IV CSK 461/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 461/10

POSTANOWIENIE

Dnia 21 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa „F.” Zakładu Produkcji Mebli Spółki z o.o.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SA

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 grudnia 2010 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 21 kwietnia 2010 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Powód „F.” Zakład Produkcji Mebli Sp. z o.o. wniósł skargę kasacyjną od

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 kwietnia 2010 r. Zaskarżone orzeczenie

zapadło w sprawie przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w

Warszawie o zapłatę odszkodowania z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności

cywilnej radcy prawnego, który reprezentował powoda w dwóch procesach

sądowych i popełnił – zdaniem powoda – błędy, które spowodowały szkodę w

postaci zasądzenie od powoda dochodzonych roszczeń i konieczności ich zapłaty.

Sąd pierwszej instancji uwzględnił w całości zgłoszone roszczenie, natomiast Sąd

Apelacyjny po rozpatrzeniu apelacji pozwanego zmienił to orzeczenie, w ten

sposób, że powództwo oddalił.

Sąd Apelacyjny, przeciwnie niż Sąd Okręgowy, ocenił, że złożenie przez

radcę prawnego sprzeciwu od nakazu zapłaty w dwóch sprawach skierowanych

przeciwko powodowi, bez dołączenia aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców

wykazującego

osoby

uprawnione

spowodowało

odrzucenie

do

sprzeciwów

reprezentowania

mocodawcy,

które

na

art.

4798a

k.p.c.

podstawie

i uprawomocnienie się nakazów (a w konsekwencji zapłatę przez powoda

zasądzonej łącznie kwoty 101.425,87 zł) nie było wypadkiem rodzącym

odpowiedzialność ubezpieczeniową pozwanego. Sąd wskazał, że wykładnia

art. 4798a k.p.c. była niejednolita, o czym świadczy fakt przedstawienia przez sądy

odwoławcze pytań prawnych dotyczących zastosowania powyższego przepisu

w wypadkach, kiedy pomimo złożenia pełnomocnictwa nie zostały przedłożone

dokumenty wykazujące należyte umocowanie pełnomocnika przez mocodawcę.

Uchwały Sądu Najwyższego wyjaśniające tę kwestię zapadły dopiero później, już

po złożeniu sprzeciwów, które zostały odrzucone. W tej sytuacji, zdaniem Sądu

Apelacyjnego, stanowisko zajęte przez pełnomocnika powoda było jednym

z możliwych do przyjęcia w świetle wykładni art. 479 8a k.p.c. i nie świadczyło

o niezachowaniu należytej staranności. Nie można także pominąć okoliczności, że

przepis ten został ostatecznie uznany za niezgodny z Konstytucją przez Trybunał

Konstytucyjny. Sąd odwoławczy uznał także, że pomiędzy szkodą a działaniem

radcy prawnego nie zachodzi normalny związek przyczynowy, gdyż niezłożenie

odpisu rejestru przedsiębiorców nie powinno skutkować odrzuceniem sprzeciwu.

Zwrócił też uwagę, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego otworzyło możliwość

wznowienia postępowania w obu przegranych przez powoda sprawach, jednak

powód nie złożył wniosku o wznowienie. Wreszcie Sąd Apelacyjny zauważył, że nie

ma pewności, iż powód w wypadku skutecznego wniesienia sprzeciwów wygrałby

spory, skoro rezultaty innych analogicznych procesów, w których nie doszło do

odrzucenia środków zaskarżenia, były różne i niekoniecznie korzystne dla Zakładu

„F”. Powód nie wykazał więc w istocie wielkości ewentualnie poniesionej szkody.

Skarga kasacyjna powoda została oparta na podstawie naruszenia prawa

materialnego – art. 822 k.c. w związku z art. 805 k.c. i z art. 471 k.c., przez ich

błędną wykładnię i przyjęcie, że niedołączenie odpisu z rejestru przedsiębiorców do

sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym przez radcę

prawnego nie stanowi błędu profesjonalnego pełnomocnika i nie jest nienależytym

wykonaniem zobowiązania do zastępstwa procesowego, a w konsekwencji nie

uzasadnia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, w którym radca prawny był

ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej; oraz przez przyjęcie, że

powodowi nie została wyrządzona szkoda.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i oddalenie apelacji pozwanego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga

kasacyjna

ukształtowana

została

w

przepisach

kodeksu

postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa

i jednolitości wykładni, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

nie satysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu,

ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje

wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres

przeprowadzanego badania jest ograniczony do oceny, czy w sprawie występują

przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. okoliczności uzasadniających przyjęcie

skargi do rozpoznania.

