IV CSK 347/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 347/12

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSA Monika Koba (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku A. W.

przy uczestnictwie R. C. i Gminy N.

o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 lutego 2013 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 29 września 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania, pozostawiając

temu

sądowi

rozstrzygnięcie

kasacyjnego.

Uzasadnienie

o

kosztach

postępowania

Sąd Rejonowy w Z. postanowieniem z 7 kwietnia 2010 r. dokonał

rozgraniczenia nieruchomości położonej w S., działki oznaczonej nr 528/2

stanowiącej własność wnioskodawczyni A. W., działki oznaczonej nr 528/1

stanowiącej własność uczestniczki R. C. oraz działki nr 457 stanowiącej własność

Gminy N. Sąd dokonał rozgraniczenia według pierwszego kryterium określonego w

art. 153 k.c., czyli stanu prawnego.

Ustalił, że wnioskodawczyni nabyła własność działki 528/2 na podstawie

umowy sprzedaży zawartej ze Skarbem Państwa reprezentowanym przez Starostę

Z. Natomiast uczestniczka nabyła prawo wyłącznej własności działki 528/1 na

podstawie umowy darowizny z dnia 2 listopada 2004 r., zawartej z mężem P. C.,

wraz z którym, w 1993 r. nabyła tą nieruchomość od Rolniczej Spółdzielni

Produkcyjnej w Ś., będącej jej właścicielem na podstawie umowy sprzedaży

zawartej ze Skarbem Państwa w dniu 4 maja 1989 r. Działka 457 będąca drogą,

stanowi własność Gminy N. nabytą z mocy prawa, co potwierdza decyzja

Wojewody Z. z 12 września 1991 r. Granice ewidencyjne działek odpowiadają ich

powierzchni wynikającej z aktów własności, natomiast stan posiadania działek nr

528/1 i 528/2 różni się od granicy ewidencyjnej. Granice użytkowania sąsiadujących

ze sobą działek wyznacza widoczne na gruncie wzniesienie w postaci miedzy o

szerokości około 40 cm, rozciągające się na całej długości działek, oznaczone na

mapie dołączonej do opinii biegłego geodety linią przerywaną koloru czerwonego.

Miedza ta odchylona jest od linii prostej, a powierzchnia spornego terenu między

granicą ewidencyjną, a granicą posiadania wyznaczoną miedzą wynosi 0,2771 ha.

W ocenie Sądu Rejonowego uczestniczka nie udowodniła, aby stan

faktycznego posiadania doprowadził, w wyniku zasiedzenia, do korekty stanu

wynikającego z tytułu własności jej poprzednika prawnego. Sąd stwierdził, iż nawet

przy przyjęciu niektórych twierdzeń uczestniczki co do faktycznego przebiegu

granicy, 30 letni okres wymagany do stwierdzenia zasiedzenia przez nią

przygranicznych pasów gruntów jeszcze by nie upłynął. W konsekwencji

stwierdziwszy, brak przesłanek - zarówno co do czasu, jak i zakresu posiadania zasiedzenia przez uczestniczkę przygranicznych pasów gruntu, Sąd Rejonowy

uznał, że rozgraniczenie powinno nastąpić według stanu prawnego, który jest

tożsamy ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów.

Postanowieniem z 16 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Z. oddalił apelację

uczestniczki. Stwierdził, że nie może ona do okresu swojego posiadania będącego

posiadaniem samoistnym doliczyć okresu posiadania swojego poprzednika

prawnego Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Ś., skoro jako użytkownik

państwowej nieruchomości rolnej była ona posiadaczem zależnym. W ocenie Sądu

Okręgowego, ustalenie tej okoliczności czyni dalsze zarzuty apelacji dotyczące

dobrej lub złej wiary posiadacza bezprzedmiotowymi.

Sąd Najwyższy postanowieniem z 29 czerwca 2011 r., orzekając na skutek

skargi kasacyjnej uczestniczki uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał

Sądowi Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania.

