IV CSK 185/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 185/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku J. O., M. B. i J. K.

przy uczestnictwie J. B., T. B.

i Gminy Miasta L.

o ustanowienie służebności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 grudnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyń

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 16 grudnia 2011 r.,

1)

uchyla zaskarżone postanowienie w części oddalającej

apelację wnioskodawczyń od postanowienia oddalającego

wniosek

o

ustanowienie

służebności

czynnej

i rozstrzygającej o kosztach postępowania apelacyjnego

i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu

do ponownego rozpoznania;

2)

oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie;

3)

pozostawia

rozstrzygnięcie

o kosztach postępowania

kasacyjnego Sądowi Okręgowemu.

Uzasadnienie

Wnioskodawczynie J. O., M. B., J. K., współwłaścicielki nieruchomości

położonej w L. obejmującej działkę nr ew. 277/6, ostatecznie sprecyzowanym

żądaniem wniosku wniosły o ustanowienie na rzecz każdoczesnego właściciela

nieruchomości, obejmującej działkę nr ew. 277/6, służebności gruntowej czynnej o

szerokości 15 cm wzdłuż ściany zachodniej budynku ul. S. nr […] oraz służebności

gruntowej biernej o szerokości 1,5 m, polegającej na zakazie zabudowy tej części

działki, przylegającej do ściany zachodniej budynku ul. S. nr […] - na sąsiedniej

nieruchomości, obejmującej działkę nr ew. 277/31.

Uczestniczka postępowania - Gmina Miasto L., właścicielka sąsiedniej

nieruchomości obejmującej działkę nr ew. 277/31, wniosła o oddalenie wniosku,

wskazując że udostępni nieruchomość na potrzeby robót budowlanych związanych

z ociepleniem ściany zachodniej budynku ul. S. nr […]. Uczestnicy postępowania J.

B. i T. B., właściciele sąsiedniej nieruchomości obejmującej działkę nr ew. 277/5,

na której posadowiony jest budynek, którego schody i taras znajdują się na działce

nr ew. 277/31, wnieśli o oddalenie wniosku. Oświadczyli, że wyrażają zgodę na

wykonanie tych robót po warunkiem, że będzie zapewniony dostęp do lokali w ich

budynku.

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 18 października 2011 r., oddalił

wniosek. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r. oddalił apelację

wnioskodawczyń.

Podstawa faktyczna rozstrzygnięć sądów obu instancji jest tożsama.

Pozostający w konflikcie wnioskodawczynie i uczestnicy postępowania są

właścicielami sąsiadujących nieruchomości. Na działkach nr ew. 277/6 i 277/5 są

posadowione budynki mieszkalno-usługowe w zabudowie szeregowej, z tym że

budynek uczestników jest cofnięty w głąb działki i odsłania część ściany budynku

wnioskodawczyń. W związku ze niewystarczającą izolacją tej części ściany

budynek uległ zawilgoceniu. Na podstawie ostatecznej decyzji Inspektora Nadzoru

Budowlanego wnioskodawczynie zostały zobowiązane do wykonania w piwnicy

izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego, izolacji ściany zewnętrznej (zachodniej) od

fundamentów do wysokości 20 cm powyżej poziomu istniejącego podestu

wejściowego do sąsiedniego budynku – po uprzednim jej oczyszczeniu, osuszeniu

i zaizolowaniu środkami przeciwwilgociowymi, obłożenia cokołu ściany zachodniej

płytkami elewacyjnymi na zaprawie wodoszczelnej i mrozoodpornej, ocieplenia

ściany szczytowej metodą bezspoinową (styropianem lub wełną mineralną). Termin

wykonania robót oznaczono jako dzień 30 marca 2010 r. Decyzja ta dotąd nie

została wykonana. Z opinii biegłego z zakresu budownictwa wynika, że wykonanie

tej decyzji spowoduje, poza wejściem w celu wykonania prac, częściowe zajęcie

działek nr ew. 277/31 i 277/5 pasem o głębokości ok. 11 cm. Wnioskodawczynie

wskazały jako podstawę prawną wniosku art. 285 § 1 k.c., dotyczący służebności

gruntowej,

która

może

mieć

na

celu

jedynie

zwiększenie

użyteczności

nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części. Sądy obu instancji zgodnie

