IV CSK 423/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 423/12

POSTANOWIENIE

Dnia 7 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z wniosku A. H. P. oraz następców prawnych H. P. – E. A. P. – D., E. M.

P. i uczestniczki postępowania Z.R.

przy uczestnictwie /…/

o ustanowienie służebności drogi koniecznej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 listopada 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawców

od postanowienia Sądu Okręgowego w L.

z dnia 14 lipca 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. zmienił

postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 sierpnia 2009 r. w ten sposób, że

ustanowił dla nieruchomości wnioskodawców służebność drogi koniecznej przez

grunt uczestników postępowania K. R. i M. R. zgodnie z wariantem ósmym projektu

biegłego G. J., i zarazem zasądził wynagrodzenie od wnioskodawców na rzecz tych

uczestników. Ustalił, że nieruchomość wnioskodawców położona na obszarze

Parku Krajobrazowego, na zboczu o ponad 16% spadku, w strefie krawędziowej

Płaskowyżu /…/ i Równiny /…/, nie ma dostępu do drogi publicznej. Położenie tej

nieruchomości umożliwia, z punktu widzenia rolniczego, jedynie hobbystyczną

uprawę roślin sadowniczych lub ewentualnie uprawę roślin w systemie tarasowym

(np. drzewa, krzewy, winorośl). Możliwe byłoby wykorzystanie jej pod tereny zielone

i rekreacyjne. Uznał, że przechód pasem gruntu o szerokości 1 m i długości 111 m

stanowi odpowiedni dostęp do drogi publicznej rozumieniu art. 145 § 1 k.c.

Skarga kasacyjna wnioskodawców od postanowienia Sadu Okręgowego oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. zawiera zarzut naruszenia art. 145

k.c., a także art. 382 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 k.c., jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego

dostępu do drogi publicznej właściciel może żądać od właścicieli gruntów

sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności gruntowej.

Przyjmuje się, że nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej,

jeśli nie można z tej drogi korzystać w zakresie koniecznym do prawidłowego

sposobu

użytkowania

tej

nieruchomości.

Użytkowanie

nieruchomości

jest

prawidłowe, gdy odpowiada jej charakterowi (właściwości gleby, wielkości), jej

otoczeniu i gdy sposób użytkowania jej jest racjonalny. Przy ocenie prawidłowego

sposobu

użytkowania

nieruchomości

chodzi

nie

tylko

o

dotychczasowe

użytkowanie, lecz także o to, czy w ogóle określone używanie nieruchomości

pozwala uznać za konieczne posiadanie dostępu do drogi publicznej.

Wychodząc

że prawidłowe

z

powyższych

użytkowanie

zasad

nieruchomości

Sąd

Okręgowy

zasadnie

wnioskodawców

uznał,

przeznaczonej

wyłącznie na cele rolne (i to racjonalnie rzecz biorąc - rekreacyjne i hobbystyczne)

nie wymaga dostępu zapewniającego dojazd samochodem osobowym czy

maszynami rolniczymi. Dla zaspokojenia potrzeb tej nieruchomości wystarczające

jest przejście o szerokości 1 m.

Skarżący opowiadając się za przeprowadzeniem drogi koniecznej według

wariantu przyjętego przez Sąd Rejonowy pomijają, że obejmowała ona obszar

267 m2, co oznaczało, że zajmowała powierzchnię zbliżoną do 1/3 działki,

przebiegając

przez

teren

dużo

bardziej

atrakcyjny,

wartościowy,

który

w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczony nie

tylko pod rolniczą przestrzeń produkcyjną, ale też w części od ulicy Słonecznej pod

zabudowę. Przy ustanowieniu drogi koniecznej trzeba zaś mieć na uwadze

wzajemne interesy stron, a więc nie tylko żądającego ustanowienia drogi, lecz

także właściciela nieruchomości, przez którą droga ta ma przechodzić. Jeśli szkoda

grożąca właścicielowi nieruchomości, mającej zostać obciążoną drogą konieczną,

jest większa niż korzyści, które uzyska żądający drogi, a tak byłoby w przypadku

aprobowania rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, to nie można orzec ustanowienia

drogi koniecznej.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.

jw