IV CSK 273/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 273/19 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa B.G.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Rejonowemu [...] w O.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]‎z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i przyznaje radcy prawnemu A.K-W. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w [...] kwotę 2.700,00 (dwa tysiące siedemset) zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym;

2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o trzecią spośród wymienionych przesłanek.Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki nieważności.

Nieważność ta miała wynikać z pozbawienia go możności obrony swych praw z uwagi na niedoprowadzenie na posiedzenie Sądu drugiej instancji i niezawiadomienie o odmowie doprowadzenia. Skarżący wskazał również na nieuwzględnienie przez Sąd drugiej instancji nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji z tej samej przyczyny, a nadto wynikającej z pominięcia wniosku dowodowego oraz braku pouczenia o potrzebie złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.W orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że przewidziane w art. 379 pkt 5 k.p.c. pozbawienie strony możności obrony jej praw polega na tym, że strona, na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, nie brała udziału w całym postępowaniu lub jego znacznej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem wyroku w danej instancji.

Ocena zaistnienia takiej sytuacji procesowej dokonywana być powinna w kontekście konkretnych okoliczności sprawy. Chodzi jednak tylko o wypadki rzeczywistego pozbawienia możności obrony, którego skutkiem było niedziałanie strony w postępowaniu (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I CZ 73/19, nie publ.; z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV CSK 590/17, nie publ.; z dnia 31 stycznia 2018 r., ‎sygn. akt I CZ 3/18, nie publ. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt IV CSK 350/16, nie publ.).Żaden z tych przypadków nie wystąpił w niniejszej sprawie.

Okoliczności przytoczone przez skarżącego nie wskazują na pozbawienie go możności obrony swoich praw. Należy przypomnieć, że Sąd pierwszej instancji uznał, że udział powoda w rozprawie nie był konieczny, a powód wyczerpująco przedstawił podstawy faktyczne w pozwie, miał możliwość zgłaszania wniosków dowodowych. Powód został zawiadomiony o terminie rozprawy a Sąd wydał orzeczenie w oparciu o dowód z dokumentów. Sąd ocenił również, że działaniom powoda nie można przypisać cech nieporadności. W tych okolicznościach nie można zasadnie twierdzić, że skarżący został pozbawiony możliwości rzeczywistego działania w postępowaniu i realizacji swoich uprawnień procesowych.W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż niepoinformowanie powoda o nieuwzględnieniu wniosku o doprowadzenie na jedną rozprawę przed Sądem pierwszej instancji oraz na rozprawę apelacyjną przesadza o spełnieniu przesłanek zastosowania ‎art. 379 pkt 5 k.p.c. Zgodnie z dominującym stanowiskiem judykatury, brak pouczenia strony działającej osobiście przez sąd na podstawie art. 5 k.p.c. ‎i 212 k.p.c. nie prowadzi do nieważności postępowania, lecz może być przyczyną uchybienia procesowego podlegającego ocenie w kategoriach wpływu na wynik sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II CSK 156/17, nie publ. oraz powołane w jego uzasadnieniu wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt II CSK 286/07, nie publ., z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt II CSK 322/13, nie publ., z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt III UK, 139/12, nie publ., z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I PK 185/13, nie publ., z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II PZ 14/15, nie publ.).Należy zauważyć, że powołany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2012 r., wydany w sprawie III CSK 12/12 dotyczył sytuacji szczególnej, w której sprawa została zakończona na pierwszym terminie rozprawy i strona nie miała żadnej możliwości ani przewidzenia takiego zakończenia pierwszej rozprawy, ani przedstawienia swego stanowiska, co wobec przesłuchania w charakterze strony przeciwnika procesowego naruszyło równowagę procesową stron.Mając powyższe na uwadze nie zachodzi wskazana przez skarżącego nieważność postępowania.Wobec tego nie można przyjąć, że przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania została w sposób właściwy wykazana.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). aj