przyjęły, że ustanowienie służebności gruntowej czynnej i biernej nie jest konieczne

dla prawidłowego korzystania z nieruchomości wnioskodawczyń. Sąd Apelacyjny

podzielił

stanowisko

Sądu

Okręgowego,

że

skoro

w

postępowaniu

administracyjnym wydano decyzję zobowiązującą do wykonania określonych robót

budowlanych, to jej realizację również powinny zapewnić przepisy prawa

administracyjnego, w tym art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

przewidujący, w braku porozumienia zainteresowanych właścicieli, instytucję

przymusowego zezwolenia wejścia na teren sąsiada. Wnioskodawczynie nie

skorzystały z tego uprawnienia. Sąd Okręgowy wskazał, że służebność gruntowa

jest ustanawiana w celu prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej,

czyniąc zadość jej trwałym i obiektywnym potrzebom, a nie aktualnym potrzebom

właścicieli. Cel ten należy interpretować ściśle i obiektywnie, niezależnie od tego,

kto jest właścicielem nieruchomości władnącej. W szczególności nie może być nim

subiektywna potrzeba właściciela, rodząca jego wzbogacenie. Dla ustanowienia

służebności gruntowej jak przyjął Sąd, odwołując się do postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 r., II CKN 259/98, musi istnieć celowość

mierzona użytecznością nieruchomości władnącej oraz konieczność, rozumiana

jako brak innych możliwości realizacji tego celu jak przez ingerencję w cudze prawo

własności. Przesłanka powinna być rozumiana racjonalnie, zatem przy założeniu,

że będą wykorzystane zwykłe w takich wypadkach możliwości techniczne

i rozsądne koszty. Zdaniem Sądu brak podstaw uzasadniających ustanowienie

służebności

gruntowych

na

rzecz

nieruchomości

należących

obecnie

do

wnioskodawczyń, gdyż nie wskazano, w jaki sposób miałyby to zwiększyć

użyteczność nieruchomości władnącej. Realizacja decyzji nie służyłaby samej

nieruchomości i jej każdoczesnym właścicielom, tylko interesom wnioskodawczyń,

w stosunku do których została wydana decyzja. Nie wystarcza okoliczność,

że ocieplenie poprawiłoby parametry budynku, gdyż celem służebności nie może

być jedynie usprawnienie, polepszenie czy zwiększenie wartości nieruchomości

władnącej. Ponadto ustanowienie służebności czynnej we wskazanej formie

ostatecznie prowadziłoby do pozbawienia właścicieli nieruchomości sąsiedniej

całkowicie władztwa nad tą częścią nieruchomości, co nie jest istotą służebności.

Wykluczone jest ustanowienie służebności gruntowej, która wykluczałaby lub trwale

ograniczała uprawnienia właściciela nieruchomości obciążonej. Zdaniem Sądu de

facto wniosek zmierza do celu, który można byłoby osiągnąć dopiero po naruszeniu

granic cudzej nieruchomości bez winy umyślnej w następstwie opartego na art. 151

k.c. powództwa właściciela gruntu, którego własność naruszono,

Skargę

kasacyjną

od

orzeczenia

Sądu

Okręgowego

wniosły

wnioskodawczynie. Skarżące, oznaczając zakres zaskarżenia jako postanowienie

w całości, wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego

go postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt: I

Ns 494/11 i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustanowienie służebności

gruntowej czynnej o szerokości 15 cm pasa działki nr 277/31 wzdłuż zachodniej

granicy działki nr 277/6 celem wykonania ocieplenia ściany, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu, przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego

postępowania. Skarżące powołały obie podstawy kasacyjne. W ramach podstawy

naruszenia prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) zarzuciły naruszenie: (1)

art. 285 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię, tj. przyjęcie że ustanowienie

służebności gruntowej na drodze sądowej może nastąpić dopiero po wykonaniu

ocieplenia ściany i zajęciu odpowiedniego pasa gruntu, podczas gdy żaden

przepis prawa nie reguluje wprost momentu ustanowienia służebności, ale

interpretowany w powiązaniu z art. 285 § 2 k.c. pozwala na postawienie tezy, że

ustanowienie stosownej służebności gruntowej może nastąpić tylko wówczas, gdy

prowadzi do zwiększenia użyteczności nieruchomości władnącej, co nie oznacza,

że konieczną przesłanką jest uprzednie fizyczne zajęcie nieruchomości sąsiedniej

w zakresie odpowiadającym służebności, oraz poprzez przyjęcie, że służebność

gruntowa nie może prowadzić do trwałego pozbawienia właściciela nieruchomości

obciążonej jej posiadania w zakresie odpowiadającym służebności, (2) art. 285 § 1

k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd do przyjęcia, że

ocieplenie ściany nie stanowi szczególnej sytuacji, w której zakres treści

przyznanej służebności może pozwalać właścicielowi nieruchomości władnącej na

pełne korzystanie z określonej części nieruchomości obciążonej, (3) art. 285 § 2

k.c. w związku z art. 294 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło

Sąd do przekonania, że zajęcie w sposób trwały pasa gruntu o szer. 15 cm

stanowi dla jego właściciela szczególną uciążliwość, (4) art. 285 § 2 k.c. przez

błędną wykładnię i przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy nie została spełniona

przesłanka

zwiększenia

użyteczności

nieruchomości

władnącej

pomimo

przedstawienia ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w trybie art. 66 pkt 3

prawa budowlanego. W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania

(art. 3983 § 1 pkt. 2 k.p.c.) podniosły uchybienie (1) art. 233 § 1 w związku z art. 13

§ 2 k.p.c., art. 391 § 1 i art. 382 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie

dowolnej oceny materiału dowodowego co skutkowało pominięciem części

zebranego w sprawie materiału dowodowego, brak wyczerpujących ustaleń, co

miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji stwierdzenie, że

wnioskodawczynie nie wykazały w jaki sposób wnioskowana przez nie służebność

miałaby zwiększyć użyteczność nieruchomości władnącej, (2) art. 244 § 1 w

związku z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1 i art. 382 k.p.c. oraz w związku z art. 16 §

1 i art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 66 i 83 § 1 prawa budowlanego poprzez

niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało uznaniem, że decyzja z dnia 15 sierpnia

2008r. została wydana w interesie i dla wygody wnioskodawczyń, a nie, zgodnie z

przepisem art. 66 prawa budowlanego, w celu doprowadzenia budynku do

odpowiedniego stanu technicznego, skoro decyzja musiała być zgodnie z art. 107

§ 1 k.p.a. wydana imiennie, (3) art. 386 § 6 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

poprzez niezastosowanie się przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu do oceny

prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania, zamieszczonych w

uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn.

akt IV Cz 358/11, którym uchylono postanowienie o odrzuceniu postanowienia z

powodu niedopuszczalności drogi sądowej, (4) art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z

art. 386 § 5 i art. 397 § 2 k.p.c. i w związku z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez nie

uwzględnienie z urzędu nieważności postępowania przed sądem I instancji.

Skarżące wskazały ponadto jako wspólną podstawę kasacyjną naruszenia prawa

materialnego oraz procesowego, uchybienie przepisom art. 2 § 3 k.p.c. w związku

z art. 47 ust. 1 i 2 prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię art. 47 ust. 1 i 2

prawa budowlanego, co doprowadziło do wadliwej wykładni zakresu roszczenia

wnioskodawczyń poprzez przyjęcie, że w trybie procedury określonej tym

przepisem możliwe i prawnie dopuszczalne jest ograniczenie prawa właściciela

nieruchomości sąsiedniej poprzez zezwolenie inwestorowi na wejście na sąsiednią

nieruchomość w celu wykonania elementów budowlanych (15 cm ocieplenia),

które miałyby na sąsiedniej (cudzej) nieruchomości pozostać.

