IV CSK 220/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 220/17 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jan Górowski w sprawie z powództwa W.K. przeciwko J.P., W.P., J.P., A. P. i W.P.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanego J.P. od wyroku Sądu Okręgowego w Z. ‎z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od pozwanego J.P. na rzecz powódki kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania jeżeli: w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).Instytucja przedsądu, jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy zezwalającymi na wprowadzenie środków eliminujących dostęp do sądu najwyższego szczebla.

Skarga kasacyjna służy od prawomocnego orzeczenia, ma ograniczony zasięg, a jej podstawowym celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i twórczy wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa.Choć skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej to nie występują te przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.).

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.; z dnia 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09, niepubl.).Skarżący wskazał na potrzebę wykładni art. 321 §1 k.p.c. w zakresie ustalenia, czy w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej Sąd jest związany żądaniem pozwu.Po początkowych rozbieżnościach obecnie ugruntowany jest już pogląd, że w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym sąd jest związany żądaniem pozwu (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2010 r., III CZP 134/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2001 r., III CKN 1214/98, OSNC 2001, nr 11, poz. 165).

Wyjaśniono w niej, że orzeczenie usuwające niezgodność poprzez stwierdzenie, że powodowi przysługuje do nieruchomości inne prawo jak określone w pozwie, albo wprawdzie takie prawo przysługuje ale innej osobie, innego rodzaju bądź w innym rozmiarze stanowiłoby naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. Pogląd ten ma oparcie w zasadzie dyspozycyjności i autonomii praw prywatnych, obejmujących swobodę dysponowania uprawnieniami o charakterze procesowym. Oczywiście wynikający ze wskazanego przepisu zakaz nie stanowi przeszkody dla dokonania przez sąd stosownej modyfikacji niejasno ujętego żądania, jeżeli jest ona zgodna z wolą powoda (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2011 r., IV CSK 536/10, LEX nr 1084734).

W sprawie doszło do częściowego uwzględnienia i nie został naruszony art. 321 § 1 k.p.c.Zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie oczywiście narusza prawo, gdy jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, albo zostało wydane w wyniku błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest w sposób pewny i niewątpliwy z góry widoczne dla prawnika, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2003 r., I PKN 341/2001 OSNP 2004, nr 6, poz. 100).Skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa w wyżej wskazanym znaczeniu.

W dużej mierze zmierza do polemiki z poczynionymi przez Sąd ustaleniami faktycznymi, co jest zabiegiem niedopuszczalnym. Dotyczy to ustalonego faktu jakoby w obydwu księgach wieczystych nie figurowały te same nieruchomościW razie ujawnienia, że ta sama działka wpisana jest w dwóch księgach wieczystych, uzgodnienie treści jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.) polega na wykreśleniu tej działki z księgi wieczystej, w której jest ona wpisana nieprawidłowo, i zamknięciu tej księgi, jeżeli działka ta jest jedyną wpisaną w dziale I tej księgi wieczystej (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1996 r., III CZP 200/95, OSNC 1996, nr 5, poz. 67, z dnia 29 lutego 1996 r., III CZP 16/96, OSNC 1996, nr 5, poz. 73 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2011 r., IV CSK 536/10, niepubl.).

Nietrafny jest zarzut jakoby Sąd drugiej instancji naruszył w sposób oczywisty art. 378 § 2 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c. przez nierozpoznanie apelacji na rzecz współpozwanych pomimo złożonego w apelacji przez pozwanego takiego wniosku i pomimo tego, że prawa wszystkich pozwanych ujawnione w zamkniętej księdze wieczystej KW nr (…) były im wspólne. O nieważności postępowania apelacyjnego z tego powodu mowy być nie może, skoro byli oni zawiadomieni o rozprawie apelacyjnej.Działalność sądu w wypadku powstania przesłanek wynikających z art. 378 § 2 nie następuje automatycznie; ustawa nie używa określenia „sąd rozpoznaje", lecz „może z urzędu rozpoznać", pozostawiając tym samym decyzję co do poszerzenia zakresu podmiotowego rozpoznania apelacji sądowi drugiej instancji.

Celem tej regulacji jest chęć zapewnienia wewnętrznej sprawiedliwości wyroku obejmującego przynajmniej dwóch współuczestników (gravamen commune). U podstawy rozpoznania sprawy w poszerzonym z urzędu zakresie podmiotowym - a następnie, ewentualnie również podstawy uchylenia lub zmiany wyroku sądu pierwszej instancji na korzyść współuczestników, którzy nie wnieśli apelacji - tkwią wspólne prawa lub obowiązki. Sąd odwoławczy, zgodnie z art. 378 § 2, może objąć rozpoznaniem współuczestników skarżącego, którzy orzeczenia nie zaskarżyli jedynie wtedy, gdy przyszłe rozstrzygnięcie będzie dla nich korzystne (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1972 r., II CR 606/71, OSNCP 1972, nr 7–8, poz. 142).

Tymczasem apelacja skarżącego została oddalona, a zatem rozstrzygnięcie wobec współpozwanych nie spełniałoby tego warunku.Z tych względów, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw