IV CSK 357/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 357/10

POSTANOWIENIE

Dnia 17 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

w sprawie z wniosku A. Spółki z o.o. z siedzibą w C.

przy uczestnictwie A. K. i M. P.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 marca 2011 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 9 września 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.,

pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

A. sp. z o.o. w C. złożyła wniosek o wpis w księdze wieczystej nr […],

prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność A. K., hipoteki przymusowej

w kwocie 436.935,31 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości 25% od dnia

25 września 2007 r. oraz kosztami procesu w wysokości 5.462 zł. Jako podstawę

wpisu wskazano nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w S. w postępowaniu

nakazowym.

Referendarz sądowy w dniu 28 listopada 2007 r. dokonał wpisu hipoteki

przymusowej kaucyjnej we wskazanej kwocie.

Po rozpoznaniu skargi uczestnika A. K. na wpis, opartej na zarzucie braku

zawiadomienia o dokonanym wpisie wobec wskazania jego błędnego adresu, Sąd

Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 r. utrzymał wpis w mocy. Sąd

uznał, że niepowiadomienie uczestnika o wpisie stanowi uchybienie proceduralne,

pozostające jednak bez wpływu na merytoryczną zasadność wydanego orzeczenia.

Na skutek apelacji uczestnika, Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 9

września 2009 r. zmienił powyższe postanowienie, uchylił wpis hipoteki i oddalił

wniosek. Sąd ten wskazał, że złożony przez wnioskodawczynię wniosek dotyczył

wpisu hipoteki przymusowej, a nie hipoteki przymusowej kaucyjnej, zatem

dokonanie wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej stanowi orzekanie ponad żądanie

i przekracza granice wyznaczone w art. 6268 § 2 k.p.c. Dołączony do nakaz zapłaty

może wprawdzie stanowić podstawę wpisu jedynie dla hipoteki przymusowej

kaucyjnej, co wynika z treści art. 111 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach

wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 z późn. zm.; dalej –

u.k.w.h.) w związku z art. 492 § 1 k.p.c., jednak wobec treści wniosku taki wpis nie

był dopuszczalny. Zdaniem Sądu Okręgowego, należało oddalić wniosek o wpis

hipoteki przymusowej, a nie dokonywać jego modyfikacji i dopasowywać go do

treści dokumentu wskazanego jako podstawa wpisu.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, opartą na postawie

określonej w art. 3983 §1 pkt 2 k.p.c., wniosła wnioskodawczyni, zarzucając

naruszenie art. 6268 § 1i 2 oraz art. 6269 k.p.c. w zw. z art. 111 u.k.w.h. Wskazując

na powyższe podstawy zaskarżenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 626 8 k.p.c., wpis w księdze

wieczystej dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach a rozpoznając

wniosek o wpis sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku

dokumentów oraz treść księgi wieczystej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

utrwalony jest jednak pogląd, że przepis ten nie może być rozumiany jako

ograniczający

rolę

sądu

wieczystoksięgowego

do

dokonywania

wyłącznie

czynności rejestracyjno-ewidencyjnych. Sąd ten bowiem ocenia materialnoprawną

podstawę wpisu, wyjaśnia i sprawdza poprawność danych, na jakie powołuje się

wnioskodawca, dołączając stosowne dokumenty (por. m.in. postanowienia z dnia

2 lipca 2004 r. II CK 265/04, nie publ., z dnia 18 czerwca 2009 r. II CSK 4/09, nie

publ., z dnia 17 lipca 2009 r. IV CSK 36/09, nie publ., z dnia 12 marca 2010 r.,

III CSK 160/09, nie publ.). Ocena ta musi również uwzględniać przepisy ustawy

o księgach wieczystych i hipotece.

Złożony w sprawie wniosek dotyczył wpisu hipoteki przymusowej, a jako

podstawę

wpisu

dołączony

został

wydany

w

postępowaniu

nakazowym

nieprawomocny nakaz zapłaty. Obowiązujący w dacie złożenia wniosku art. 111

u.k.w.h.

stanowił,

że hipoteka

przymusowa

wpisana

na

podstawie

nieprawomocnego orzeczenia, tymczasowego zarządzenia sądu, postanowienia

prokuratora albo nieostatecznej decyzji jest hipoteką kaucyjną. Skoro zaś z mocy

ustawy hipoteka przymusowa wpisana na podstawie takiego tytułu jest hipoteką

kaucyjną, to ten ustawowy skutek musi być brany pod uwagę przy dokonywaniu

wpisu. W takiej sytuacji wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej nie może być

oceniony jako dokonany z przekroczeniem granic wniosku.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 398 15

w związku z art. 13 § 2 k.p.c.