IV CSK 394/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 394/08

POSTANOWIENIE

Dnia 28 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

w sprawie z wniosku M. O.

przy uczestnictwie M. G. i S. P.

o rozgraniczenie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 listopada 2008 r.,

na skutek skargi kasacyjnej uczestników postępowania od postanowienia Sądu

Okręgowego w R. z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV Ca (…),

odrzuca skargę kasacyjną i zasądza od uczestników postępowania na rzecz

wnioskodawczyni 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy w R. zmienił

zaskarżone postanowienie i dokonał rozgraniczenia nieruchomości.

Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wnieśli uczestnicy M. G. i S. P.

powołując się na obie podstawy kasacyjne.

Zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego art. 153 k.c. przez jego

błędną wykładnię polegającą na ustaleniu granicy między działkami o numerach

ewidencyjnych (…)/1 i (…)/2, a działką o numerze ewidencyjnym (…), według stanu

prawnego na dzień 4 listopada 1971 r. i ustaleniu tego stanu w oparciu o zeznania

wnioskodawczyni M. O., w sytuacji, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie

wskazywał, że granica pomiędzy działkami przebiegała za linią wyznaczoną przez

żywopłot, w kierunku działki nr ewidencyjny (…).

Dalej zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na

wynik sprawy, a to: art. 382 k.p.c. w zw. z 233 § 1 k.p.c. i 328 § 2 k.p.c. przez dowolne

ustalenie nie mające oparcia w zebranym przez Sąd materiale dowodowym, że

uczestnicy

nie

wskazywali,

gdzie

według

nich

przebiega

granica

pomiędzy

nieruchomościami; brak wyjaśnienia istoty sprawy przez odstąpienie od dokonania

ustaleń, czy na projektach załączonych przez wnioskodawczynię Marię Oparcik, które

dla Sądu Odwoławczego stanowiły podstawę dokonania ustaleń faktycznych, budynki

na nich naniesione, są tymi samymi budynkami, które znajdują się na gruncie obecnie,

czy ewentualnie obecne budynki są posadowione w tym samym czy innym miejscu w

stosunku do naznaczonej tam granicy, oraz art. 244 § 1 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez

przyjęcie, że projekt techniczny przyłącza wody i techniczny wewnętrznej instalacji

gazowej stanowią dowód przebiegu spornej granicy; art. 381 k.p.c. przez zaliczenie w

poczet materiału dowodowego projektu technicznego przyłącza wody i projektu

technicznego wewnętrznej instalacji gazowej mimo, że wnioskodawczyni nie wykazała,

że nie mogła ich przedstawić w postępowaniu przez sądem pierwszej instancji.

Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazali, że postanowienie w sposób

oczywisty narusza prawo, skarga jest oczywiście uzasadniona, a nadto pojawia się

istotne zagadnienie prawne. Zagadnie prawne, które powinno być przedmiotem

rozważenie przez Sąd Najwyższy dotyczy tego, czy sąd chociażby subsydiarnie może

posługiwać

się,

przy ustalaniu

stanu

faktycznego,

w sytuacji

istnienia

map

geodezyjnych, dokumentami, których treść nie dotyczy przedmiotu rozważań sądu, to

znaczy posługiwania się projektami urządzeń technicznych dla ustalania przebiegu

spornych granic. Uzasadniając oczywistą zasadność skargi wskazali na uchybienia,

które ich zdaniem popełniono w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3983 § 1 k.p.c. skargę kasacyjną strona może oprzeć na

następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego

wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli

uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W obowiązującym stanie prawnym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do

badania prawidłowości zarówno ustaleń faktycznych, jak i oceny dowodów, dokonanych

przez sąd drugiej instancji. O ile bowiem ten ostatni również jest "sądem faktu" i w myśl

ogólnie niekwestionowanych zapatrywań orzecznictwa oraz doktryny kontynuuje

postępowanie merytoryczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 kwietnia 2000 r.,

III CKN 812/98, OSNC 2000, nr 10, poz. 193; z dnia 5 lutego 2006 r., IV CK 384/05,

niepubl.;

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2002 r., III CZP

62/02, BSN 2003, nr 3, s. 14, wyrok SN z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, LEX nr

238975), o tyle Sąd Najwyższy jako "sąd prawa", rozpoznając nadzwyczajny środek

odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej, jest związany ustalonym stanem faktycznym

sprawy. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie

dowodów, lecz także badanie, czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej

ich

oceny.

Ustrojową

funkcją

Sądu

Najwyższego

jest

sprawowanie

nadzoru

judykacyjnego, w tym zapewnianie jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych. Z

tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę

z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem błędnej

wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z

uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny, a jeżeli

skarga oparta była tylko na takich zarzutach, podlegała odrzuceniu (por. postanowienia

SN: z 12 czerwca 2006 r., IV CSK 100/06, niepubl.; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 211/06,

niepubl.).

Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej skargi stwierdzić należy, że

zgłoszone w niej zarzuty nie są zarzutami co do prawa, lecz co do faktów. W istocie

skarżący polemizują z ustaleniami dokonanymi przez Sądy obu instancji.

Ponadto należy zauważyć, że jedną z cech kreatywnych skargi kasacyjnej jest

obowiązek sformułowania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z

jego uzasadnieniem (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.). Nie jest on niczym nowym, bowiem

analogiczne sformułowanie w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 6 lutego

2005 r. zawierał przepis art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. Z tego względu aktualność zachowuje

pogląd wyrażony w postanowieniu z 9.11.2000 r., II CKN 1385/00 (OSNC 2001/3, poz.

51), iż zważywszy na dwuetapowość postępowania kasacyjnego, wyrażającą się w

istnieniu tzw. przedsądu, uzasadnienie wniosku o przyjęcie kasacji (i odpowiednio:

skargi kasacyjnej) spełnia niezwykle doniosłą funkcję, pozwalając Sądowi Najwyższemu

na wstępne zapoznanie się z argumentami prawnym strony skarżącej. Bez tych

argumentów skarga byłaby środkiem odwoławczym niezupełnym, zaś selekcja

wnoszonych środków zaskarżenia, dokonywana przez Sąd Najwyższy w ramach

badania wstępnego – nazbyt dowolna.

Odnosząc

się

do

okoliczności

konkretnej

sprawy,

należy

zauważyć,

iż pełnomocnik skarżących sformułował wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania,

powołując się przy tym na jej oczywistą zasadność. W takiej sytuacji należy jednak w

uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący w czym wyraża się ta

„oczywistość" i przedstawić argumenty wykazujące, iż rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Ograniczenie się tylko do stwierdzenia, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona nie spełnia wymagania uzasadnienia wniosku o przyjęcie

jej do rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ

28/06, z dnia 18 stycznia 2006 r., II CSK 166/05 oraz z dnia 3 kwietnia 2006 r., III CSK

85/06, nie publ.). Uczestnicy zaś ograniczyli się do ogólnikowych zarzutów bez

bliższego

ich

uzasadnienia

i wykazania

naruszenia

podstawowych

przepisów

procesowych. Trzeba przy tym zauważyć, że zarzuty te sprowadzają się do błędnie

dokonanych ustaleń faktycznych.

Mając na uwadze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r.

(SK 40/07), Dz. U. z 2008 r. Nr 120, poz. 779) trzeba wskazać, że ten ostatni brak nie

powoduje odrzucenia skargi kasacyjnej bez wzywania do usunięcia braków, jednak inne

wyżej wskazane braki stanowiły podstawę do podjęcia takiej decyzji.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił

skargę kasacyjną.