Przyczyną uchylenia postanowienia było nie wywiązanie się przez Sąd

z obowiązków nałożonych na Sąd odwoławczy, przez nieuwzględnienie w pełni

zebranego materiału dowodowego, zaniechania poczynienia ustaleń koniecznych

do rozstrzygnięcia oraz nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji i wszystkich

materialno- prawnych aspektów sprawy. Istotne było zwłaszcza pominięcie,

iż Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Ś., będąca poprzednikiem prawnym

uczestniczki nabyła w 1989 r. nieruchomość na własność od Skarbu Państwa, co

ma znaczenie dla oceny charakteru posiadania gruntu przez Spółdzielnię od 1989

r. i nie czyni bezprzedmiotowej oceny charakteru posiadania przez uczestniczkę

przygranicznego pasa gruntu.

Zaskarżonym obecnie postanowieniem z 29 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy

uwzględniając apelację uczestniczki zmienił zaskarżone postanowienie w zakresie

rozgraniczenia działki 528/2 z działką 528/1, w ten sposób, że ustalił, iż granica

między tymi działkami przebiega według punktów: 5001, 5026, 5025, 5024, 5024 A

wyznaczonych linią koloru czerwonego na mapie geodety K. C., tj. według stanu

faktycznego posiadania odpowiadającego zdaniem Sądu stanowi prawnemu.

Sąd Okręgowy odmiennie ocenił dowody przeprowadzone w sprawie

uznając, iż brak dowodów, by od momentu podziału działek (1972 r.) funkcjonował

inny przebieg granicy, niż aktualnie istniejący na gruncie. Wprawdzie odmienny

przebieg granicy wynika z danych z ewidencji gruntów, ale dane tam zawarte mają

charakter wyłącznie informacyjny i nie wyznaczają faktycznych granic prawa

własności na gruncie. Do odmiennych wniosków nie prowadzi również niezgodność

między stanem faktycznego posiadania działek, a ich powierzchnią wynikającą

z aktów własności i stanem ujawnionym w ewidencji gruntów. W konsekwencji Sąd

Okręgowy przyjął, iż stan prawny granicy między działkami 528/1 i 528/2

ukształtował się w dacie ich utworzenia na skutek podziału pierwotnej działki

nr 528, za czym przemawia również treść art. 341 k.c.

Sąd Okręgowy uznał, iż stan faktyczny sprawy wskazuje również na

zasiedzenie

przez

uczestniczkę

przygranicznego

pasa

gruntu,

w

dobrej

wierze najpóźniej w 2009 r., o ile uwzględniać początek biegu zasiedzenia

w wariancie najbardziej niekorzystnym dla uczestniczki, od daty nabycia działki

528/1 przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną w Ś. od Skarbu Państwa (1989).

Dobra wiara uczestniczki wynika z faktu, iż nabyła działkę w granicach

przestrzennych

odpowiadających

aktualnemu

stanowi

posiadania.

Zdaniem Sądu Okręgowego zasiedzenie biegło jednak jeszcze przed tą datą,

skoro Spółdzielnia posiadała działkę w tych granicach, prawdopodobnie od 1972 r.,

a nabywając nieruchomość w 1989 r. mogła doliczyć posiadanie swojego

poprzednika prawnego. Poprzednikiem tym był Skarb Państwa, który oddając

działkę w posiadanie zależne nie tracił przymiotu posiadacza samoistnego.

W konsekwencji do zasiedzenia w dobrej wierze doszło jeszcze w 1990 r., a w złej

wierze na początku 2000 r.

Wnioskodawczyni oparła skargę kasacyjną na podstawie naruszenia

przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy: art. 382 k.p.c., 328 § 2

k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c., 278 k.p.c., a także 286 k.p.c. i 233 § 1 k.p.c. w zw.

z 391 § 1 k.p.c.. Ponadto powołała podstawę naruszenia prawa materialnego:

art. 341 k.c. poprzez jego niezasadne zastosowanie; art. 336 k.c., art. 176 k.c. i 172

k.c. przez bezpodstawne przyjęcie, że stan, który istniał na gruncie przed 4 maja

1989 r. był stanem, który prowadził do zasiedzenia oraz 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw.

z art. 175 k.c. przez jego niezastosowanie w sprawie i nieuwzględnienie,

iż 14 czerwca 2007 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o wszczęcie postępowania

rozgraniczeniowego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania.

Uczestniczka wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodzić należy się z zarzutami skargi kasacyjnej, iż Sąd Okręgowy nie

wywiązał się z obowiązków nałożonych na Sąd odwoławczy w art. 382 k.p.c., gdyż

przy orzekaniu nie uwzględnił w pełni zebranego materiału dowodowego, zaniechał

poczynienia ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia i nie rozpoznał wszystkich

materialnoprawnych aspektów sprawy.

