IV CSK 317/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 317/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku L. T. – S.

przy uczestnictwie Spółki Gazownictwa Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z

siedzibą w G.

o ustanowienie służebności przesyłu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 lutego 2013 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 20 lutego 2012 r.,

1) oddala skargę kasacyjną;

2) zasądza od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę

(sto

osiemdziesiąt)

postępowania.

Uzasadnienie

zł

tytułem

zwrotu

kosztów

Wnioskodawczyni L. P.-S. wniosła o ustanowienie za wynagrodzeniem

służebności przesyłu na należącej do niej nieruchomości w O., przy ul. S.[…], na

rzecz uczestnika Spółki Gazownictwa sp. z o.o. w G. oraz o ustalenie, że

przysługuje jej od uczestnika jednorazowe wynagrodzenie w wysokości 50.000 zł w

związku z obniżeniem wartości gruntu i trudnościami z jego prawidłowym

użytkowaniem.

Uczestnik Spółka Gazownictwa sp. z o.o. w G. przychylił się do wniosku o

ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawczyni, ale

nieodpłatnie.

Sąd Rejonowy postanowieniem z 14 września 2011 r. obciążył nieruchomość

wnioskodawczyni służebnością przesyłu na rzecz uczestnika, polegającą na prawie

korzystania z niej w celu eksploatacji, kontroli, przeglądów, konserwacji,

modernizacji remontów, usuwania awarii i naprawy urządzeń służących do przesyłu

gazu w zakresie niezbędnym do prawidłowego, niezakłóconego działania

elementów przebiegającego przez tę nieruchomość gazociągu niskiego ciśnienia

DN 100 oraz zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 6.142 zł

tytułem jednorazowego wynagrodzenia, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek.

Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawczyni od 1975 r. jest właścicielem

nieruchomości, przez którą przebiega gazociąg niskiego ciśnienia DN 100.

Dla powierzchni pasa chronionego wyznaczono odległość bezpieczną wynoszącą

1,5 m od osi gazociągu, a powierzchnię strefy gazociągu określono na 87 m2.

Gazociąg został wybudowany przez Gminę O. w 1987 r. na podstawie decyzji, a

wnioskodawczyni w zwykłej formie pisemnej wyraziła zgodę „na przejście

gazociągu” przez jej posesję.

Sąd Rejonowy uznał, że ustanowienie służebności jest w przedmiotowej

sprawie konieczne dla właściwego korzystania z urządzeń przesyłowych, z uwagi

na już istniejący gazociąg oraz ustalił, że w gminnym planie zagospodarowania

przestrzennego działka wnioskodawczyni położona jest w strefie zabudowy

mieszkaniowej jednorodzinnej, wynagrodzenie za korzystanie ze służebności

przesyłu powinno wynosić 6.142 zł, wartość działki wnioskodawczyni zmniejszyła

się w związku z istnieniem gazociągu o 23.442 zł.

Skoro wnioskodawczyni zgodziła się na położenie instalacji na swej działce

pod powierzchnią gruntu, to nie ponosi wynikającej stąd szkody. Wnioskodawczyni

nie należy się zatem wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu

odpowiadające kwocie, o którą zmniejszyła się wartość całej nieruchomości

w związku z istnieniem gazociągu. Wynagrodzenie, którego wnioskodawczyni może

się domagać powinno uwzględniać inne niedogodności, nie tyle będące

konsekwencją istnienia gazociągu jako takiego, lecz wynikające z korzystania przez

uczestnika z gazociągu, na co wnioskodawczyni niewątpliwie nie wyraziła zgody.

W okolicznościach sprawy Sąd Rejonowy za najwłaściwsze uznał przyznanie

wnioskodawczyni jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności

przesyłu przy założeniu, że powierzchnia zajętego przez gazociąg pasa gruntu

wynosi 87 m2.

Postanowieniem z 20 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy zmienił postanowienie

Sądu Rejonowego z 14 września 2011 r. w punkcie 2 w ten sposób, że zasądził od

uczestniczki na rzecz wnioskodawczyni kwotę 24.569 zł tytułem jednorazowego

wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu; w pozostałym zakresie

oddalił apelację wnioskodawczyni, a apelację uczestnika oddalił w całości;

stwierdził, że obie strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie.