Sąd Najwyższy zważył:

1. Najdalej idący zarzut naruszenia prawa procesowego mającego istotne

znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 386 § 5 i art.

397 § 2 k.p.c. i w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) dotyczy nieuwzględnienia przez Sąd

Okręgowy z urzędu w postępowaniu odwoławczym nieważności postępowania,

mającej wynikać z brania udziału w rozpoznaniu sprawy sędziego wyłączonego

z mocy ustawy. Zdaniem skarżącego wyłączenie to wynika z faktu, że

w przedmiotowej sprawie uprzednio wydano postanowienie o odrzuceniu pozwu,

przyjmując niedopuszczalność drogi sądowej, orzeczenie to zostało uchylone

w toku kontroli instancyjnej, czego następstwem było rozpoznanie i wydanie

orzeczenia merytorycznego. Postanowienie o odrzuceniu pozwu i postanowienie

kończące postępowanie w sprawie wydał sąd w tym samym składzie osobowym.

Dla uzasadnienia powyższego zarzutu skarżący odwołał się do postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1987 r., II CZ 13/87, nie publ., wskazującego,

że nakaz rozpoznania sprawy w innym składzie obowiązuje także po uchyleniu

przez sąd drugiej instancji postanowienia sądu pierwszej instancji odrzucającego

pozew. Pogląd taki rzeczywiście pojawił się w orzecznictwie i powtórzony został

m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., V CK 474/04, nie

publ., ostatecznie nie znalazł jednak szerszego poparcia. Judykatura przyjmuje

aktualnie i stanowisko to podziela Sąd Najwyższy w obecnym składzie, że sędzia,

który brał udział w wydaniu postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu, po

jego uchyleniu nie jest wyłączony od merytorycznego rozpoznania sprawy

(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., II PK 349/04, z dnia

10 października 2003 r., I PK 295/02, OSNP 2004, nr 19, poz. 332). Przemawiają

za tym przede wszystkim podstawowe różnice między zakresem badania i oceny

sądu przy rozstrzyganiu sprawy co do meritum i przy badaniu wystąpienia

pozytywnych lub negatywnych przesłanek procesowych, których istotą jest właśnie

wyłączenie dopuszczalności rozpoznawania żądania pozwu (wniosku) oraz

między treścią i skutkami orzeczenia odnoszącego się do istoty sprawy,

a postanowienia formalnego o charakterze procesowym. Konsekwentnie brak jest

podstaw do przyjęcia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji

i uchybienia przepisom prawa procesowego na skutek nieuwzględnienia tego

zarzutu przez sąd odwoławczy. Nie znajduje uzasadnienia także

podstawa

kasacyjna oparta na art. 386 § 6 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Motywy

rozstrzygnięcia

postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 30 czerwca 2011r.

ograniczały się bowiem do kwestii procesowych związanych z badaniem

zasadności zażalenia i nie można ich treści przypisać znaczenia tzw. wytycznych

sądu odwoławczego, czyli

oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku

postępowania w rozumieniu wskazanych przepisów.

2. Zgodzić się należy w części z zarzutem naruszenia art. 244 § 1 w związku

z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1 i art. 382 k.p.c. oraz w związku z art. 16 § 1 i art.

107 § 1 k.p.a. oraz art. 66 i 83 § 1 prawa budowlanego. Przedstawiona przez

wnioskodawczynie

decyzja

administracyjna

jest

dokumentem

urzędowym,

stanowiąc z punktu widzenia prawa cywilnego procesowego oznaczony środek

dowodowy. Wskazany przepis art. 244 k.p.c. normuje tzw. formalną moc

dowodową dokumentu urzędowego, czyli w wypadku gdy dokument odpowiada

określonym

w

nim

wymaganiom,

przewiduje

domniemanie

prawdziwości

(autentyczności) oraz domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w nim

urzędowo

zaświadczone.