Jeżeli Sąd II Instancji przyjmuje odmienne rozstrzygnięcie, niż Sąd

I Instancji, oparte na innej podstawie faktycznej i prawnej, powinien dokonać

własnych, stanowczych ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby zastosowaną

podstawę prawną i w uzasadnieniu wskazać te ustalenia oraz podstawę prawną.

Brak odniesienia się Sądu II Instancji do całokształtu zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego jest nie tylko mankamentem uzasadnienia, ale także

usprawiedliwia materialnoprawne zarzuty skargi kasacyjnej. Nie jest bowiem

możliwe prawidłowe zastosowanie prawa materialnego bez zgodnego z prawem

procesowym ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (art. 328 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.; por. między innymi wyroki Sądu

Najwyższego z 7 maja 2002 r., I CKN 105/00, Lex nr 55169; z 11 kwietnia 2006 r.,

I PK 164/05, M.P. Pr. 2006/10/541; z 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07, M. Prawn.

2007/17/930; z 11 stycznia 2008 r., V CSK 240/07, Lex Polonica 20596373).

Sąd Okręgowy wydając orzeczenie reformatoryjne i dokonując odmiennej

oceny dowodów zebranych w sprawie nie poczynił własnych ustaleń faktycznych,

co czyni niemożliwą kontrolę w postępowaniu kasacyjnym prawidłowości

zastosowania prawa materialnego. Motywy rozstrzygnięcia nie pozwalają również

na jednoznaczne stwierdzenie w oparciu o jakie dowody Sąd przyjął, iż granica

między działkami 528/1 i 528/2 od 1972 r została ukształtowana w sposób

odpowiadający aktualnemu stanowi posiadania i stanowi granicę odpowiadającą

pierwszemu kryterium określonemu w art. 153 k.c. Z uzasadnienia zaskarżonego

postanowienia nie wynikają też przyczyny dla których Sąd Okręgowy całkowicie

pominął opinię biegłych geodetów K. C. i J. O. Z opinii tych wynikało, iż dane

znajdujące się w ewidencji gruntów oraz korespondujące z nimi pomiary kontrolne

powierzchni działek pozwalają na określenie prawnej granicy między działkami w

sposób ustalony przez Sąd Rejonowy, a zatem nie odpowiadający aktualnemu

stanowi posiadania. Sąd Okręgowy pominął również, że w świetle opinii biegłych, o

ile szkic wyznaczenia projektu podziału działki nie pozwala na jednoznaczne

określenie położenia punktów granicznych, o tyle szkic polowy ze wznowienia

granicy w 1984 r. zawiera kompletne dane do wyznaczenia granicy. W tych

warunkach stwierdzenie, iż stan prawny działek 528/1 i 528/2 ukształtował się w

granicach aktualnego stanu posiadania, w dacie ich utworzenia jako skutek

podziału pierwotnej działki, nie znajduje oparcia w ustaleniach poczynionych przez

Sąd odwoławczy i nastąpiło z pominięciem materiału dowodowego zebranego

w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

W postępowaniu rozgraniczeniowym, przy ustaleniu przebiegu spornej

granicy według stanu prawnego (art. 153 k.c.), bierze się pod uwagę wymienione

w art. 31 ust. 2 – Prawa geodezyjnego i kartograficznego z dnia 17 maja 1989 r.

(tekst jednolity, Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz 1287, z późn zm.) znaki i ślady

graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, a obok nich

można posługiwać się innymi dowodami przewidzianymi przez k.p.c., w tym

zeznaniami świadków, stron i opiniami biegłych (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 21 maja 1998 r., III CKN 475/97, Lex nr 465042). Warunkiem

możliwości rozważania kwestii zasiedzenia przygranicznych pasów ziemi w ramach

kryterium stanu prawnego granic gruntów jest uprzednie ustalenie przebiegu linii

granicznej według dokumentów zaświadczających o zasięgu prawa własności

sąsiadujących ze sobą właścicieli. Brak jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd

Okręgowy do tych dowodów i opinii biegłych wydanych na ich podstawie nie

znajduje uzasadnienia.

