IV CSK 477/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 477/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Maria Szulc

w sprawie z wniosku Gminy S.

przy uczestnictwie W. S., F. S., I. D.

i W. D.

o rozgraniczenie nieruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 marca 2013 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 26 kwietnia 2012 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. rozgraniczył

działkę oznaczoną nr 398, położoną w W., stanowiącą własność uczestników

postępowania I. i W. małżonków D., z działką oznaczoną nr 436, stanowiącą

własność wnioskodawczyni, według linii łączącej punkty S5-S2 na mapie z dnia 20

lipca 2008 r. sporządzonej przez biegłego geodetę W. K. oraz działkę nr 20/2,

stanowiącej własność uczestników W. i F. małżonków S. z działką nr 220,

stanowiącą własność wnioskodawczyni, według linii łączącej - na opisanej wyżej

mapie - punkty S2-S3.

Sąd Okręgowy w Ł., na skutek apelacji wnioskodawczyni, postanowieniem

zaskarżonym skargą kasacyjną zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten

sposób, że rozgraniczył działkę nr 398 z działką nr 436 wzdłuż linii koloru czarnego,

łączącej punkty 002, 003, 836, 011, 830 i 005 na mapie sporządzonej przez

biegłego geodetę W. K. oraz działkę nr 20/2 z działką nr 220 według linii

oznaczonej na tej mapie kolorem czarnym, łączącej punkty 005-004.

Sąd Okręgowy ustalił, że działki oznaczone numerami 436 i 220, stanowiące

drogę gminną, zostały wydzielone w 1927 r. w toku postępowania scaleniowego

na cele użyteczności publicznej i stały się mieniem gromadzkim w rozumieniu

art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju

samorządu terytorialnego. Decyzją z dnia 16 grudnia 2005 r. Nr GN 7228;7/05

Starosta W. uznał działkę nr 436 za mienie gminne na podstawie przepisów ustawy

z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wojewoda P.

decyzją z dnia 10 kwietnia 2006 r. stwierdził, że działka nr 436 stała się własnością

Gminy S. Decyzją z dnia 1 sierpnia 1992 r. Nr 7228-14/92

Kierownik Urzędu

Rejonowego w W. uznał za mienie gminne z dniem 29 czerwca 1963 r. działkę

nr 220. Wojewoda Ł. decyzją z dnia 14 grudnia 2992 r. stwierdził, że własność tej

działki nabyła z mocy prawa Gmina S. Wymienione decyzje są prawomocne i wiążą

sąd w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Sąd Okręgowy wskazał, że uczestnicy postępowania mogliby - w związku

z uchyleniem art. 177 k.c. - od dnia 1 października 1990 r. zasiadywać części

działek nr 436 i 220, przylegające do działek nr 398 i 20/2, jednak nabycie

własności przygranicznych pasów gruntów w drodze zasiedzenia uniemożliwiło

wejście w życie w dniu 1 stycznia 1999 r. ustawy nowelizującej ustawę z dnia

21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W myśl art. 2a tej regulacji, drogi krajowe

stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe

i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub

gminy. Niezależnie od tego, bieg zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu

na styku działek nr 20/2 i 220 nie mógł rozpocząć się z uwagi na treść

rozstrzygnięcia w sprawie I C 67/06, w którym Sąd Okręgowy w Ł., uwzględniając

apelację Gminy S., przywrócił na jej rzecz posiadanie spornej części gruntu, po

której przebiegała droga.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 398 3

§ 1 k.p.c., uczestnicy postępowania zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie:

-

art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez nieomówienie

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej przyjęcia,

że nieruchomości gminne stanowiące przedmiot rozgraniczenia stanowią

drogi publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach

publicznych;

-

art. 365 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 153 k.c. przez uznanie,

że Sąd był związany prawomocnym wyrokiem w sprawie o naruszenie

posiadania (I C 67/06) oraz ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

tego rozstrzygnięcia;

-

art. 384 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez uznanie, że w sprawie

o rozgraniczenie obowiązuje zakaz reformationis in peius;

-

art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przez

niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działki nr 436 i 220 stanowią drogi

publiczne;

-

art. 153 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że niepodważalnym

wyznacznikiem

stanu

prawnego

na podstawie

przepisów

ustawy

nieruchomości

z

dnia

są

decyzje

czerwca

wydane

1963

r.

o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz na podstawie ustawy z dnia

10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie

terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych.

