IV CSK 323/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 323/07

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Z. C., T. C., M. C. i J. C. – M.

przy uczestnictwie Gminy Miasta G., W. H., I. B.

i J. B.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 grudnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawców

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 24 listopada 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu

Rejonowego w G. z dnia 10 listopada 2005 r. i przekazuje sprawę

ostatnio wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wnioskodawcy […] wnieśli o dokonanie w księdze wieczystej kw […]

wpisu prawa użytkowania wieczystego z terminem do dnia 4 października 2103 r.

i prawa własności murowanego budynku wielolokalowego w udziałach 85/152

części na rzecz M. C, po 17/152 części na rzecz Z. C., T. C. i J. C.-M. oraz

w udziałach po 1/19 części na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych nr 6 i nr 7,

objętych kw […].

Sąd Rejonowy, który rozpoznał sprawę po utracie mocy przez niekorzystne

dla wnioskodawców postanowienie referendarza sądowego, oddalił wniosek

postanowieniem z dnia 10 listopada 2005 r., obciążając wnioskodawców kosztami

postępowania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 5181 § 2 i § 6

k.p.c. oraz art. 6269 k.p.c.

Sąd Rejonowy ustalił, że z księgi wieczystej kw […] prowadzonej dla

nieruchomości wspólnej wyodrębnione zostały w 1989 roku dwa lokale

mieszkalne: lokal nr 6 ujawniony w kw […] i lokal nr 7 ujęty w kw […]. W działach ISp tych ksiąg wpisano dane dotyczące oddania udziałów w nieruchomości wspólnej

w użytkowanie wieczyste do dnia 13 lutego 2088 r. i do dnia 13 października 2088

r., jako prawa związanego z odrębną własnością lokali. Wnioskodawcy wnieśli

natomiast o wpis w dziale I-Sp kw terminu użytkowania wieczystego do dnia 4

października 2103 r., co jest niezgodne z datami oddania w użytkowanie wieczyste

udziałów

w

nieruchomości

wspólnej

przysługujących

właścicielom

dwóch

wyodrębnionych wcześniej lokali.

Sąd ten wskazał, że art. 3a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności

lokali (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) stawia wymaganie

ustalenia jednolitego terminu użytkowania wieczystego dla wszystkich udziałów

w nieruchomości wspólnej w przypadku, gdy terminy dla poszczególnych udziałów

są różne. Jeżeli przy ustanowieniu odrębnej własności lokali przyjęto różne terminy

trwania prawa współużytkowania wieczystego przynależnej do tych lokali działki

budowlanej, właściciele wyodrębnionych lokali mogą żądać zmiany terminów

poprzez określenie jednego terminu dla wszystkich udziałów we współużytkowaniu

wieczystym tej działki. Z żądaniem takim może wystąpić także właściwy organ.

Termin ten ustanawia się stosownie do najdalszego terminu ustalonego dla

pozostałych udziałów. Z tym uregulowaniem koresponduje § 28 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania

i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.U. Nr 162, poz.

1575), który wyraźnie wskazuje, że w podrubryce 1.11.2.1 dotyczącej okresu

użytkowania, wpisuje się tylko jeden termin wyznaczający kres prawa

użytkowania wieczystego.

W ocenie Sądu Rejonowego, mimo że udziały wnioskodawców nie są

udziałami związanymi z odrębną własnością lokali, to jednak ujawnienie terminu

użytkowania wieczystego do dnia 4 października 2103 r., oraz wpis, zgodnie

z wnioskiem, właścicieli lokali nr 6 i nr 7 w udziałach po 1/19 części w prawie

użytkowania wieczystego spowodowałoby wprowadzenie do księgi wieczystej kw

[…] stanu niezgodnego z rzeczywistym stanem prawnym, ponieważ wpis ten

świadczyłby

o

oddaniu

wszystkich

udziałów

w

nieruchomości

wspólnej

w użytkowanie wieczyste do tej właśnie daty. Ujednolicenie terminu oddania

nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie jest zaś objęte kognicją sądu

wieczystoksięgowego.

Apelację wnioskodawców od powyższego postanowienia Sąd Okręgowy

oddalił postanowieniem z dnia 24 listopada 2006 r.

