IV CSK 414/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 414/12

POSTANOWIENIE

Dnia 7 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku J. T.

przy uczestnictwie Agencji Nieruchomości Rolnych w Warszawie Oddziału

Terenowego w S. Filii w K.

o wpis w księdze wieczystej […] hipoteki umownej łącznej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 marca 2013 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 8 lutego 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 8 listopada 2011 r. oddalił

wniosek J. T. o wpis w dziale IV bliżej oznaczonej księgi wieczystej hipoteki

umownej łącznej na rzecz Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych

uznając, że zamiarem stron było ustanowienie hipoteki jedynie na części

nieruchomości objętych tą księgą, a Sąd Okręgowy w Ł. podzielił to stanowisko i

postanowieniem z dnia 8 lutego 2012 r. oddalił apelację wnioskodawcy od tego

postanowienia. Stwierdził przy tym, że niedopuszczalne jest ustanowienie hipoteki

wyłącznie na części nieruchomości, która nie ma charakteru wyodrębnionego

ułamkowo udziału.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł.

– oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 65,

681 ustawy o księdze wieczystej i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. 2001, Nr 124, poz.

1361 ze zm., zwanej dalej: „u.k.w.h.”) w zw. z art. 245 k.c., art. 626 8,9 k.p.c., art. 65

§ 2 k.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 6268 § 2 k.p.c., sąd wieczystoksięgowy rozpoznając wniosek

o wpis, bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów

oraz treść księgi wieczystej. Powszechnie przyjmuje się, że zdarzenie mające

stanowić podstawę wpisu powinno być badane przez sąd wieczystoksięgowy nie

tylko pod względem formalnoprawnym, ale także pod względem skuteczności

materialnoprawnej (por. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2010 r., III CSK 322/09,

OSNC 2011, nr 2, poz. 21; orzeczenie SN z dnia 25 lutego 1963 r., III CR 177/62,

OSNCP 1964, nr 2, poz. 36; uchwałę SN z dnia 10 listopada 1995 r., III CZP

158/95, OSNC 1995r.). Uznaje się przy tym, że z powodu ograniczeń

przewidzianych w art. 6268 § 2 k.p.c. ocena skuteczności materialnoprawnej

danego zdarzenia odbywać się musi jedynie w oparciu o treść i formę dokumentów

dołączonych

do

wniosku

o

wpis,

a

możliwość

dalszego

z wykorzystaniem innych środków dowodowych, jest wykluczona.

dociekania,

Zawierana w praktyce w kształcie odpowiadającym wymaganiom ustawy

o księgach wieczystych i hipotece umowa o ustanowienie hipoteki jest czynnością

prawną wyłącznie rozporządzającą. Jej treść wyraża wolę ustanowienia określonej

hipoteki - obciążenia nią oznaczonej nieruchomości (prawa podlegającego

obciążeniu hipoteką).

Rację ma Sąd Okręgowy, kiedy twierdzi, że w świetle art. 65 u.k.w.h.

właściciel nieruchomości objętej jedną księgą wieczystą nie może obciążyć

hipoteką jedynie niektórych działek wchodzących w skład tej nieruchomości.

Niemniej jednak, wbrew stanowisku tego Sądu, z treści § 16 aktu notarialnego

sprzedaży z dnia 28 września 2011 r., dołączonego do wniosku o wpis, wynika

jednoznacznie, iż obciążenie hipoteką dotyczyło całej nieruchomości objętej księgą

wieczystą, a nie tylko wchodzących w jej skład przykładowo wymienionych działek

o numerach 110/2 i 108/2. W konsekwencji tym dokumentem wykazano spełnienie

- określonych w art. 65 u.k.w.h. - warunków materialnoprawnych skutecznego

ustanowienia w drodze czynności prawnej hipoteki obciążającej wskazaną we

wniosku nieruchomość.

Skoro

Sąd

postanowienie

Okręgowy

nie

w postanowieniu.

es

mogło

wyszedł

się

ostać.

z

odmiennych

Z

tych

założeń

przyczyn

zaskarżone

orzeczono,

jak