IV CSK 377/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 377/11

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa P. R. i małoletniego B. R. reprezentowanego przez

przedstawiciela ustawowego P. R.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w Warszawie

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 grudnia 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w E.

z dnia 13 kwietnia 2011 r.,

1)

2)

3)

odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej

oddalenia apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w E.

uwzględniającego powództwo P. R. oraz w części

rozstrzygającej o kosztach procesu za drugą instancję

pomiędzy P. R. a pozwanym,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej w pozostałej części

zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów

kwoty po 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w L. na podstawie art. 448

w zw. z art. 24 § 1 k.c. zasądził od pozwanego Powszechnego Zakładu

Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w Warszawie na rzecz powoda P. R. kwotę 40.000

złotych oraz na rzecz B. R. kwotę 50.000 złotych w obu przypadkach z odsetkami

ustawowymi od dnia 23 listopada 2009 r., tytułem zadośćuczynienia za stanowiące

naruszenie ich dóbr osobistych spowodowanie przez osobę ubezpieczoną u

pozwanego śmierci osoby bliskiej powodom.

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w E. oddalił apelację

strony pozwanej wniesioną od wyroku sądu pierwszej instancji.

Pozwany wnosząc skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wskazał

jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 90.000 złotych zasądzoną łącznie na

rzecz dwóch powodów. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazano, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz

potrzeba wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przyjęcie, że pomiędzy powodami zachodziło współuczestnictwo materialne,

o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 1 in fine k.p.c., nie oznacza, że także na etapie

postępowania kasacyjnego ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia następuje

poprzez zsumowanie wartości nieuwzględnionych roszczeń wobec wszystkich

powodów.

Na

rzecz

każdego

z

powodów

zostały

zasądzone

określone

świadczenia. Dlatego na etapie postępowania kasacyjnego nie ma zastosowania

zasada – obowiązująca przy określeniu wartości przedmiotu sporu w pozwie oraz

wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji przy istnieniu współuczestnictwa

materialnego – że wartością przedmiotu sporu oraz wartością przedmiotu

zaskarżenia była suma wszystkich roszczeń dochodzonych przez powodów

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1997 r., I PKN 65/96,

OSNAPiUS 1997, nr 17, poz. 317, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego

1997 r., I CKN 31/97, nie publ., postanowienie z dnia 21 marca 1997 r., I PKN

61/97, OSNP 1998, nr 1, poz. 16, uzasadnienie postanowienia z dnia 25 stycznia

2001 r., IV CZ 90/06, nie publ., postanowienie SN z dnia 24 sierpnia 2007 r., I CZ

91/07, nie publ. oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia

2008 r., III CZP 111/07, Mon. Prawn. z 2009 r. nr 3, str. 151; 5 lutego 2010 r., III CZ

3/10, nie publ.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono uwagę na to, że na

etapie

postępowania

kasacyjnego

skutki

procesowe

współuczestnictwa

materialnego, które nie ma charakteru współuczestnictwa jednolitego bądź

koniecznego,

zbliżone

są

do

współuczestnictwa

formalnego.

Dlatego

o dopuszczalności skargi kasacyjnej wniesionej przez pozwanego nie mogła

decydować podana w tej skardze wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 90.000

złotych,

lecz

wartość

zaskarżenia

przy

uwzględnieniu

wartości

roszczeń

dochodzonych przez każdego z powodów oddzielnie, ta zaś w odniesieniu do

każdego z powoda P. R. nie sięgała 50 000 złotych.

Skoro wartość przedmiotu zaskarżenia w stosunku do tego powoda była

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., skarga

kasacyjna w tej części była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie

art. 3986 § 3 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że jeżeli

skarżący, jako okoliczność uzasadniającą wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

to powinien to zagadnienie przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem

przepisów prawa, na tle których ono powstało, a także przytoczyć argumenty

prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a ponadto wykazać, że jest to

zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia

rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia

3 października 2002 r., II CKN 447/01, niepubl.; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK

585/04, niepubl.; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl.; z dnia 22 listopada

2007 r., I CSK 326/07, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r., I CSK 108/08, niepubl.).

Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne nie odpowiada powyżej

wskazanym kryteriom, w szczególności nie można przypisać mu waloru istotności.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 października 2010 r., III CZP 76/10 (Biul. SN

2010, nr 10, s. 11, OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 142) przyjął, że najbliższemu

członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 w związku z art. 24

§ 1 k.c. zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek

deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Sąd Najwyższy wskazał,

że art. 446 § 4 k.c. znajduje zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w której czyn

niedozwolony popełniony został po dniu 3 sierpnia 2008 r. Przepis ten nie uchylił

art. 448, jego dodanie było natomiast wyrazem woli ustawodawcy zarówno

potwierdzenia

dopuszczalności

dochodzenia

zadośćuczynienia

na

gruncie

obowiązujących przed jego wejściem w życie przepisów, jak i ograniczenie kręgu

osób uprawnionych do zadośćuczynienia do najbliższych członków rodziny.

Stanowisko to potwierdzone zostało w kolejnych wyrokach Sądu Najwyższego

z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10 (OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 44); z dnia

11 maja 2011 r., I CSK 521/10 (nie publ.); z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11,

nie publ.). Jednolite w tym zakresie stanowisko Sadu najwyższego pozwala uznać,

że rozpoznania skargi kasacyjnej nie usprawiedliwia także potrzeba wykładni

wymienionych przepisów.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2

k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania rozstrzygając o kosztach

postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 98 § 1, 3 k.p.c. art. 99 k.p.c. i art. 107

k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.

md