodnie z wymogami określonymi w

art. 952 § 2 k.c. Treść testamentu ustnego została jednak stwierdzona na podstawie

zgodnych

zeznań

świadków

testamentu,

którzy

zostali

postępowania przed sądem pierwszej instancji. W

przesłuchani

sprawie

w

toku

znajdował zatem

zastosowanie art. 952 § 3 k.c. Przewidziany w nim sześciomiesięczny termin został

zachowany, gdyż dowód z przesłuchania świadków został zgłoszony przed upływem

tego terminu.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy została oparta na obu podstawach określonych

w art. 3983 § 1 k.p.c. Zarzucono w niej naruszenie art. 952 § 3 k.c. oraz art. 382 k.p.c. w

zw. z art. 316 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. W oparciu o powyższe

zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie,

że spadek na podstawie ustawy nabyli T. B., K. S. i A. L., ewentualnie uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieuzasadnione. Wbrew

twierdzeniu

skarżącego

uzasadnienie

zaskarżonego

postanowienia

odpowiada

wymogom określonym w art. 328 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał ustalenia faktyczne,

które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, dowody w oparciu o które poczynił te

ustalenia oraz podstawę prawną wydanego orzeczenia. W szczególności Sąd Okręgowy

ustalił, że spadkodawczyni sporządziła w dniu 19 stycznia 2006 r. testament ustny i

powołała w nim do dziedziczenia swoją córkę T. B. Wskazał również, że ustaleń tych

dokonał na podstawie zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, którzy byli

świadkami testamentu. Art. 3983 § 3 k.p.c. wyłącza możliwość oparcia skargi kasacyjnej

o zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Z tego względu zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie mógł stanowić podstawy uwzględnienia skargi

kasacyjnej. Art. 316 § 1 k.p.c. nakazuje aby sąd wydając orzeczenie kończące

postępowanie w sprawie brał pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia

rozprawy. Przepis ten nie został naruszony przez Sąd Okręgowy. Bezzasadny był także

zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. Naruszenia tego przepisu skarżący upatrywał w tym, że

świadkowie nie byli przesłuchiwani w celu ustalenia okoliczności związanych z treścią

testamentu ustnego. Nie budzi wątpliwości, że dowód z zeznań świadków został

dopuszczony istotnie z innych powodów. Nie sprzeciwiało się to jednak możliwości

dokonania w oparciu o ich zeznania ustaleń także co do treści testamentu w sytuacji,

gdy zeznania faktycznie dotyczyły także tych okoliczności a nie tylko samego przebiegu

zdarzeń dotyczących złożenia oświadczenia woli przez spadkodwczynię. Skarżący nie

zarzucił przy tym naruszenia art. 661 i 662 k.p.c., a przepisy te nie przewidują

odrębnego trybu przesłuchania świadków testamentu.

Wobec braku podstaw do uznania za usprawiedliwione zarzutów naruszenia

przepisów postępowania bezzasadny był także zarzut naruszenia art. 952 § 3 k.c. w

wyniku jego niewłaściwego zastosowania. Ustalenia, których dokonał Sąd wskazywały

bowiem zarówno na fakt sporządzenia testamentu ustnego, jak też ustalenie jego treści

w oparciu o zeznania świadków. Sąd Okręgowy przyjął zaś trafnie, że termin do

przesłuchania świadków testamentu określony w art. 952 § 3 k.c. został zachowany,

skoro wniosek o przesłuchanie świadków został zgłoszony przed upływem tego terminu.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna była pozbawiona uzasadnionych

podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 398 14 k.p.c. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 391 § 1 i 39821 k.p.c.