Sąd Okręgowy zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz –

co do zasady - ocenę prawną sprawy dokonaną przez ten Sąd. Sąd Okręgowy

wskazał, że właściciel nieruchomości obciążonej istniejącą infrastrukturą techniczną

jest uprawniony do żądania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości,

chyba że jednoznacznie zrzekł się go. Samo zwlekanie przez właściciela

z żądaniem zapłaty, chociażby przez znaczny okres czasu od zbudowania linii,

nie może być rozumiane jako domniemane oświadczenie woli zrzeczenia się

wynagrodzenia. Wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na usytuowanie gazociągu

bez wynagrodzenia.

Skoro ustawodawca w kodeksie cywilnym nie wskazał metod, w oparciu

o które należy obliczyć wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu,

to Sąd Okręgowy przyjął, że wysokość tego wynagrodzenia powinna zależeć m.in.

od społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu (art. 143 k.c.), bo ono

wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie, zgodnie z przepisami

prawa i swoją wolą może z niego korzystać. Przedmiotowa w sprawie

nieruchomość znajduje się w granicach administracyjnych miasta, na osiedlu

domów jednorodzinnych. Niewłaściwe byłoby zatem ustalenie wynagrodzenia za

ustanowienie służebności przesyłu w oparciu o kryterium pożytków cywilnych, jakie

z nieruchomości mógłby uzyskać jej właściciel zawierając umowę najmu, czy

też dzierżawy gruntu. Zabudowanie nieruchomości na cele mieszkaniowe

wyklucza wynajęcie czy wydzierżawienie gruntu na niej. Przebieg gazociągu

w znaczny sposób ogranicza możliwości korzystania z nieruchomości przez

wnioskodawczynię, oraz obniża wartość tej nieruchomości. Z uwagi na warunki

bezpieczeństwa wnioskodawczyni nie może dokonywać rozbudowy czy nasadzeń.

Nie jest w stanie sprzedać tej nieruchomości za ceny, jakie można by osiągnąć

w tej części miasta. Wysokość wynagrodzenia za ustanowioną służebność

powinna odpowiadać zmniejszeniu wartości nieruchomości w związku z lokalizacją

infrastruktury. Kwotę należnego wynagrodzenia Sąd Okręgowy oznaczył na

24.569 zł.

W skardze kasacyjnej od rozstrzygnięć w punktach I, II i IV postanowienia

Sądu Okręgowego z 20 lutego 2012 r. uczestnik zarzucił, że naruszają one prawo

materialne (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), to jest: - art. 3052 § 2 k.c. przez jego błędną

wykładnię i przyjęcie, że w zakresie zawartego w nim pojęcia „odpowiedniego

wynagrodzenia”

za

ustanowienie

służebności

przesyłu

mieści

się

także

odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek posadowienia

na niej urządzeń przesyłowych, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., co odnosi się

także do przypadku, gdy właściciel nieruchomości wyraził zgodę na ich

posadowienie, a budowa urządzeń przesyłowych wykonywana była w ramach

gazyfikacji osiedla i miała na celu dostawę gazu także dla nieruchomości, na której

wybudowano gazociąg; - art. 65 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie,

że z oświadczenia woli o zgodzie na posadowienie urządzeń przesyłowych na

nieruchomości nie wynika także zgoda na płynące z tego konsekwencje, w tym

zgoda na ograniczenia w dysponowaniu nieruchomością i zgoda na obniżenie

jej wartości.

Uczestnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt I, II

i IV oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie w całości apelacji

wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego względnie o uchylenie

zaskarżonego postanowienia w pkt I, II i IV oraz przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Skarżący nie zgłosił zarzutów, które zmierzałyby do zakwestionowania

czynności procesowych podjętych w sprawie przez Sąd drugiej instancji.

Ocena zarzutów mieszczących się w zakresie pierwszej podstawy kasacyjnej

(art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) musi być zatem odniesiona do tych faktów, które Sądy

obu instancji przyjęły za podstawę subsumcji, gdyż Sąd Najwyższy jest nimi

związany (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).