Zasadnie również skarżąca zarzuciła, iż Sąd Okręgowy uznając, iż granica

odpowiadająca aktualnemu stanowi posiadania stanowi prawną granicę działek

od momentu, ich powstania przy pominięciu stanowiska biegłych geodetów

wydających opinię w sprawie naruszył art. 278 k.p.c. i 286 k.p.c., skoro weryfikacja

dokumentacji geodezyjnej wymagała wiedzy specjalistycznej. Sąd nie może przy

tym polemizować czy pomijać wniosków biegłych w sferze wymagającej wiedzy

specjalnej, bez zasięgnięcia opinii innego biegłego lub w drodze uzupełnienia

stanowiska biegłych, którzy wydali nie podzielaną przez Sąd opinię.

Natomiast zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest niedopuszczalny

w postępowaniu kasacyjnym, podstawą skargi nie mogą być bowiem zarzuty

dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Sąd Okręgowy naruszył również art. 341 k.c., w zakresie w jakim powołując

się na wynikające z tego przepisu domniemanie zgodności posiadania ze stanem

prawnym, zaniechał zbadania czy dowody zebrane w sprawie domniemania tego

nie wzruszają. Sformułowane przez ustawodawcę domniemanie, że poprzedniemu

posiadaczowi prawo przysługiwało w okresie gdy władał on rzeczą, a obecnemu

posiadaczowi prawo to przysługuje w czasie jego władania nie zwalnia posiadacza

od obowiązku wykazania okresu posiadania. Art. 341 k.c. nie może być zatem

rozumiany w ten sposób, że aktualny posiadacz jest zwolniony z obowiązku

dowodzenia okresu posiadania prowadzącego do zasiedzenia, a datę ingerencji

posiadacza w prawo własności ma wykazywać podmiot podejmujący obronę przed

zarzutem zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu.

Sąd Okręgowy nie poczynił ustaleń faktycznych pozwalających na

jednoznaczną ocenę zarzutów naruszenia art. 336 k.c., 176 k.c. i art. 172 k.c.

Założył, że posiadanie prowadzące do zasiedzenia miało miejsce od 1972 lub

1989 r. i przyjął trzy warianty nabycia przygranicznego pasa gruntu przez

zasiedzenie, każdorazowo nie operując konkretnymi datami i nie odnosząc się do

regulacji prawnych uzasadniających takie stwierdzenie.

Mając na uwadze, iż poprzednikiem prawnym uczestniczki był Skarb

Państwa, którego posiadanie podlega doliczeniu uznał, iż do zasiedzenia doszło już

na początku lat 90-tych lub 2000-ych w zależności od dobrej lub złej wiary

posiadacza. Stanowiska tego sposób podzielić. Z poczynionych w sprawie ustaleń

wynika, iż działka nr 528 na mocy dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu

reformy rolnej była własnością Skarbu Państwa. Stan taki utrzymywał się po

podziale działki 528 w 1972 r. na działki 528/1 i 528/2. Skarb Państwa zbył

własność działki 528/1 4 maja 1989 r. na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej,

natomiast własność działki 528/2 została zbyta przez Skarb Państwa na rzecz

wnioskodawczyni dopiero 28 sierpnia 2007 r. Skoro do 4 maja 1989 r. Skarb

Państwa był właścicielem obu działek 528/1 i 528/2, to wbrew stanowisku Sądu

Okręgowego nie mógł posiadać samoistnie działki 528/2 w sposób prowadzący do

zasiedzenia, skoro tytuł własności mu już przysługiwał.

Inaczej rzecz ujmując

poprzednik prawny Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej nie mógł zasiedzieć

nieruchomości będącej jego własnością, nie może być zatem kwalifikowany jako

posiadacz samoistny na rzecz którego biegnie termin zasiedzenia podlegający

doliczeniu na podstawie art. 176 § 1 k.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z 3 listopada 1966 r., III CR 223/66, OSNC 1967/5/91 oraz z 20 listopada 1997 r.,

III CKU 73/97, Lex nr 1185782).

Zakładając natomiast, iż termin zasiedzenia biegł na rzecz uczestniczki

z uwzględnieniem

okresu

samoistnego

posiadania

Rolniczej

Spółdzielni

Produkcyjnej od 4 maja 1989 r., Sąd Okręgowy nie wziął pod uwagę trzech

istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na ocenę czy doszło do zasiedzenia

przygranicznego pasa gruntu.