Powołując się na tak ujęte podstawy kasacyjne,

uczestnicy wnieśli

o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie apelacji wnioskodawczyni,

ewentualnie

o

uchylenie

tego

orzeczenia

i

przekazanie

sprawy

Sądowi

Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów poniesionych w ramach

podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że nie

znajdują one dostatecznego usprawiedliwienia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym

naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może stanowić

usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy uzasadnienie

zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich koniecznych elementów, bądź

zawiera takie braki, które uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli kasacyjnej

(zob. m.in. wyroki: z dnia 9 czerwca 2009 r., II CSK 49/09, niepubl.;

z dnia 10 lipca 2009 r., II CSK 65/09, niepubl.; z dnia 4 marca 2010 r., I CSK

439/09, niepubl.). Uzasadnienie zaskarżonego

postanowienia nie jest dotknięte

takimi wadami, gdyż - wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego - zawiera

wyraźnie wskazanie przesłanek, które zaważyły na jego treści, w tym podstawy

prawnej kwestionowanego rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy wskazał wszakże,

że uwzględnieniu stanowiska uczestników postępowania, domagających się

rozgraniczenia

według stanu prawnego wynikającego z zasiedzenia przez nich

pasa gruntu w obrębie działek nr 436 i 220, graniczącego z działkami nr 398 i 20/2,

sprzeciwia się treść art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

(dalej: „u.d.p.”), dodanego z dniem 1 stycznia 1999 r. przez art. 52 pkt 1 ustawy

z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje

organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa

(Dz.U. Nr 106 poz. 668). Jakkolwiek uznając, że wymienione działki stanowią drogę

gminną istotnie nie powołał przepisu stanowiącego podstawę tego wniosku,

to jednak uchybienie to nie wyklucza możliwości zweryfikowania jego trafności.

Podniesiony

przez

skarżących

zarzut

naruszenia

art.

§

k.p.c.

nie stanowi jednak właściwej płaszczyzny do przeprowadzenia takiej oceny.

Podstawę zakwalifikowania

określonej

drogi

publicznej

do

kategorii

dróg

gminnych stanowią właściwe przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 21 marca

1985 r. o drogach publicznych.

Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżących, Sąd Okręgowy wcale

nie przyjął, że wiążą go ustalenia stanowiące podstawę wyroku wydanego

w sprawie I C67/06 o naruszenie posiadania, lecz uznał jedynie, że dowody

zgromadzone w tamtym postępowaniu wskazują na to, że ustalone wtedy granice

działek zajętych pod drogę gminną (nr 436 i 220) odpowiadają stanowi

ewidencyjnemu przyjętemu za podstawę rozgraniczenia na etapie postępowania

administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 365 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i art.

153 k.c. należy uznać za bezzasadny. Nie mógł on wywrzeć zamierzonego skutku

przede wszystkim jednak z tej przyczyny, że zasadniczą przesłankę dokonania

rozgraniczenia w sposób odbiegający od oczekiwań skarżących stanowiła

przeszkoda przewidziana w art. 2a u.d.p.

Za całkowicie dowolny należy uznać zarzut naruszenia art. 384 w związku

z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy nie wyraził zapatrywania, że w sprawie

o rozgraniczenie obowiązuje zakaz reformationis in peius. Skarżący, podnosząc ten

zarzut, nawet nie podjęli próby wykazania, na czym miałoby polegać rzekome

uwzględnienie wymienionej zasady przy wydaniu zaskarżonego postanowienia.

Chybione okazały się również zarzuty podniesione w ramach podstawy

kasacyjnej naruszenia prawa materialnego. Należy przypomnieć, że u podstaw

zaskarżonego postanowienia legło stwierdzenie przez Sąd Okręgowy, że działki

nr 436 i 220, będące własnością wnioskodawczyni, stanowią drogę gminną,

co wyłącza możliwość nabycia ich w całości lub w części w drodze zasiedzenia

przez

uczestników

postępowania

z

uwagi

na

treść

art.

2a

u.d.p.

Skuteczne podważenie tej konkluzji, przesądzającej o uwzględnieniu apelacji,

wymagało, czego nie dostrzegli skarżący, podniesienia zarzutu naruszenia art. 7

w związku z art. 1, 2 oraz art. 5 - 6a u.d.p., nie zaś obrazy art. 2a ust. 1 w związku

z art. 4 pkt 1 u.d.p. oraz art. 153 k.c. Te ostatnie przepisy nie określają bowiem

przesłanek stanowiących podstawę zakwalifikowania określonej drogi publicznej

jako drogi gminnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 orzekł, jak

w sentencji.