2. W wyroku z 9 czerwca 2009 r., II CSK 49/09, LEX nr 578039,

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie

odpowiadającym służebności przesyłu, nawet realizowane w dobrej wierze,

nie wyłącza - o ile nie uczynią tego strony - uprawnienia właściciela do żądania

wynagrodzenia. Posiadanie w zakresie służebności nie jest posiadaniem

samoistnym lecz zależnym, oceniane musi być zatem według reguł dotyczących

prawa, któremu ten stan faktyczny odpowiada (art. 230 k.c.). Służebność przesyłu

(art. 3051-4 k.c.) od 3 sierpnia 2008 r. została ukształtowana jako ograniczone

prawo rzeczowe odpłatne. Poprzednio konstrukcja służebności uprawniającej

do przeprowadzenia linii energetycznych przez cudzą nieruchomość opierana była

na analogicznym stosowaniu art. 145 k.c. (por. uzasadnienie uchwały Sądu

Najwyższego z 17 stycznia 2003 r., III CZP 79/02, OSNC 2002, nr 11, poz. 142

i przytoczone tam orzecznictwo), a ten przepis także zakładał odpłatność

korzystania z cudzego gruntu (art. 145 § 1 k.c.).

Przedmiotowy w sprawie gazociąg został położony na nieruchomości

wnioskodawczyni na długi czas przed wprowadzeniem służebności przesyłu do

katalogu ograniczonych praw rzeczowych, bo w 1987 r. Nastąpiło to za jej zgodą

wyrażoną przez złożenie podpisu (obok innych osób) pod oświadczeniem

o akceptacji dla przeprowadzenia przez nieruchomości gazociągu, który miał służyć

mieszkańcom.

Ukształtowanie

o cechach

trwałego

i skutkach

skutecznego

wobec

i

nierozwiązywalnego

identycznych

każdoczesnego

z ograniczonym

właściciela

i

węzła

obligacyjnego

prawem

rzeczowym,

posiadacza,

w

świetle

wywodzonej z art. 244 k.c. zasady numerus clausus ograniczonych praw

rzeczowych nie było i nie jest dopuszczalne (por. wyrok Sądu Najwyższego

z 3 kwietnia 2009 r., II CSK 493/08). Ze zgody na posadowienie gazociągu

uzyskanej przez uczestnika w 1987 r. nie wynikało dla niego zatem takie

nieodwołalne

przyzwolenie

na

nieodpłatne

korzystanie

z

nieruchomości

wnioskodawczyni, którego nie mogłaby ona cofnąć. Względnie stabilne uprawnienie

do korzystania z cudzej nieruchomości powstaje po jej obciążeniu służebnością i do

stworzenia takiego tytułu po stronie uczestnika zmierzała wnioskodawczyni.

Tytuł prawny uczestnika do korzystania z nieruchomości wnioskodawczyni

został ukształtowany w niniejszej sprawie. Skoro żądanie to zostało uwzględnione,

to uprawnienie uczestnika do korzystania z gruntu wnioskodawczyni ma na

przyszłość podstawę w ustanowionej na jego rzecz służebności, nie zaś w umowie,

którą zawarł z wnioskodawczynią w 1987 r.

3. Służebność przesyłu została wprowadzona do porządku prawnego ustawą

z 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 116, poz. 731). Jest to ograniczone prawo rzeczowe o charakterze

odpłatnym, gdyż ustanowienie służebności przesyłowej na podstawie orzeczenia

sądowego ma nastąpić za „odpowiednim” wynagrodzeniem. Żadnych bliższych

kryteriów określenia jego wysokości ustawodawca nie oznaczył. Problematyki tej

nie reguluje także rozporządzenie Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie

wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207,

poz. 2109). W tej sytuacji o sposobie obliczenia wynagrodzenia i czynnikach, które

należy przy tym uwzględnić należy wnioskować na podstawie społecznogospodarczego charakteru tego świadczenia.

Zarówno w toku postępowania, jak i w skardze kasacyjnej, uczestnik

podkreślał, że wynagrodzenie nie jest odszkodowaniem, co miałoby oznaczać,

że na rzecz wnioskodawczyni nie może być zasądzona kwota odpowiadająca

uszczerbkowi w jej majątku będącemu konsekwencją posadowienia na jej

nieruchomości urządzeń przesyłowych. Sprzeciw uczestnika wobec konieczności

wyrównania

wnioskodawczyni

tego

rodzaju

uszczerbku

był

przez

niego

konsekwentnie tłumaczony tym, że instalację położył za zgodą wnioskodawczyni,

a zatem legalnie, co ma go zwalniać z powinności świadczenia odszkodowania.

Wyżej wskazano już, że uzyskanie zgody wnioskodawczyni tworzyło po stronie

uczestnika tytuł do wejścia na nieruchomość i położenia na niej urządzeń

przesyłowych oraz korzystania z gruntu wnioskodawczyni nieodpłatnie, tak długo,

jak długo ustalony w tym kształcie stosunek prawny nie został rozwiązany.

Posadowienie urządzeń przesyłowych na nieruchomości i korzystanie z nich przez

jakiś czas za przyzwoleniem właściciela zwalniałoby uczestnika od obowiązku

świadczenia odszkodowania za działania nielegalne, gdyby takie odszkodowanie

było przez właściciela dochodzone. Legitymowanie się taką zgodą nie oznacza

jednak, że wnioskodawczyni jako właściciel nieruchomości już nigdy nie będzie

mogła doprowadzić do rozwiązania stosunku prawnego dotychczas wiążącego

strony, a po jego ukształtowaniu na nowych zasadach może zażądać od uczestnika

kwoty, która wynagrodzi jej ograniczenia wynikające z korzystania z nieruchomości.

Wbrew stanowisku uczestnika, ustawodawca w kodeksie cywilnym nie

zdefiniował pojęcia „odszkodowanie” ani zresztą także pojęcia „wynagrodzenie”,

chociaż obu tych pojęć używa. O odszkodowaniu mowa jest przede wszystkim

w przepisach ogólnych księgi trzeciej - zobowiązania. W art. 361 § 1 i 2 k.c., wiążąc

obowiązek odszkodowawczy tylko z normalnymi następstwami działania lub

zaniechania, z którego szkoda wynikła, ustawodawca wskazał, że naprawienie

szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby

osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Kontekst, w jakim ustawodawca

używa pojęcia „odszkodowanie” w innych przepisach kodeksu cywilnego wskazuje

na to, iż jest to świadczenie spełniane w celu naprawienia uszczerbku w dobrach

prawnie chronionych, a precyzyjniej rzecz ujmując – uszczerbku o charakterze

majątkowym (szkody), gdyż uszczerbek o charakterze niemajątkowym (krzywda)

jest wyrównywany zadośćuczynieniem.

Zakres pojęcia „wynagrodzenie” jest szerszy. Na gruncie kodeksu cywilnego

wynagrodzeniem jest świadczenie, które ma być ekwiwalentem za świadczoną

przez drugą stronę rzecz lub usługę (np. art. 205, 627-629, 647, 735, 758, 765,

774, 853). Co do zasady, strony stosunku prawnego mogą swobodnie określić jego

wysokość. Ustawodawca tylko czasami wskazuje na kryteria, które mają pomóc

w jego określeniu, o ile strony nie postanowią inaczej, a często poprzestaje na

stwierdzeniu, że wynagrodzenie ma być „odpowiednie” lub „stosowne” (art. 49 § 2,

art. 3051), albo w ogóle nie wypowiada się na temat jego wysokości (art. 145, 151).

W niektórych przypadkach wynagrodzenie ma odpowiadać wysokości wydatku

poniesionego na określony cel (art. 55 § 2) albo wartości rzeczy, której dotyczy

(art. 188, 224 § 2, art. 231), czy utraconego prawa (art. 294).