Sąd ten podzielił stanowisko Sądu I instancji, że ujawnienie w dziale I-Sp księgi

wieczystej kw 40996 terminu oddania gruntu w wieczyste użytkowanie do dnia

4 października 2103 r., przy jednoczesnym wpisaniu w dziale II tej księgi m.in.

właściciela lokalu mieszkalnego nr 6 (wpisanego w księdze wieczystej kw […]) w

udziale wynoszącym 1/19 część oraz właściciela lokalu mieszkalnego nr 7

(wpisanego w księdze wieczystej kw nr 42091) w udziale wynoszącym 1/19 część,

których prawo użytkowania wieczystego kończy się w innych, wcześniejszych

terminach, doprowadziłoby do sprzeczności wpisów z rzeczywistym stanem prawnym.

Po dokonaniu wpisu zgodnie z wnioskiem wnioskodawców

z księgi wieczystej

prowadzonej dla nieruchomości wspólnej oraz z ksiąg wieczystych dla odrębnych

lokali wynikałyby odmienne terminy wieczystego użytkowania, związane z tymi

lokalami.

Sąd Okręgowy zaznaczył, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym

ustawodawca dawał możliwość ustanawiania odrębnej własności lokalu w budynkach

wielomieszkaniowych, z którym to prawem związany był udział w prawie wieczystego

użytkowania gruntu z różnym terminem trwania w stosunku do różnych lokali. Jednak

obecnie w art. 3a ustawy o własności lokali przyjęta została zasada, iż ustala się

jeden termin trwania prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do wszystkich

udziałów we współużytkowaniu wieczystym, niezależnie od daty wyodrębnienia lokalu,

z którym jest związany udział w tym prawie. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd

Rejonowy zasadnie przyjął, iż przepis ten znajduje zastosowanie w rozpatrywanej

sprawie, skoro oprócz wniosku o wpis wnioskodawców jako współużytkowników

wieczystych i współwłaścicieli budynku został zgłoszony także wniosek o wpis

w księdze wieczystej kw […] właścicieli lokali nr 6 i 7 z przysługującym im udziałem

w użytkowaniu wieczystym.

To, że omawiany przepis wszedł w życie po uprawomocnieniu się wyroku

nakazującego Gminie Miasta G. złożenie wnioskodawcom oświadczenia woli o

ustanowieniu na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego i przeniesienia

własności budynku, zdaniem Sądu Okręgowego, nie ma znaczenia. Zgodnie

bowiem z art. 3 k.c. ustawa może mieć moc wsteczną, jeśli wynika to z jej

brzmienia lub celu. W ocenie Sądu II instancji z treści art. 3a ust.1 i 2 ustawy

o własności lokali wynika, że odnosi się on do praw odrębnej własności lokali

ustanowionych

wcześniej.

Przepisy

znowelizowanej

ustawy

regulujące

samodzielnie treść praw podmiotowych stosować należy od dnia wejścia w życie

zmiany przepisów do wszelkich istniejących w tym dniu praw podmiotowych tego

samego rodzaju. W art. 3a ustawy o własności lokali został wprowadzony

wymóg jednego terminu trwania wieczystego użytkowania w odniesieniu do

wszystkich lokali wyodrębnionych z przedmiotowej nieruchomości, niezależnie do

daty wyodrębnienia tego lokalu. Art. 3a ust. 2 tej ustawy daje możliwość

rozwiązania sytuacji nie odpowiadającej temu standardowi poprzez zmianę terminu

wieczystego użytkowania przynależnego do lokali i wydłużenie go do najdalszego

terminu dla pozostałych udziałów. Stwierdzenie ustawodawcy, że właściciele

lokali „mogą żądać" zmiany, interpretować należy jako nakaz skierowany do

właściciela gruntu i wieczystego użytkownika, aby taki termin został ustalony

zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami. Niewątpliwie bowiem celem

ustawodawcy było ustalenie jednego prawa wieczystego użytkowania dla danej

nieruchomości, z jednym okresem obowiązywania, a taki zaś stan prawny

umożliwia dopiero dokonywanie wpisów w księgach wieczystych udziałów w prawie

wieczystego użytkowania gruntu.

Sąd Okręgowy stwierdził, że nie kwestionuje prawomocnego wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 31 marca 2003 r. zobowiązującego Gminę do złożenia

oświadczenia

woli

o

ustanowieniu

na

rzecz

użytkowania wieczystego, stwierdza jedynie, że

wnioskodawców

prawa

istnieje przeszkoda do

dokonania wpisu zgodnie z treścią tego wyroku w postaci niejednolitej daty oddania

gruntu w wieczyste użytkowanie wnioskodawcom i uczestnikom – właścicielom

lokali nr 6 i 7. Uniemożliwia ona dokonanie wnioskowanego wpisu niezależnie od

tego, czy księga wieczysta jest prowadzona w systemie tradycyjnym, czy

w systemie informatycznym.

Wnioskodawcy złożyli skargę kasacyjną od orzeczenia Sądu Okręgowego,

które zaskarżyli w całości. Skargę oparli na obydwu podstawach z art. 398 3 § 1

k.p.c.

Naruszenie

prawa

materialnego

skarżący

upatrują

w

niewłaściwym

zastosowaniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24

czerwca 1994 roku - o własności lokali, polegającym na uznaniu, że przepis

ten obliguje sąd do oddalenia wniosku o wpis w wypadku, gdy dokonanie

wpisu prowadziłoby do ujawnienia w księdze wieczystej innego terminu

użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości wspólnej niż ujawniony

w księgach wieczystych prowadzonych dla lokali stanowiących odrębną

własność;

Podstawę naruszenia przepisów postępowania cywilnego, które mogło

mieć wpływ na wynik sprawy, skarżący skonkretyzowali w postaci

zarzutów:

-

naruszenia art. 626 8 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c.

polegającego na przekroczeniu zakresu kognicji sądu w postępowaniu

wieczystoksięgowym;

naruszenia art. 626 9 k.p.c. w zw. z § 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra

-

Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 roku - w sprawie zakładania

i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.U.

Nr

162,

1575;

wieczystego

musi

ze zm.) poprzez uznanie, że termin użytkowania

być

jeden

dla

wszystkich

współużytkowników

wieczystych nieruchomości wspólnej;

-

naruszenia art. 626 9 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. poprzez przyjęcie,

że w niniejszej sprawie istnieją przeszkody do dokonania wpisu

w księdze wieczystej;

-

naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. polegające na

wydaniu

orzeczenia

sprzecznego

z

wyrokami

innych

sądów

powszechnych;

We wnioskach skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia

w

całości

i

przekazania sprawy

rozpoznania i rozstrzygnięcia

o

Sądowi II instancji do ponownego

kosztach procesu za dotychczasowe

instancje; ewentualnie jego zmiany poprzez zmianę postanowienia Sądu

I instancji i uwzględnienie w całości wniosku wnioskodawców.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota problemu sprowadza się do tego czy można wpisać do księgi

wieczystej zabudowanej nieruchomości, w której jako właściciel figuruje Gmina

Miasta G, prawo wieczystego użytkowania tej nieruchomości i związane z nim

prawo własności budynku, do którego w udziale 17/19 uprawnieni są wnioskodawcy

(ich prawo stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem sądowym) i które nie

wynika z faktu ustanowienia odrębnej własności lokali, zaś jego okres trwania

wyznaczony został do 4 października 2103 r., a pozostałe 2/19 udziału w prawie

wieczystego użytkowania przypada właścicielom dwóch wyodrębnionych lokali,

stanowi prawo związane z ustanowioną odrębna własnością tych lokali i ma inny

(krótszy) termin końcowy.

Aby

uzyskać

należne

im

prawo,

stwierdzone

wyrokiem

sądowym,

wnioskodawcy muszą uzyskać wpis do księgi wieczystej, wpis ten ma bowiem dla

prawa użytkowania wieczystego charakter konstytutywny (art. 234 k.c. i art. 27

ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – tekst jednolity

Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). Innymi słowy mówiąc, dopóki nie

nastąpi

wpis,

wnioskodawcy

nie

są

wieczystymi

współużytkownikami

nieruchomości. W tym właśnie znaczeniu wnioskodawcy podnoszą zarzut,

że odmowa dokonania wpisu uniemożliwia im realizację prawomocnego wyroku.

Sądy obydwu instancji uznały za przeszkodę do dokonania wpisu różne

terminy użytkowania wieczystego wynikającego z orzeczenia, które przedłożyli

wnioskodawcy i z umów na podstawie których właściciele lokali nr 6 i nr 7 nabyli

użytkowanie wieczyste udziałów w nieruchomości, jako prawo związane z prawem

odrębnej własności lokali. Ustanowione na ich rzecz użytkowania stanowią prawa

o innym terminie końcowym i są ujawnione wyłącznie w księgach wieczystych

prowadzonych dla każdego z wyodrębnionych lokali. Nie były natomiast nigdy

wymienione w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wspólnej,

obejmującej

także

wieczystoksięgowej

lokale

niewydzielone.

ukształtowanej

na

Było

to

podstawie

konsekwencją

kolejno

praktyki

obowiązujących

przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych

i hipotece (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm.), a obecnie

§ 49 i § 50 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r.

w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. nr 102,

poz. 1122) i § 21 i § 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia

2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie

informatycznym (Dz.U. nr 162, poz. 1575 ze zm.).

W konsekwencji w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości

wspólnej, która obejmuje także lokale niewydzielone w budynku znajdującym się na

tej nieruchomości, zamieszczone są jedynie informacje o wydzieleniu lokali ze

wskazaniem ksiąg wieczystych, które prowadzone są dla tych lokali, natomiast

w dziale II nie wpisano przysługujących użytkownikom praw użytkowania

wieczystego tej nieruchomości. Informacje o treści praw związanych z własnością

odrębnych lokali znajdują się jedynie w księgach założonych dla tych lokali.

Z zasady, że dla jednej nieruchomości prowadzona jest jedna księga

wieczysta (art. 24 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) wynika, że dla

części wspólnych nieruchomości i lokali niewydzielonych prowadzona może być

tylko jedna księga. Mimo bowiem, że ich status prawny jest różny – formalnie

stanowią

nadal

jedną

współużytkowaniu

nieruchomość.

Oznacza

to,

że

wpis

udziału

we

wieczystym, do którego mają prawo wnioskodawcy, a tym

samym powołanie do życia należnego im prawa, może nastąpić tylko w tej księdze,

której dotyczy wniosek. Wnioskodawcy nie uzyskali bowiem odrębnej własności

lokali, lecz mają wynikające z innego tytułu uprawnienie do ustanowienia na ich

rzecz udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości i prawie własności

budynku

wybudowanego

na

tej

nieruchomości.

Ich

wniosek

odpowiada

przysługującemu im samym prawu, także jeśli chodzi o okres użytkowania

wieczystego. Natomiast żądanie ujawnienia w księdze wieczystej udziałów

właścicieli lokali nr 6 i 7 w prawie użytkowania wieczystego nie odpowiada treści

tych praw, istniejących obecnie, w zakresie terminu końcowego. Obydwa Sądy

rozpoznające sprawę oceniły, że dopuszczalność dokonania wpisu udziałów

właścicieli lokali nr 6 i nr 7 zgodnie z wnioskiem jest uzależniona od

przeprowadzenia postępowania ujednoliceniowego przewidzianego w art. 3a ust. 2

ustawy o własności lokali, bo w tej tylko drodze okres użytkowania może zostać

wydłużony i zrównać się z terminem prawa wnioskodawców.

Rozważenia wymaga jednak kwestia, czy brak potwierdzenia w treści księgi

wieczystej i w dokumentach dołączonych do wniosku zasadności wniosku w części

(co do właścicieli lokali nr 6 i nr 7) uzasadnia oddalenie tego wniosku w całości.

Innymi

słowy,

przypadających

czy

odmienne

właścicielom

terminy

użytkowania

wyodrębnionych

wieczystego

lokali

w

udziałów

nieruchomości

uniemożliwiają częściowe uwzględnienie tego wniosku, poprzez dokonanie wpisu

udziałów przypadających wnioskodawcom.

