IV CSK 451/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 451/08

POSTANOWIENIE

Dnia 19 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

Protokolant Hanna Kamińska

w sprawie z powództwa M.K.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SA

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 19 marca 2009 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt [...],

odrzuca skargę kasacyjną i nie obciąża strony powodowej

kosztami zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy w B., uwzględniając

częściowo roszczenia z tytułu następstw wypadku drogowego, jakiemu uległa

powódka w dniu 24 czerwca 2004 r., zasądził na jej rzecz od pozwanego 70.000 zł.

zadośćuczynienia oraz 500 zł. odszkodowania, a w pozostałym zakresie oddalił

powództwo,

jako

niezasadne,

w tym

w

całości

roszczenie

o

ustalenie

odpowiedzialności pozwanego za szkodę związaną z wypadkiem, jaka się może

ujawnić u powódki w przyszłości.

Na skutek apelacji powódki od tego orzeczenia, kwestionującej je w części

oddalającej powództwo, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. zmienił

rozstrzygnięcie w ten sposób, że podwyższył zadośćuczynienie do kwoty 90.000 zł.

a odszkodowanie do kwoty 3.000 zł. W pozostałym zakresie oddalił apelację, jako

nieuzasadnioną. Jeśli chodzi o roszczenie dotyczące ustalenia odpowiedzialności

pozwanego na przyszłość, Sąd uznał je w obecnym stanie prawnym za chybione co

do samej zasady. W sprawie ma bowiem zastosowanie ustawa z dnia 16 lutego

2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538), która weszła w

życie w dniu 10 sierpnia 2007 r. Stosownie do art. 2 tej ustawy, do roszczeń

powstałych przed dniem wejścia jej w życie, a według przepisów dotychczasowych

w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się nowowprowadzony art. 442 1 k.c.

Zgodnie zaś z art. 4421 § 3 k.c., w razie wyrządzenia szkody na osobie,

przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w

którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej

naprawienia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w przypadku wystąpienia „nowej”

szkody, pozostającej w związku przyczynowym z wypadkiem powódki będzie ona

mogła w terminie trzech lat od powzięcia wiadomości o szkodzie dochodzić jej

naprawienia na drodze sądowej. W przeciwieństwie więc do poprzedniego stanu

prawnego, obecnie żądanie to nie będzie ograniczone dziesięcioletnim terminem,

liczonym od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W takiej zaś

sytuacji powódka nie ma interesu prawnego w domaganiu się ustalenia

odpowiedzialności pozwanego na przyszłość.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zakwestionowała powódka skargą kasacyjną

w części oddalającej apelację, w jakiej podważała oddalenie roszczenia o ustalenie

odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Zarzuciła naruszenie art. 442 1 § 3

k.c. oraz art. 189 k.p.c. i wniosła o jego uchylenie w zaskarżonej części

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uwzględnienie

roszczenia o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkodę, mogącą ujawnić

się

w

przyszłości,

jako

następstwo

obrażeń

odniesionych

w

wypadku

komunikacyjnym z dnia 24 czerwca 2004 r.

W piśmie procesowym z dnia 4 marca 2009 r., nazwanym „odpowiedzią na

skargę kasacyjną”, pozwany wnosił o jej odrzucenie lub o oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o odrzucenie skargi kasacyjnej jest uzasadniony. Nie ulega

wątpliwości, że roszczenie powódki o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za

szkodę mogącą ujawnić się w przyszłości jest roszczeniem o charakterze

majątkowym. Oznacza to, że skarga kasacyjna, dotycząca tylko tego roszczenia

byłaby dopuszczalna, gdyby jego wartość wynosiła minimum 50.000 zł. (art. 3982

§ 1 k.p.c.).

W postępowaniu przed sądami powszechnymi powódka, reprezentowana

przez zawodowego pełnomocnika, nie dokonała określenia wartości przedmiotu

swojego roszczenia o ustalenie. Uczyniła to dopiero w skardze kasacyjnej, podając

jego wartość na 50.000 zł., co, jak trafnie podniósł pozwany w piśmie z dnia

4 marca 2009 r., jest wskazaniem oczywiście zawyżonym. Wartość przedmiotu

sporu przed Sądem I – ej Instancji została określona na 141.143 zł., z czego Sąd

Okręgowy w wyroku z dnia

przyznał powódce 70.000 zł. zadośćuczynienia oraz

500 zł odszkodowania, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, tj.

dotyczącym roszczeń o wartości 70.643 zł. W apelacji od tego orzeczenia powódka

domagała się jego zmiany przez zasadzenie dodatkowo zadośćuczynienia w

kwocie 50.000 zł., odszkodowania w kwocie 11.043 zł., renty w zróżnicowanych

kwotach miesięcznych, poczynając od 24 czerwca 2004 r. oraz ustalenia

odpowiedzialności pozwanego za szkodę, jaka może ujawnić się u powódki w

przyszłości, a która pozostawać będzie w związku przyczynowym z wypadkiem

komunikacyjnym z dnia 24 czerwca 2004 r. Z tego wyszczególnienia składników

przedmiotu zaskarżenia apelacją wynika, że wartość skarżonego oddalenia

roszczenia o ustalenie mogła być co najwyżej symboliczna, w żadnym zaś razie nie

obejmowała kwoty 50.000 zł. Wskazanie następnie w skardze kasacyjnej kwoty

50.000 zł. na określenie wartości przedmiotu zaskarżenia, obejmującego tylko

roszczenie o ustalenie, było zatem dowolne i zupełnie nieusprawiedliwione

procesowo. W tej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna.

Uwzględniając charakter roszczenia oraz sytuację materialna powódki, na

podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążano jej kosztami zastępstwa prawnego na rzecz

strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym.