IV CSK 303/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 303/10

POSTANOWIENIE

Dnia 17 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku Marzenny K., Dariusza K., Anity F.,

Michała F. i Agnieszki Z.

przy uczestnictwie Marka G., Switłany G. i M. Spółki

Gazownictwa Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o wpis służebności przesyłu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 lutego 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania M. Spółki

Gazownictwa Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 17 listopada 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2009 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27 sierpnia 1009 r.,

którym oddalono wniosek o wpis służebności przesyłu na rzecz M. Spółki

Gazownictwa sp. z o.o. w W. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło stanowisko, że

obciążenie nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności, ograniczonym

prawem rzeczowym (służebnością przesyłu), jest czynnością przekraczającą

zakres zwykłego zarządu, dla dokonania której art. 199 k.c. wymaga „akceptacji”

wszystkich współwłaścicieli.

Skarga kasacyjna uczestnika postępowania M. Spółki Gazowniczej sp. z o.o.

od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c.

– zawiera zarzut naruszenia art. 199, 201 k.c., art. 328 § 2 k.p.c., art. 378 § 1 w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestionowania

przytoczonego stanowiska, że oświadczenie o ustanowieniu służebności przesyłu

powinno być złożone przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości obciążonej

(art. 199 k.c.).

Zgodnie z art. 6268 § 2 k.p.c. sąd wieczystoksięgowy rozpoznając wniosek

o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów

oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zawiera pełną regulację przebiegu

postępowania

wieczystoksięgowego:

nie

tylko

postępowania

dowodowego,

ale i podstaw orzekania. W ramach badania treści i formy załączonych dokumentów

podlega ocenie sądu wieczystoksięgowego skuteczność (ważność) ustanowienia

służebności, w sprawie służebności przesyłu, które następuje solo consensu,

Z treści dołączonych do akt dokumentów wynika, że oświadczenie z dnia

10 lipca 2009 r. o ustanowieniu służebności przesyłu na rzecz skarżącej pochodziło

jedynie od niektórych, aczkolwiek większości, spośród właścicieli nieruchomości

służebnej.

Służebność przesyłu wprowadzono do polskiego sytemu prawnego z dniem

3 sierpnia 2008 r. Ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks

cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731). Służebność

ta jest ograniczonym prawem rzeczowym (art. 244 § 1 k.c.).Treścią tej służebności

jest korzystanie

przez

przedsiębiorcę

nieruchomości

(nieruchomości

w

oznaczonym

obciążonej),

w

zakresie

zakresie

z

cudzej

niezbędnym

dla

zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych (art. 305 k.c.

in fine). Wykonanie (zainstalowanie) tych urządzeń wiąże się - w sensie skutków –

z ich trwałym fizycznie oraz ustawicznym połączeniem z obciążoną nieruchomością

gruntową. Właściciel gruntu musi więc znosić istnienie cudzych urządzeń.

W praktyce to oznacza możliwość wejścia przez przedsiębiorcę na cudzy grunt

obciążony służebnością w celu posadowienia tam urządzeń przesyłowych,

usunięcia ich awarii, przeprowadzenia konserwacji czy też modernizacji.

Rację przeto ma Sąd Okręgowy, że obciążenie tej treści ograniczonym

prawem rzeczowym nieruchomości stanowiącej współwłasność stanowi czynność

przekraczającą zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody, stosownie do art. 199

k.c., wszystkich współwłaścicieli. Niepodobna podzielić poglądu skarżącej, który

legł u podłoża zarzutów skargi kasacyjnej, że zakres obciążenia nieruchomości

służebnej określony w akcie notarialnym z dnia 10 lipca 2009 r. nie przekracza

granic

zwykłego

zarządu

rzeczą

wspólną.

Skarżąca

pomija

skuteczność

ograniczonego prawa rzeczowego, a więc skutek wynikający z samego prawa.

Cechą charakterystyczną ograniczonych praw rzeczowych, w tym służebności

przesyłu jest to, iż są prawami na rzeczy cudzej (iura in re aliena). Służebność

przesyłu daje uprawnionemu, aczkolwiek w pewnym ograniczonym zakresie,

władztwo nad cudzą nieruchomością. Ogranicza prawa własności właściciela

nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez niego

w sferze, w której może być wykonywana własność, stanu ukształtowanego jego

oświadczeniem woli. Należące do istoty tego ograniczenia obowiązki ciążą na

każdoczesnym właścicielu nieruchomości.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.