Zważyć bowiem należy, że art. 3a ust. 2 ustawy o własności lokali (której

stosowanie wynika z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 41), nie przesądza

o niedopuszczalności dalszego istnienia na tej samej nieruchomości praw

użytkowania o niejednolitej długości trwania dla poszczególnych udziałów. Ustawa

potwierdza jedynie, że takie sytuacje mogą występować i zalecane jest ich

usunięcie w drodze określenia jednego terminu dla wszystkich udziałów. Zachętą

jest możliwość przedłużenia w ten sposób czasu trwania przysługujących praw dla

tych, którym terminy użytkowania udziałów upływałyby wcześniej. Taka regulacja

jest próbą rozwiązania stanu, który od dawna krytykowano w piśmiennictwie

wskazując, że jest on sprzeczny z istotą jednolitego prawa użytkowania

wieczystego nieruchomości. Prawo takie traktowano dotąd jako ustanawiane na

nieruchomości, a nie na udziale w niej, zatem nie mogło mieć różnej treści dla

poszczególnych udziałów. Jednak w praktyce, podobnie jak to miało miejsce przy

ustanawianiu prawa użytkowania wieczystego na rzecz właścicieli lokali nr 6 i nr 7 –

Skarb

Państwa,

nie

bacząc

na

niezgodność

podejmowanych

czynności

z czystością konstrukcji teoretycznej, oddawał nabywcom lokali w użytkowanie

wieczyste udziały w nieruchomości gruntowej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego problematyka ustanawiania prawa

użytkowania

wieczystego

na

rzecz

właścicieli

wydzielanych

lokali

w nieruchomościach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego

wyjaśniana była w szeregu orzeczeniach. Kwestię sytuacji prawnej powstającej

w wypadku sukcesywnego wyodrębniania lokali Sąd Najwyższy rozważał m.in.

w postanowieniu z dnia 17 czerwca 1999 r. (I CKN 386/98, OSNC 2000/2/26)

i w uchwale z dnia 9 czerwca 2005 r. (III CZP 33/05, OSNC 2006/4/62). Wyjaśnił

w nich, że już pod rządem art. 136 k.c. i art. 21 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz.U.

z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.) w drodze czynności prawnych powstawały na

nieruchomościach stany prawne dotychczas uznawane za niedopuszczalne.

Przepis art. 21 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

umożliwiał sprzedaż lokali w domach stanowiących własność Skarbu Państwa

wraz ze sprzedażą lub oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części

gruntu niezbędnego do racjonalnego korzystania z domu. Po wejściu w życie

ustawy o własności lokali orzecznictwo przyjęło, że uprawnienia Skarbu Państwa

lub gminy do określania formy prawnej korzystania z gruntu pozostały takie same.

Przy tym Skarb Państwa lub gmina ustanawiane prawa użytkowania wieczystego

„na udziale” traktowały samodzielnie w tym znaczeniu, że użytkowanie wieczyste

miało indywidualnie określony czas trwania, który mógł być inny dla każdego

udziału w tej samej nieruchomości. Lokale mogły być wyodrębniane i zbywane

sukcesywnie, wobec czego także związane z nimi udziały w gruncie mogły być

oddawane w użytkowanie wieczyste w różnym czasie. Dopóki nie zostały

wydzielone wszystkie lokale, na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu

Państwa lub gminy powstawał więc (co najmniej czasowo) stan wcześniej

uznawany za niedopuszczalny – współistniało prawo użytkowania wieczystego

części udziałów, a w pozostałej części udziały w nieruchomości były własnością

dotychczasowego właściciela, który nie mógł wszak być użytkownikiem wieczystym

własnej nieruchomości. Wszystkie te niespójności skłoniły Sąd Najwyższy w drugim

z powołanych orzeczeń do konstatacji, że należy przyjąć odrębność konstrukcyjną

tzw. nieruchomości lokalowej, a wykładnia przepisów ustawy o własności lokali

powinna uwzględniać jej funkcje - umożliwienie wyodrębniania samodzielnych lokali

w szerokim zakresie. W literaturze przedmiotu znaleźć można próby teoretycznego

rozwiązania powstałego problemu czy to poprzez koncepcje dopuszczenia

wyjątkowego, przejściowego stanu współużytkowania wieczystego nieruchomości

także przez jej właściciela, czy też przez dopuszczenie konstrukcji użytkowania

wieczystego na udziałach w nieruchomości, które dopiero po wydzieleniu

wszystkich lokali i ujednoliceniu terminu trwania zleją się w jedno użytkowanie

wieczyste odpowiadające jego koncepcji teoretycznej, istniejącej od chwili

wprowadzenia takiego prawa do katalogu praw rzeczowych. Reasumując przyjąć

więc można, że wynikające z obowiązujących przepisów prawnych i szeroko

występujące w praktyce stany prawne powstałe na nieruchomościach w wyniku

wyodrębniania z nich lokali, wymagają indywidualnego podejścia i nie mogą być

kwestionowane z powodu odstępstw od założeń doktrynalnych.

