Supreme Court dismisses cassation appeal regarding tort liability for agricultural insurance decision denial. Plaintiff failed to prove illegality of defendant's action.

Sygn. akt IV CSK 410/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

SSA Andrzej Niedużak

Protokolant Izabela Czapowska

w sprawie z powództwa S. B.

przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z siedzibą w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 27 czerwca 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 lutego 2011 r.,

1. oddala skargę kasacyjną

2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego

na rzecz strony pozwanej.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 22 września 2010 r. oddalił powództwo

S. B. o zapłatę 300000 zł wniesione przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego (KRUS). Ustalił, że Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2006

r. stwierdził, iż powód od dnia 1 października 2004 r. podlega ubezpieczeniu

społecznemu rolników. Z uwagi na treść tego orzeczenia KRUS w dniu 9 lutego

2007 r. wydał decyzję podobnej treści. Na jej podstawie zostały wydane dwa

zaświadczenia, z których wynikało, że konto powoda

w

KRUS

wykazuje

zadłużenia (zaświadczenie z dnia 5 kwietnia 2007 r. i z dnia 25 czerwca 2007 r.).

Powód w dniu 17 kwietnia 2007 r. złożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji

Rolnictwa (ARiMR) wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie

„Inwestycje w gospodarstwach rolnych" w wysokości 300000 zł. Po odmowie

udzielenia powodowi tego dofinasowania złożył on odwołanie do Prezesa ARiMR,

który utrzymał w mocy decyzję dyrektora K. Oddziału ARiMR. W uzasadnieniu tych

decyzji wskazano, że powód nie dołączył do wniosku zaświadczenia o niezaleganiu

z płatnościami wobec KRUS, co stanowiło brak formalny wniosku. Skarga powoda

do WSW w Warszawie została oddalona wyrokiem z dnia 15 maja 2008 r. Decyzja

KRUS z dnia 9 lutego 2007 r. została zmieniona wyrokiem Sądu Okręgowego w B.,

który stwierdził, że powód od dnia 1 października 2004 r. nie podlega rolniczemu

ubezpieczeniu

społecznemu.

Po

wydaniu

tego orzeczenia dyrektor K. -

Oddziału ARiMR odmówił wznowienia postępowania w sprawie przyznania

powodowi dofinansowania.

W ocenie Sądu Okręgowego brak było w sprawie podstaw do zastosowania

art. 4171 k.c., gdyż decyzja KRUS z dnia 9 lutego 2007 r. nie była decyzją

ostateczną. Oceniając zasadność roszczenia powoda na gruncie art. 417 k.c.

Sąd Okręgowy uznał, że powód nie wykazał aby działanie strony pozwanej nosiło

cechy bezprawności. W jego ocenie szkoda w postaci odmowy udzielenia dotacji

nie była również bezpośrednio konsekwencją decyzji wydanej przez KRUS. Powód

poprzez nieuregulowanie składek do KRUS mimo natychmiastowej wykonalności

decyzji postąpił wbrew obowiązującym przepisom i przyczynił się do wydania

decyzji odmawiającej udzielenia dotacji.

Apelacja

powoda

została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z

dnia 11 lutego 2011 r. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne i ocenę

prawną Sądu Okręgowego. Podkreślił, że wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 6

lutego 2008 r. i wyrok Sądu Apelacyjnego oddalający apelację od tego wyroku

nie stanowiły prejudykatu w rozumieniu art. 4171 § 2 k.c. Wydanie tych orzeczeń

nie prowadziło również do stwierdzenia bezprawności działania strony pozwanej.

W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie art. 417 § 1 k.c. oraz art.

4171 § 2 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszenie

art. 361 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 361 § 2

k.c. poprzez jego niezastosowanie, naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 52 ust. 1

ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz

naruszenie art. 3 § 1 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W ocenie skarżącego fakt, że decyzja KRUS z dnia 9 lutego 2007 r. była

decyzją ostateczną przesądza, że w sprawie ma zastosowanie art. 4171 § 2 k.c.

Stanowisko to nie jest uzasadnione. W związku z treścią art. 36 ust. 3 ustawy

z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (uouspr) od decyzji

KRUS stwierdzającej, że powód podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników

istotnie nie przysługiwało odwołanie w postępowaniu administracyjnym i decyzja ta

miała zatem charakter decyzji ostatecznej. Z uwagi na szczególny charakter

regulacji dotyczącej zaskarżenia decyzji KRUS przysługiwało od niej odwołanie do

sądu powszechnego. W tym przypadku znajdują zastosowanie art. 4778-47716 k.p.c.

Brzmienie

art.

47714

wskazuje,

że

postępowania

prowadzone

w wyniku

rozpoznania odwołania ma charakter postępowania instancyjnego. Nie jest to

zatem postępowanie służące

ustaleniu niezgodności z prawem decyzji KRUS

i w procesie o odszkodowanie wyrok sądu nie jest orzeczeniem prejudycjalnym

w rozumieniu art. 4171 § 2 k.c.

Wbrew

zarzutowi

skargi

kasacyjnej

w

sprawie

znajdował

zatem

zastosowanie art. 417 k.c. Nieuzasadniony był również zarzut błędnej wykładni tego

przepisu. Trafna była ocena Sądu Apelacyjnego, że zmiana decyzji KRUS przez

sąd w wyniku uwzględnienia odwołania nie była wystarczająca dla stwierdzenia

bezprawności działania w związku z wydaniem tej decyzji. Sąd Apelacyjny

wskazał

też

zasadnie,

że

treść

decyzji

KRUS

była związana

z prawomocnym wyrokiem sądu, a powód nie poinformował wcześniej sądu bądź

KRUS o pobieraniu świadczeń z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej.

Było to zaś podstawą do zmiany decyzji z dnia 9 lutego 2007 r.

Zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu

społecznym rolników powód sformułował w oparciu o stwierdzenie, że nie został

pouczony o natychmiastowej wykonalności decyzji KRUS. W sprawie brak jest

jednak ustaleń w tym zakresie, a powód nie sformułował zarzutów, które

pozwalałaby przyjąć, że stanowiło to uchybienie mające wpływ na wynik sprawy.

Uwzględniając, że w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy nie dokonuje

własnych ustaleń faktycznych nie pozwalało to na uwzględnienie wskazanego

wyżej zarzutu.

Odpowiedzialność deliktowa może wchodzić w grę przy spełnieniu

kumulatywnie wszystkich jej przesłanek. Stwierdzenie braku jednej z nich jest

wystarczające dla oddalenia powództwa. Stwierdzenie, że bezzasadne były zarzuty

skargi kasacyjnej kwestionujące ocenę o braku przesłanki w postaci bezprawności

działania strony pozwanej czyniło zatem bezprzedmiotowym rozpoznawanie

zarzutów skargi kasacyjnej dotyczycących istnienia także kolejnej przesłanki

odpowiedzialności

deliktowej

w

postaci

istnienia

adekwatnego

związku

przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji przez KRUS i szkodą polegającą na

utracie przez powoda możliwości uzyskania dotacji z ARiMR. Uzasadnienie

zaskarżonego wyroku nie daje także podstaw dla stwierdzenia, że Sąd Apelacyjny

oceniając przyczyny, które spowodowały odmowę przyznania powodowi dotacji

podważył ustalenia dokonane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2008 r.

i przekroczył granice kontroli zastrzeżone dla postępowania administracyjnego.

Z przyczyn

wyżej wskazanych

skarga

kasacyjna była

pozbawiona

uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

jw