IV CSK 197/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 197/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Mirosława K.

przy uczestnictwie Lidii Elżbiety P.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w O.

z dnia 15 grudnia 2010 r.,

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki 1800

(tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Mirosław K. wystąpił z wnioskiem o dokonanie podziału majątku wspólnego

jego i uczestniczki postępowania Lidii Elżbiety P., poprzednio K.

Postanowieniem z dnia 28 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy w S. dokonał

podziału majątku wspólnego wnioskodawcy Mirosława K. i uczestniczki Lidii

Elżbiety P. poprzednio K. w ten sposób, że wnioskodawcy przyznał na wyłączną

własność samochód osobowy marki Citroen AX 10E rok prod. 1994 o wartości

2 000 zł, garaż nr 14 o pow. 14 m2 położony w S. przy ul. L., dla którego w Sądzie

Rejonowym w S. prowadzona jest KW nr [...] wraz z udziałem wynoszącym

715/10000 w części boksu garażowego służących do wspólnego użytku właścicieli

poszczególnych garaży oraz udział 715/10000 części działki gruntu nr 380/70

objęty KW nr [...] w użytkowaniu wieczystym do dnia 24 sierpnia 2098 r. o wartości

10 500 zł, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr 11 położonego

w S. przy ul. L. 23a będącego w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej „O.” w S. o

wartości 144 400 zł, tj. majątek o łącznej wartości 156 900 zł. Ustalił, że

wnioskodawca poniósł nakłady z majątku odrębnego na majątek wspólny w kwocie

20 072 zł. Zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki Lidii Elżbiety P. kwotę

68 414 zł tytułem spłaty płatnej w terminie dwóch lat od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi zapłaty oraz

rozstrzygnął o kosztach postępowania.

Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawca i uczestniczka zawarli związek

małżeński w dniu 26 maja 1975 r., który został rozwiązany przez rozwód wyrokiem

Sądu Okręgowego w O. z dnia 16 września 2002 r. Dnia 6 maja 1982 r. małżonkom

K. został przydzielony przez Spółdzielnię Mieszkaniową „O.” w S. lokal mieszkalny

nr 11 w budynku położonym przy ul. L. 23a na warunkach lokatorskiego prawa do

lokalu mieszkalnego. Matka wnioskodawcy darowała synowi kwotę 43 500 zł, która

została przekazana na poczet wkładu mieszkaniowego. W czasie trwania

małżeństwa wnioskodawca i uczestniczka nabyli garaż nr 14 o pow. 18 m2

położony przy ul. L. w S., dla którego prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]

wraz z udziałem 715/10000 części boksu garażowego służących do wspólnego

użytku właścicieli poszczególnych garaży oraz udział 715/10000 części działki

gruntu nr 380/70 objętej KW nr [...]. Wartość lokalu mieszkalnego nr 11 położonego

w S. przy ul. L. 23A wynosi 144 400 zł, a wartość garażu nr 14 wynosi 10 500 zł.

Wnioskodawca i uczestniczka nabyli także samochód osobowy marki Citroen AX

10E rok produkcji 1994 o obecnej wartości 2 000 zł.

Wnioskodawca

i

uczestniczka

postępowania

wnieśli

apelacje

od

postanowienia Sądu Rejonowego.

Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r. zmienił

zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznał opisany w pkt I garaż na

wyłączną

własność

uczestniczce

postępowania,

nakazując

wnioskodawcy,

aby wydał garaż uczestniczce w terminie do dnia 31 marca 2011 r., zasądzoną

w pkt III od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki dopłatę obniżył z kwoty 68 414 zł

do kwoty 57 914 zł, oddalił apelację uczestniczki w pozostałym zakresie, a apelację

wnioskodawcy oddalił w całości oraz orzekł, że wnioskodawca i uczestniczka

ponoszą koszty postępowania odwoławczego każdy w swoim zakresie.

Sąd Okręgowy podkreślił, że wartość spółdzielczego lokatorskiego prawa do

lokalu jest określana przy uwzględnieniu art. 11 ust. 2 1 ustawy z dnia 15 grudnia

2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.

1116 ze zm.; dalej „u.s.m.”). Zasadny jest natomiast zarzut uczestniczki

co do sposobu podziału majątku przez przyznanie również prawa do garażu

wnioskodawcy. Bez wątpienia wnioskodawca z garażu nie korzysta, wynajmując

go, na co wskazują zeznania świadków. Za przyznaniem prawa do garażu

uczestniczce przemawia podnoszona przez wnioskodawcę jego trudna sytuacja

materialna oraz problemy ze spłatą zasądzonej zaskarżonym postanowieniem

kwoty na rzecz uczestniczki. Podział taki zmniejszy bowiem wysokość spłaty.

Wnioskodawca w skardze kasacyjnej zaskarżył postanowienie Sądu

Okręgowego w części, tj. w zakresie pkt I i II, zarzucając naruszenie prawa

materialnego, mianowicie art. 11 ust. 21 u.s.m. w związku z art. 31 k.r.o., a także

naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 623 w związku z art. 567 § 3

i art. 688 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 11 ust. 2 1 u.s.m.

w związku z art. 31 k.r.o. sprowadza się do błędnego, zdaniem skarżącego,

ustalenia wartości spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego,

wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków, jako wartości spółdzielczego

własnościowego prawa do lokalu, mimo że w dacie orzekania nie istniała

ekspektatywa przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu

w prawo

własnościowe.

Zarzut

ten

polega

na

nieporozumieniu.

Istotnie,

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia znalazł się lapsus polegający na

odwołaniu się do opinii biegłego, niekwestionowanej przez byłych małżonków,

a dotyczącej przewidywanego kosztu przekształcenia prawa lokatorskiego w prawo

własnościowe. Należy jednak podkreślić, że obecnie wartość spółdzielczego

lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego jako przedmiotu wchodzącego w skład

majątku wspólnego małżonków określa się na podstawie art. 11 ust. 2 1 i 22 u.s.m.,

przy czym nie ma w zasadzie możliwości przekształcenia prawa lokatorskiego

w prawo własnościowe (z wyjątkiem określonym w art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia

2009 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie

niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 223, poz. 1779). Zgodnie z art. 11 ust. 21 u.s.m.,

w

wypadku

wygaśnięcia

spółdzielczego

lokatorskiego

prawa

do

lokalu

mieszkalnego spółdzielnia wypłaca osobie uprawnionej wartość rynkową tego

lokalu, z potrąceniami wskazanymi w art. 11 ust. 22 u.s.m. Jednakże inaczej określa

się wartość spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu wybudowanego

z udziałem środków z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego (uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 17 listopada 2009 r., III CZP 81/09, OSNC 2010, nr 5, poz. 68),

co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Zarzut naruszenia art. 623 w związku z art. 567 § 3 i art. 688 k.p.c. polega,

zdaniem skarżącego, na przyjęciu podziału majątku wspólnego częściowo

w naturze, a częściowo z ustaleniem dopłat, co pozostaje w sprzeczności

z celowością

podziału

w

naturze

i

zasadami

współżycia

społecznego.

Również ten zarzut polega na nieporozumieniu, skoro z odpowiednio stosowanego

art. 623 k.p.c. wynika, że obowiązek dopłaty może powstać m.in. w wypadku

podziału majątku wspólnego w naturze. Poza tym w niniejszej sprawie obowiązek

dopłaty powstał w związku przede wszystkim z przyznaniem wnioskodawcy

spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, a nie z podziałem tego prawa, zatem

art. 623 k.p.c. w ogóle nie znajduje tu zastosowania.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

orzekł, jak w sentencji.