Po pierwsze, nie można podzielić stanowiska Sądu Okręgowego jakoby

obrót prawny jakiemu podlegały działki 528/1 i 528/2 był ustalony. Sytuacja taka

istnieje odnośnie działki 528/1, natomiast z umowy darowizny z 14 grudnia 2006 r.

dotyczącej działki 528/2 wynika, iż działka ta przed zbyciem jej własności na rzecz

wnioskodawczyni została oddana w użytkowanie wieczyste, jednak Sąd nie ustalał,

kiedy i na rzecz jakiego podmiotu prawo to po raz pierwszy zostało ustanowione,

jak i nie badał wpływu tej okoliczności na zasiedzenie przygranicznego pasa gruntu.

Po drugie, działka 528/2 była nieruchomością państwową w stosunku do

której do 1 października 1990 r. obowiązywał art. 177 k.c. wyłączający jej

zasiedzenie. Sąd Okręgowy nie rozważał wpływu tej okoliczności na termin

zasiedzenia w kontekście regulacji art. 10 ustawy z 28 lipca 1990 r. o zmianie

ustawy kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz 321) z uwzględnieniem poglądów

doktryny i orzecznictwa wypracowanych na tle interpretacji tego przepisu

(por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2002 r.,

III CZP 72/01, OSN 2002/9/107 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja

2004 r., II CK 337/03, OSP 2005/6/77).

Po trzecie, trafnie w skardze kasacyjnej zarzucono, iż Sąd Okręgowy

nie uwzględnił, iż 14 czerwca 2007 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek

o rozgraniczenie działki 528/2 z działką 528/1 i działką 457, argumentując,

iż powierzchnia działki 528/2 wynosi 1,94 ha, a po pomiarze jest dużo mniejsza,

co wskazuje, że brakująca powierzchnia znajduje się w działkach sąsiednich.

W toku postępowania rozgraniczeniowego spór koncentrował się przy tym na

granicy między działkami 528/1 i 528/2 i sprowadzał się do analizy zarzutu

uczestniczki dotyczącego zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu, który według

dokumentacji geodezyjnej wchodził w skład działki 528/2. W tych warunkach

niezbędne było rozważenie, czy wniosek o rozgraniczenie na podstawie art. 123

§ 1 pkt 1 k.c. w wyniku odesłania zawartego w art. 175 k.c., nie przerwał biegu

zasiedzenia, czego Sąd Okręgowy nie badał.

Odnosząc się w tym zakresie do zarzutów skargi stwierdzić należy,

iż art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. nie typizuje konkretnych czynności,

które przerywają bieg zasiedzenia.

Na tle art. 111 pkt 2 przepisów ogólnych prawa cywilnego (dalej, p.o.p.c.)

wyrażany był w doktrynie i orzecznictwie pogląd sprzeciwiający się przerwie biegu

przedawnienia i zasiedzenia wskutek złożenia wniosku o rozgraniczenie czy

powództwa ustalającego. Był on motywowany treścią tego przepisu, który

przewidywał możliwość przerwy przedawnienia i odpowiednio zasiedzenia jedynie

przez czynność przedsięwziętą bezpośrednio w celu „dochodzenia” roszczenia.

Na tle dawnego prawa rzeczowego (art. 51) kwestionowano przerwanie biegu

zasiedzenia przez czynność przedsięwziętą przed sądem, ale nie zmierzającą do

przerwania posiadania. Kładziono bowiem nacisk na rozumienie „dochodzenia”,

jedynie jako akcji zaczepnej osoby przeciwko, której biegło zasiedzenie.

(por. orz. Sądu Najwyższego z 8 lipca 1960 r., II CR 182/60, OSNCK 1961/3/83;

postanowienie Sądu Najwyższego z 31 sierpnia 1963 r., III CR 136/63, OSNC

1964/10/203).

Obowiązujący od 1 stycznia 1965 r. art. 123 § 1 pkt 1 k.c., będący

odpowiednikiem wyżej powołanego przepisu p.o.p.c. został rozbudowany, przez

wymienione w nim oprócz czynności podjętych w celu dochodzenia, także innych

czynności, a wśród nich czynności przedsięwziętych w celu „ustalenia” roszczenia.