Uwagi te były konieczne, by zwrócić uwagę na specyfikę stosunków

prawnych dotyczących nieruchomości objętej kw […] w chwili obecnej i

konieczność dostrzeżenia pewnej samodzielności prawa użytkowania wieczystego

przysługujących właścicielom nieruchomości wydzielonych. Ich udziały ujawnione

są w księgach obejmujących nieruchomości lokalowe, a w księdze wieczystej,

której dotyczy wniosek znajduje się odesłanie do tych ksiąg, co umożliwia

zapoznanie się z treścią przysługujących im praw. Treść księgi wieczystej kw

[…]nie sprzeciwia się możliwości ujawnienia praw wnioskodawców – nie znajduje

się w niej bowiem żaden wpis, który by wykluczał ich wpisanie. To zaś, że

ujawnione prawo nie wyczerpuje całości udziałów w użytkowaniu wieczystym, w

omówionej wyżej, specyficznej sytuacji udziałów w użytkowaniu wieczystym

nieruchomości, z której część lokali została wyodrębniona, nie jest przekonującym

argumentem,

aby

pozbawić

wnioskodawców

możliwości

realizacji

praw

przyznanych prawomocnym wyrokiem.

Sądy obydwu instancji sugerowały wnioskodawcom drogę z art. 3a ust. 2

ustawy o własności lokali w celu ujednolicenia okresu trwania prawa użytkowania

wieczystego wszystkich współużytkowników. Należy jednak zwrócić uwagę,

że koncepcja ta mogłaby zostać zrealizowana jedynie wówczas, gdyby na rzecz

wnioskodawców nastąpił konstytutywny wpis ich prawa do księgi wieczystej.

Wcześniej bowiem nie przysługuje im prawo użytkowania wieczystego. Jego

hipotetyczny termin nie będzie zatem wpływał na czas trwania tego prawa dla

innych udziałów, a sami wnioskodawcy nie mają nawet legitymacji do wystąpienia

z roszczeniem o ujednolicenie terminów, gdyż formalnie nie należą do grona osób

uprawnionych wskazanych w art. 3 a ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o własności

lokali.

Wszystkie

przedstawione

wyżej

racje

przemawiają

za

przyjęciem

dopuszczalności ujawnienia praw wnioskodawców do nieruchomości objętej kw

[…]. Dokonanie wpisu jest bowiem niedopuszczalne tylko wtedy, gdy występują

przeciwko temu przeszkody (art. 6269 k.p.c.). Takie przeszkody mogą występować

jedynie co do części wniosku, nie muszą jednak powodować odmownego

załatwienia go w całości. W szczególności odmowa dokonania wpisu nie może

wynikać z niedostosowania systemu informatycznego, w jakim prowadzona jest

księga

do

odnotowywania

stanów

prawnych

zgodnych

z obowiązującymi

przepisami.

Podstawy kasacyjne zgłoszone przez skarżących okazały się więc w części

uzasadnione,

za

wyjątkiem

zarzutu

przekroczenia

granic

kognicji

sądu

wieczystoksięgowego poprzez badanie treści ksiąg lokali wydzielonych. Skoro

bowiem

wnioskodawcy domagali

się

dokonania

wpisów także

na

rzecz

współużytkowników wieczystych, których prawa ujęte są w tych księgach,

taka czynność mieści się w granicach obowiązku badania treści księgi wieczystej

przewidzianym w art. 6268 § 2 k.p.c.

W konsekwencji konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia,

a także postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania (art. 39815 § 1 k.p.c.). Przyczyny, jakie legły u podstaw

zakwestionowania zaskarżonego orzeczenia oraz wzgląd na przyspieszenie

ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przemawiały za wyborem tego Sądu jako

właściwego do ponownego jej rozpoznania.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 398 21

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 108 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.