Kontekst, w jakim ustawodawca odwołuje się do pojęcia „:wynagrodzenie”

wskazuje na to, że w pierwszej kolejności ma ono odpowiadać wartości

świadczenia spełnionego na rzecz strony obowiązanej do jego zapłaty lub korzyści,

którą obowiązany uzyskał w związku ze świadczeniem spełnionym wzajemnie,

co nie oznacza, że nie może ono odpowiadać wysokości uszczerbku w majątku

uprawnionej osoby, o ile tylko powstaje on w związku z sytuacją rodzącą obowiązek

zapłaty. Niezapłacenie wynagrodzenia w tych relacjach, w których zasadnie go

zażądano prowadzi do zachwiania równowagi ekonomicznej między stronami, gdyż

ten, kto nie zapłacił wynagrodzenia za spełnione na jego rzecz świadczenie lub

prawo, z którego skorzystał, uzyskuje korzyść kosztem majątku uprawnionego do

wynagrodzenia.

4. Służebność przesyłu (art. 3051-4 k.c.) może powstać na podstawie umowy,

ale też na podstawie orzeczenia sądu. W umowie o ustanowieniu służebności

gruntowej jej strony mogą swobodnie określić wysokość wynagrodzenia należnego

właścicielowi nieruchomości obciążonej. To samo dotyczy służebności przesyłu.

W orzeczeniu o ustanowieniu tej służebności należy nawiązać do tych samych

kryteriów, które miałaby znaczenie dla stron przy określeniu przez nie wysokości

wynagrodzenia za obciążenie nieruchomości służebnością.

Jak już powiedziano, ustanowienie służebności przesyłu tworzy stabilny tytuł

do korzystania z obciążonej nią nieruchomości. Charakter służebności przesyłu

sprawia, że wynagrodzenie za jej ustanowienie niezwykle trudno jest wyliczyć na

podstawie korzyści, które uprawniony przedsiębiorca czerpie z prowadzonej przez

siebie działalności gospodarczej, chociaż wykorzystanie obciążonej służebnością

nieruchomości jest czynnikiem pozwalającym na działanie jego przedsiębiorstwa

w określonej skali i w określony sposób. Jeśli wysokości wynagrodzenia za

ustanowienie służebności przesyłu nie rozważa się z perspektywy korzyści

czerpanych z wykorzystania cudzej nieruchomości przez przedsiębiorcę, który

sprzedaje energię lub świadczy inne usługi przy jej wykorzystaniu w większym lub

mniejszym

rozmiarze,

ekonomicznych

to

właściciela

pozostaje

ocenić

nieruchomości

je

z

perspektywy

obciążonej.

Płatne

interesów

jednorazowo

wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu powinno stanowić ekwiwalent

wszystkich korzyści, których właściciel nieruchomości zostanie pozbawiony

w związku z jej obciążeniem. Powinno ono też pokryć wszystkie niedogodności,

jakie w przyszłości dotkną właściciela obciążonej nieruchomości w związku

z ustanowieniem służebności.

Punktem wyjścia przy ocenie rozmiaru niedogodności wynikających

z obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu musi być rozważenie charakteru

obciążonej

nieruchomości,

a

mianowicie

jej

przeznaczenia

w

planie

zagospodarowania przestrzennego oraz – w braku planu – właściwości terenu, na

którym leży nieruchomość i sposobu wykorzystania nieruchomości sąsiednich, bo

te czynniki decydują o tym, jak właściciel mógłby ze swojej nieruchomości

korzystać, gdyby nie jej obciążenie. Następnie ocenić trzeba właściwości urządzeń,