Obecne brzmienie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. wyłącza aktualność

dotychczas prezentowanego poglądu. Dlatego oprócz powództwa bezpośrednio

zmierzającego do przerwania posiadania (windykacyjnego, posesoryjnego) przerwę

biegu zasiedzenia spowodują i inne czynności przedsięwzięte w celu dochodzenia,

ustalenia, zaspokojenia, zabezpieczenia prawa własności, a zatem również

wniosek o rozgraniczenie chyba, że w konkretnych okolicznościach faktycznych

nie będzie go można kwalifikować jako czynności zmierzającej bezpośrednio

do przerwania biegu zasiedzenia.

Skoro czynnością zmierzającą bezpośrednio do realizacji roszczenia jest

ustalenie prawa własności to nie powinno budzić wątpliwości, iż czynnością tego

rodzaju będzie złożenie wniosku o rozgraniczenie, jego istotą jest bowiem ustalenie

i

utrwalenie

granicy

lub

korekta

przebiegu

granic

między

sąsiednimi

nieruchomościami, a tym samym jego celem jest określenie zasięgu prawa

własności. Orzeczenie to ustala więc także prawo własności przygranicznych

terenów, a Sąd w zależności od wyników postępowania orzeka o nakazaniu

wydania przygranicznych pasów gruntu przypadających uczestnikom na skutek

dokonanego rozgraniczenia. Skoro orzeczenie o rozgraniczeniu ustala prawo

własności przygranicznych terenów, a wniosek właściciela zmierza do uzyskania

niezakłóconego posiadania przygranicznego gruntu, przyjąć należy, iż może on

przerywać bieg zasiedzenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 maja

2009 r., IV CSK 459/08, Lex nr 511011; z 24 października 2012 r., III CSK 310/11,

Lex nr 12279).

Niewątpliwie mamy tu do czynienia z sytuacją analogiczną, jak przy

powództwie o ustalenia prawa własności czy o usunięcie niezgodności między

stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem

prawnym, których wytoczenie jak wyjaśniono w judykaturze powoduje przerwę

biegu zasiedzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z 28 lipca 1992 r., III CZP

87/92, OSNC 1993/3/31; postanowienia Sądu Najwyższego z 22 czerwca 1998 r.,

I CKN 143/98, OSP 2000/2/22; z 23 listopada 2004 r., I CK 276/04, Lex nr 277854).

Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie, skoro wnioskodawczyni

będąca właścicielem i posiadaczem działki 528/2 wniosła o ustalenie zakresu

swojego prawa własności przez rozgraniczenie z działką 528/1 twierdząc,

iż brakująca powierzchnia działki 528/2 pozostaje w posiadaniu właścicielki działki

528/1, która podjęła z kolei obronę poprzez zarzut zasiedzenia przygranicznego

pasa gruntu. Mając na uwadze, iż strony pozostają w sporze od 2007 r., odnośnie

zakresu prawa własności wnioskodawczyni, skierowanego bezpośrednio przeciwko

właścicielce działki 528/1 i jednocześnie posiadaczce przygranicznego, spornego

pasa gruntu, co do którego Sąd w postępowaniu rozgraniczeniowym może nakazać

jego wydanie, nie sposób jest twierdzić, iż wnioskodawczyni nie podjęła czynności

przerywającej bieg zasiedzenia.

Wprawdzie w uchwale z 4 lutego 1987 r., III CZP 104/86,OSNC 1988/2-3/31,

z glosą A. Zielińskiego, Palestra 1989/11-12/124, Sąd Najwyższy wyraził pogląd,

iż wniosek właściciela o jej rozgraniczenie nie przerywa biegu zasiedzenia

w stosunku do posiadacza nieruchomości. W uzasadnieniu jednak wyraźnie

zastrzegł, że występujący o rozgraniczenie właściciel nie był w jej posiadaniu,

a wystąpił przeciwko właścicielom sąsiadujących nieruchomości o ustalenie

przebiegu granic. W tym wypadku właściciel nie wykonywał więc swojego

uprawnienia do faktycznego władania rzeczą i w stosunku do samoistnych

posiadaczy jego działanie nie zmierzało do wzruszenia ich posiadania.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie

i przekazał

sprawę

Sądowi

Okręgowemu

do

ponownego

rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 39815 § 1 k.p.c. i 108

§ 2 k.p.c. w zw. z 391 § 1 k.p.c.).

jw