W

myśl

art.

k.p.a.,

elementami

decyzji

administracyjnej są także powołana podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej

uzasadnienie faktyczne i prawne, ale związanie sądu obejmuje wyłącznie zawarte

w niej rozstrzygnięcie. Artykuł 244 k.p.c. nakazuje przyjąć treść decyzji jako

udowodnioną jedynie w zakresie zawartego w niej rozstrzygnięcia. Obie powołane

normy nie przesądzają jednak, jakie znaczenie ma dokument dla wyniku procesu.

Oznacza to, że Sąd w okolicznościach sprawy zobowiązany był do przyjęcia,

że właściwy organ administracyjny - w następstwie stwierdzenia, że budynek jest

w nieodpowiednim stanie technicznym - w zakresie przysługującej mu kompetencji

nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określił termin wykonania tego

obowiązku. Wnioskodawczynie były adresatkami tej decyzji, co oznacza, że na nie

jako na współwłaścicielki budynku, nałożono określony obowiązek. Chybiony jest

jednak wywód sądu odwoławczego, że skoro decyzja została wydana „w stosunku

do nich”, to „służy realizacji ich interesów”, zatem personalnie stały się

beneficjentkami decyzji, a nałożone obowiązki nie przesądzają o potrzebie

ustanowienia służebności gruntowej. Wskazana decyzja ma charakter nakazu,

a w oparciu o jej treść podmioty, na które obowiązek został nałożony, uzyskały

legitymację prawną do podejmowania czynności zmierzających do jej wykonania,

w tym do wkroczenia w zakres cudzych praw podmiotowych przy wykorzystaniu

środków przewidzianych prawem. Zgodzić się można z sądem jedynie w tej

części, w której wskazał, że – w braku porozumienia między właścicielami – dla

realizacji

decyzji

nakładającej

obowiązek

wykonania

robót

budowlanych

w zakresie wejścia na teren cudzej nieruchomości adresatki decyzji powinny

wykorzystać tryb przewidziany art. 47 prawa budowlanego. W szczególności na

podstawie ust. 2 wskazanego przepisu, właściwy organ na wniosek inwestora

w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku rozstrzyga, w drodze decyzji,

o niezbędności

wejścia

na

teren

sąsiedniej

nieruchomości,

określając

jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego

budynku, lokalu lub nieruchomości. Wynikające ze wskazanych przepisów prawa

administracyjnego, tryb i podstawa czasowego zajmowania nieruchomości ściśle

zakreślają zakres ustawowego upoważnienia władzy publicznej do ingerencji

w prawo

własności

osoby

trzeciej

(por.

wyrok

Wojewódzkiego

Sądu

Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2008 r., II SA /Kr 1157/07,

niepubl.). Przemawia za tym także okoliczność, że takie wejście w sferę cudzego

władztwa nie prowadzi do trwałej ingerencji i ma charakter jednorazowy.

Dla wszelkich dalej idących czynności, w tym łączących się z trwałym

ograniczeniem

praw

właściciela

nieruchomości

sąsiedniej

właściwe

jest

postępowanie przed sądem powszechnym. Oznacza to, że uzasadniony jest

zarzut uchybienia przepisom art. 2 § 3 k.p.c. w związku z art. 47 ust. 1 i 2 prawa

budowlanego poprzez przyjęcie, że w przewidzianym nim reżimie jest prawnie

dopuszczalne ograniczenie prawa właściciela nieruchomości sąsiedniej poprzez

zezwolenie inwestorowi na wejście na sąsiednią nieruchomość w celu wykonania

elementów budowlanych, które miałyby na niej pozostać.

3. Istota problemu występującego w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy

właściwą podstawą prawną dla wkroczenia w zakres prawa własności - w części,

w której na skutek posadowienia budynków bezpośrednio przy linii granicznej

wykonanie warstwy ocieplenia ściany zewnętrznej jednego z nich musi wiązać się

z zajęciem sąsiedniej nieruchomości - są przepisy dotyczące służebności gruntowej

(art. 285 i nast. k.c.). Służebność gruntowa może być ustanowiona tylko wtedy, gdy

przyczynia

się

do

zwiększenia

użyteczności

gospodarczej

nieruchomości

władnącej, chociażby w części. Zgodnie z art. 50 k.c. służebność gruntowa jest

prawem

związanym

z

nieruchomością,

stanowiąc

jej

część

składową.

