IV CSK 415/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 415/12

POSTANOWIENIE

Dnia 7 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Wojewody M.

przy uczestnictwie Przedsiębiorstwa Handlowo - Produkcyjnego "S." Spółki

z

ograniczoną odpowiedzialnością i in.,

o odłączenie części nieruchomości z księgi wieczystej Kw nr […]

do nowej

księgi wieczystej i wpis własności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 marca 2013 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania Przedsiębiorstwa - Handlowo

- Produkcyjnego "S." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od postanowienia

Sądu Okręgowego w S.

z dnia 3 kwietnia 2012 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r. uwzględniając

częściowo

rewizję

uczestnika

postępowania

Przedsiębiorstwa

Handlowo

Produkcyjnego „S.” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. zmienił wpis w

bliżej oznaczonej księdze wieczystej i nakazał w miejsce współwłaścicieli W. B. w

1/5 części i D. B. w 2/5 części wpisać Skarb Państwa jako współwłaściciela w 3/5

części, a w pozostałym zakresie rewizję oddalił. Wskazał, że uwzględnienie

w całości rewizji nie było możliwe z uwagi na stan prawny, jaki ujawniony został

w księdze wieczystej na skutek prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 21 września 2006 r. nakazującego w miejsce współwłaściciela 2/5 części P.

B. wpisać M. D. w takim samym udziale.

Skarga kasacyjna uczestnika postępowania od postanowienia Sądu

Okręgowego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut

naruszenia art. 6268 § 2 k.p.c., art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985

o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (jedn. tekst: D. U. 1991,

Nr 30, poz. 127 ze zm. - utrata mocy z dniem: 1998-01-01), art. 2 ust. 1,2 i 3

ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami

i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. - utrata mocy

z dniem: 1998-01-01), i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważyć, co następuje:

Przede wszystkim nieporozumieniem okazało się konstruowanie zarzutów

kasacyjnych w odniesieniu do postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21

września 2006 r., gdyż to orzeczenie z przyczyn oczywistych nie podlegało

zaskarżeniu skargą kasacyjną. Zasadnie Sąd Okręgowy uznał rozpoznając rewizję

skarżącego, że jest ono wiążące w rozumieniu art. 365 k.p.c. Przepis ten stanowi,

że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz

również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a

w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie treścią

prawomocnego

orzeczenia

oznacza

nakaz

przyjmowania

przez

podmioty

wymienione w art. 365 § 1 k.p.c., że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej stan

prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia. Tak

więc prawomocny wpis M. D. jako współwłaściciela w 2/5 częściach wiążący był

także dla sądu rozpoznającego rewizję skarżącego.

Rozstrzygający

w

sprawie

ma

ograniczony

zakres

kognicji

sądu

wieczystoksięgowego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 626 8 § 2 k.p.c., ale

z przytoczonych dla jego wykazania motywów wynika, że błędnie zrekonstruował

treść zawartej w nim normy procesowej. Godzi się zatem przypomnieć,

że prowadzenie ksiąg wieczystych oparte jest na zasadzie tzw. ciągłości wpisów,

określanej w doktrynie także jako zasada wpisu uprzedniego. Zgodnie z art. 34

u.k.w.h. wpis może nastąpić, jeżeli osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte,

jest lub zostaje jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona, z tym

uproszczeniem co do wpisów w dziale II, że dla ujawnienia właściciela wystarcza,

aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane

odpowiednimi dokumentami. Przepis ten jest zbieżny z treścią art. 6268 § 2 k.p.c.

wskazującego, że kognicją sądu objęte jest badanie treści księgi wieczystej oraz

z art. 3 ust. 2 u.k.w.h. zawierającym domniemanie prawne, że prawo wykreślone

nie istnieje. Konsekwentnie osoba ubiegająca się o wpis musi albo wykazać wprost,

że jest następcą prawnym osoby aktualnie wpisanej, albo przedstawić i wykazać

ciąg następstw prawnych po niej. Dowody przejścia, ustanowienia, zmiany lub

wygaśnięcia prawa, które ma być wpisane, powinny zatem pochodzić od lub

dotyczyć takiej osoby i mieć formę dokumentu (z wyjątkiem sytuacji gdy wpis jest

dokonywany bezpośrednio na podstawie przepisu prawa). Oznacza to, że nie jest

dopuszczalne wwiązanie się w następstwo prawne po jednym z podmiotów,

którego wprawdzie dotyczył wpis prawa własności dokonany wcześniej, ale został

wykreślony, albo podmiotu który sam, lub którego poprzednik prawny, nie był

w ogóle ujawniony w księdze wieczystej (por. postanowienie SN z dnia 25 lutego

1998 r., II CKN 604/97, nie publ., z dnia 15 września 2004 r., III CK 276/03

nie publ., z dnia 25 kwietnia 2012 r., II CSK 461/11 nie publ.).

Reasumując, w świetle powyższych zasad zarzuty skargi kasacyjnej nie

mogły się ostać. Sąd Okręgowy, wbrew tym zarzutom, zasadnie uznał

uwzględniając zakresu kognicji sądu wieczystoksięgowego,

że okoliczności

prawne nie dają podstawy do wykreślenia wpisu M. D. jako współwłaściciela w 2/5

częściach i dokonania wpisu, ogólnie ujmując, wnioskowanego przez skarżącego.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.

es