które uprawniony przedsiębiorca posadowił lub zamierza posadowić na obciążonej

nieruchomości oraz określić uciążliwości wynikające z ich stałej obecności

na gruncie, nad nim lub pod nim, względnie także uciążliwości wynikające z ich

działania, a nadto jeszcze rozważyć stopień ich natężenia. Czynniki te należy

oceniać we wzajemnym powiązaniu, gdyż np. wysokie stalowe słupy ustawione

przy granicy gruntu rolnego mogą nie mieć żadnego istotnego znaczenia

dla sposobu korzystania z niego i dla przyszłych planów jej właściciela, ale

dla właściciela

nieruchomości

zabudowanej

rekreacyjnym,

ze

względu

wątpliwe

na

budynkiem

mieszkalnym

walory estetyczne,

będą

czy

istotną

niedogodnością. Instalacja gazowa przebiegająca pod gruntem, przy granicy z inną

nieruchomością nie ogranicza istotnie właściciela nieruchomości zabudowanej

budynkiem mieszkalnym, gdy ze względu na inne czynniki, tak czy inaczej, nie

może on zabudować zajętej pod gazociąg części nieruchomości, ale ta sama

instalacja przebiegająca centralnie przez działkę budowlaną spowoduje, że starci

ona walory, które miała pierwotnie i nie będzie się nadawała do wykorzystania

zgodnie z przeznaczeniem.

Nieruchomość jest rzeczą o określonych właściwościach, której wartość

jest determinowana

przez

położenie,

przeznaczenie,

kształt,

sposób

zagospodarowania, walory estetyczne jej samej i otoczenia. Zmiana w obrębie tych

parametrów oczywiście wpływa na wartość nieruchomości, zwiększając ją lub

obniżając. Wynagrodzenie właścicielowi nieruchomości obciążonej służebnością

przesyłu uszczerbku, który ponosi np. w związku z tym, że jakaś część jego działki

straciła przeznaczenie budowlane oczywiście bazuje na porównaniu pierwotnej

wartości nieruchomości i jej wartości z określonym rodzajem ograniczenia.

Tak samo jest w sytuacji, gdy przychodzi wyszacować wysokość niedogodności,

jakie ma znosić np. właściciel nieruchomości przeznaczonej na cele rekreacyjne

z tego powodu, że na jego działce postawione zostały nadziemne instalacje

o wątpliwej estetyce. Sprzedaż takiej nieruchomości, o ile się powiedzie,

nie pozwoli właścicielowi uzyskać za nią ceny takiej, jaką by uzyskał bez

obciążenia. W obu przypadkach ograniczenie ustanowione z korzyścią dla

przedsiębiorstwa czerpiącego zyski z działalności, a pośrednio także dla odbiorców

dostarczanych przez nie dóbr i usług, może spowodować obniżenie wartości

nieruchomości poddanej określonemu ograniczeniu. Z tego zapewne powodu

w projekcie

ustawy

nowelizującej

art.

3052

k.c.

ustawodawca

przyjął,

że wynagrodzenie za ustanowienie służebności ustala się biorąc pod uwagę

wysokość wynagrodzeń ustalanych w drodze umowy za podobne obciążenia

w zbliżonych okolicznościach, a w ich braku – przy uwzględnieniu obniżenia

użyteczności lub wartości obciążanej nieruchomości.

W świetle zacytowanego wyżej rozwiązania projektowego, ale i w świetle

dotychczasowego orzecznictwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 3 lutego

2010 r., II CSK 444/09,) trzeba stwierdzić, że wynagrodzenie za obciążenie

nieruchomości służebnością przesyłu musi być indywidualizowane, stosownie do

doniosłych dla jego określenia okoliczności konkretnego przypadku. Brak jest

podstaw do twierdzenia, że wynagrodzenie to nie może być obliczone na podstawie

różnicy między wartością nieruchomości bez obciążenia oraz wartością tej samej

nieruchomości

z

obciążeniem

spowodowanym

ustanowieniem

określonej

służebności. Nie ma żadnych przeszkód, by wynagrodzenie za ustanowioną

służebność, zarówno ustalone przez strony umownie, jaki i określone orzeczeniem

sądu, kompensowało właścicielowi ten uszczerbek w jego majątku, który jest

konsekwencją obniżenia się wartości nieruchomości, jako składnika jego majątku

w związku z jej obciążeniem służebnością.

W tej sytuacji zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne. Konkretna

kwota świadczenia zasądzona w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy na rzecz

wnioskodawczyni jest rezultatem określonych ustaleń faktycznych i pozostaje poza

kontrolą ograniczoną zarzutami skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815 k.p.c., Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania wywołanego wniesieniem skargi

orzeczono w uwzględnieniu wniosku zgłoszonego przez wnioskodawczynię,

na podstawie art. 520 § 2, art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 8 pkt 3 w zw. z § 13 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.