Konsekwentnie posiadacz nieruchomości władnącej jest uprawniony do posiadania

związanych z nią służebności i odpowiednio nieruchomości służebnej w zakresie

ograniczonym do jej rodzaju i treści (art. 352 k.c.). Jak powszechnie przyjmuje się

w orzecznictwie i piśmiennictwie ustawa nie ogranicza rodzaju możliwych

służebności gruntowych. Decydują o tym indywidualne okoliczności, w tym potrzeby

korzystania z jednej nieruchomości kosztem drugiej, mające na celu zwiększenie

użyteczności nieruchomości władnącej w całości lub w części. Służebność

gruntowa czynna czyni zadość pewnym potrzebom nieruchomości o charakterze

trwałym. Ich rodzaj i zakres wyznacza także układ stosunków społecznogospodarczych oraz postęp cywilizacji i techniki, powodujących że zakres obciążeń

nieruchomości stale się poszerza. Bez wątpienia uzasadnia ustanowienie

służebności gruntowej o ściśle oznaczonym zakresie potrzeba wykonania izolacji

i ocieplenia ściany zewnętrznej budynku posadowionego na nieruchomości

władnącej, połączona z pozostawieniem na elewacji ich warstw, umiejscowionych w następstwie konieczności przekroczenia granicy - już na terenie nieruchomości

sąsiedniej.

Naniesienia

w oznaczonym

takie

zakresie

z

będą

skutkowały

nieruchomości

koniecznością

obciążonej

przez

korzystania

właściciela

nieruchomości władnącej. Istota i funkcja służebności gruntowej przesądza o tym,

że korzystanie takie może mieć charakter cząstkowy, jednak zawsze musi

być ściśle

określone.

W

interesie

praworządności

i

ochrony

interesów

zainteresowanych leży, aby ustanowienie służebności wyprzedzało wykonanie

robót budowlanych. Nie zasługują na akceptację wywody Sądu Okręgowego

w części wskazującej na regulacje tzw. prawa sąsiedzkiego (art. 151 k.c.) jako

właściwej alternatywnej podstawy prawnej. Między normami prawnymi regulującymi

służebności gruntowe i roszczenia wynikające z przekroczenia granicy przy

wnoszeniu budynku lub innego urządzenia nie zachodzi stosunek krzyżowania się,

gdyż obejmują odmienne hipotezy, ponadto przyznają uprawnienia innym osobom.

Nie można ponadto nie zauważyć, że właściciel nieruchomości, w granicach

uprawnień wynikających z konstytucyjnie chronionego prawa własności, może

skutecznie przeciwstawić się każdej czynności osoby trzeciej zmierzającej do jego

naruszenia, dokonanej bez podstawy prawnej. Nie są przekonywające argumenty

Sądu odwoławczego dotyczące oceny przesłanek zwiększenia użyteczności

nieruchomości

władnącej,

gdyż

wystarczające

jest

wykazanie

decyzją

administracyjną nakazu podjęcia oznaczonych robót zmierzających do poprawy

stanu technicznego budynku. Oczywiste jest także, że wynik tych robót zwiększa

użyteczność nieruchomości władnącej, której część składową stanowi budynek,

a wykonanie jego izolacji i ocieplenia należy kwalifikować jako podjęte dla

zaspokojenia

potrzeb

każdorazowego,

a

nie

tylko

obecnego

właściciela

nieruchomości. Oznacza to, że usprawiedliwiona jest podstawa kasacyjna

dotycząca naruszenia art. 285 § 1 i 2 k.c..

Uzasadnione

podstawy

kasacyjne

powodują

konieczność

uchylenia

zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej służebności czynnej (art. 39815 § 1

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). W zakresie dotyczącym służebności biernej podstawy

ograniczały się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, które z przyczyn

wskazanych wyżej nie zasługiwały na akceptację. Skarga w tej części podlega

zatem oddaleniu (art. 39814 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 398 21 k.p.c., art.

391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.