Skarżący

uzasadnił

potrzebę

przyjęcia

jego

skargi

przyczynami

przewidzianymi w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., to znaczy:

-

występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych, sprowadzających się

do konieczności udzielenia przez Sąd Najwyższy odpowiedzi na następujące

pytania: „czy niedołączenie do sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego

w postępowaniu

upominawczym

dokumentu

wykazującego

umocowanie

organu do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w rozumieniu art. 68 k.p.c.

stanowi

błąd

profesjonalnego

pełnomocnika

uzasadniający

w

sytuacji

odrzucenia przez sąd na podstawie wówczas obowiązującego przepisu

art. 4798a § 5 k.p.c. jego odpowiedzialność odszkodowawczą?” oraz „czy

jednostka,

która

wytoczyła

powództwo

przeciwko

ubezpieczycielowi

profesjonalnego pełnomocnika procesowego, który popełnił błąd wykonując

zastępstwo procesowe, polegający na nie dołączeniu odpisu KRS zgodnie

z art. 68 k.p.c. w wyniku czego sprzeciw od nakazu zapłaty został odrzucony

a jednostka zobowiązana do zapłaty, powinna była wznowić postępowanie

cywilne w sytuacji, gdy po wytoczeniu powództwa, doręczeniu pozwanemu

pozwu oraz otwarciu rozprawy został wydany wyrok Trybunału Konstytucyjnego,

który uznał za niezgodny z Konstytucją RP przepis, który był podstawą

odrzucenia a limine sprzeciwu od nakazu zapłaty?”.

-

oczywistą zasadnością skargi, która wynika z faktu, że sąd drugiej instancji

błędnie uznał, że niezastosowanie się przez radcę prawnego do wyraźnej

i ustalonej w orzecznictwie dyspozycji obowiązującego wówczas art. 479 8a § 5

k.p.c., nie stanowi błędu pełnomocnika, lecz możliwy do przyjęcia pogląd

prawny w danej sprawie, a w związku z tym po odrzuceniu tak złożonego

sprzeciwu i nastąpieniu szkody po stronie strony tak reprezentowanej, nie

uzasadnia roszczenia odszkodowawczego.

Zagadnienie, którego wyjaśnienie skarżący uważa za istotne nie spełnia

wymaganych kryteriów, to znaczy nie dotyczy kwestii nowych, nierozwiązanych

dotąd w orzecznictwie, ważnych dla rozwoju prawa, bądź też o precedensowym

charakterze, którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia

konkretnej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Tymczasem kwestie,

które wskazuje skarżący nie stanowią problemów tego rodzaju, lecz sprowadzają

się do powtórzenia zarzutów podniesionych w ramach podstaw kasacyjnych

i żądania rozpatrzenia tych zarzutów. Dotyczą zatem jedynie kwestii subsumcji

ustalonego stanu faktycznego pod normy prawa i odzwierciedlają zapatrywania

prawne powoda. Przesłanki i kryteria oceny należytego wykonania przez

pełnomocnika procesowego jego obowiązków w zakresie prowadzenia procesu

sądowego imieniu strony zostały już należycie określone w orzecznictwie Sądu

Najwyższego (por. np. wyroki tego Sądu z dnia 2 grudnia 2004 r., V CSK 297/04,

M. Prawn. 2005/1/9 czy z dnia 5 czerwca 2007 r., I CSK 86/07 niepubl. oraz z dnia

18 kwietnia 2002 r., II CKN 1216/00, OSNC 2003/4/58). Nie stanowi także istotnego

zagadnienia wymagającego wyjaśnienia kwestia, czy możliwość wznowienia

postępowania ma znaczenie dla oceny wielkości poniesionej przez powoda szkody.

Istnienie i wielkość szkody może bowiem ulegać zmianie w czasie na skutek

czynników obiektywnych, do których zaliczyć można otwarcie drogi do ponownego

– merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Nie została też wykazana oczywista zasadność skargi, skarżący bowiem

ograniczył się do stwierdzenia, że przesłanka ta występuje, jednak nie poparł

swojego stanowiska żadna argumentacją, co uniemożliwia poddanie ocenie jego

rozumowania.

W konsekwencji w sprawie nie występują wskazane przez pozwanego

przesłanki przemawiająca za przyjęciem jego skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Okoliczności sprawy nie wskazują także, aby zachodziły inne podstawy

przewidziane w art. 3989 § 1 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia.

md