IV CSK 184/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 184/11

POSTANOWIENIE

Dnia 23 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka

w sprawie z wniosku Ja. W.

przy uczestnictwie J. W.

o podział majątku wspólnego,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 września 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 3 listopada 2010 r.,

I. odrzuca skargę kasacyjną;

II. zasądza od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę

1800 (tysiąc osiemset) zł z tytułu zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy

oddalił apelację uczestniczki postępowania J. W. od postanowienia Sądu

Rejonowego z dnia 8 czerwca 2010 r., którym Sąd ten dokonał na wniosek Ja. W.

podziału majątku wspólnego,

ustalając jego wartość na kwotę 483.191,31 zł.

Większość składników majątkowych o łącznej wartości 458.186,52 zł Sąd przyznał

wnioskodawcy, pozostałą część o wartości 25.004,79 zł przyznał zaś uczestniczce.

Ustalił ponadto, że wnioskodawca poczynił wydatki ze swego majątku osobistego

na majątek wspólny w wysokości 82.000,00 zł i z tytułu dopłaty oraz rozliczenia

zobowiązań spełnionych przez wnioskodawcę i uczestniczkę po ustaniu wspólności

majątkowej małżeńskiej, a dotyczących ich wspólnego mienia, zasądził na rzecz

uczestniczki kwotę 142.212,33 zł, oddalając jednocześnie wnioski o ustalenie

nierównych udziałów w tym majątku.

Opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz

art. 43 § 2 k.r.o., uczestniczka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu w całości

ewentualnie jego zmianę poprzez ustalenie, że w skład majątku wspólnego ponad

to co ustalił Sąd Okręgowy wchodzi także kwota 8.290,05 zł pochodząca

ze sprzedaży przez wnioskodawcę jednostek uczestnictwa w jednym z funduszy

inwestycyjnych, ustalenie, że wnioskodawca nie poczynił wydatku ze swego

majątku osobistego na majątek wspólny w wysokości 82.000 zł oraz ustalenie

nierównych udziałów w tym majątku w proporcji „60 : 40” na korzyść uczestniczki,

a także dokonanie podziału tego majątku poprzez przyznanie wnioskodawcy ponad

to co już otrzymał „składnika majątkowego w postaci wycofanych przez niego

„Akcji Polskich CU” o wartości 8.290,05 złotych”, natomiast z tytułu dopłaty oraz

rozliczenia zobowiązań pokrytych przez byłych małżonków po ustaniu wspólności

majątkowej zasądzenie na rzecz uczestniczki kwoty 277.505,49 zł. Przedstawiając

wnioski kasacyjne tej treści, uczestniczka jako wartość przedmiotu zaskarżenia

wskazała kwotę 483.192,00 zł.

W odpowiedzi na skargę wnioskodawca wniósł o odmowę przyjęcia skargi

do rozpoznania ewentualnie o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania

ze skargi. W kolejnym piśmie procesowym wnioskodawca wniósł o odrzucenie

skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5191 § 2 k.p.c. od postanowienia sądu drugiej instancji

w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej

między małżonkami uczestnikom postępowania przysługuje skarga kasacyjna,

chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy

złotych. W sprawach tych wartością przedmiotu zaskarżenia, nawet wówczas gdy

skarżący wskazał, że zaskarża orzeczenie w całości, z reguły nie jest wartość

całego wspólnego majątku ulegającego podziałowi, lecz wartość konkretnego

interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego, którego środek

zaskarżenia dotyczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia

2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60). Wartość ta może sprowadzać się

do różnicy wysokości oczekiwanej i zasądzonej dopłaty, może także dotyczyć

konkretnych składników majątku wspólnego, jeżeli ich podział miałby być inny od

przyjętego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CZ

25/02, niepubl.). Wartość przedmiotu zaskarżenia co do zasady nie może być

wyższa niż wartość udziału w majątku wspólnym, który przysługuje uczestnikowi

wnoszącemu ten środek, poza wyjątkowymi wypadkami, gdy np. kwestionowana

jest sama zasada podziału bądź gdy chodzi o zaskarżenie rozstrzygnięcia

dotyczącego roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej albo

z tytułu zwrotu pożytków bądź rozliczenia nakładów w wysokości przekraczającej

wartość tego udziału (por. powołane

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60).

W tzw. sprawach działowych, do których zalicza się również sprawa

o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej,

oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia pozostaje w ścisłej zależności

od wyników postępowania. Ustalenie wartości majątku wspólnego jest obowiązkiem

sądu, który działa z urzędu, a ustalenia poczynione w tym zakresie stanowią

podstawę kontroli prawidłowości wskazania przez skarżącego wartości przedmiotu

zaskarżenia. Zarówno sądy drugiej instancji, jak i Sąd Najwyższy, mogą dokonywać

jej weryfikacji (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2008 r.,

IV CZ 53/08, niepubl.).

Analiza zakresu wnioskowanej zmiany zaskarżonego postanowienia Sądu

drugiej instancji oraz pozostających z nią w ścisłym związku szczegółowych

wyliczeń uczestniczki przedstawionych w uzasadnieniu skargi jednoznacznie

wskazuje,

że

wartość przedmiotu

zaskarżenia

w sprawie

wyraża

kwota

135.293,16 zł stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą 277.505,49 zł, której zasądzenia

od wnioskodawcy z tytułu dopłaty i rozliczenia zobowiązań spełnionych przez

byłych małżonków po ustaniu wspólności majątkowej uczestniczka ostatecznie się

domaga, a kwotą 142.212,33 zł, która została w tym zakresie zasądzona na jej

rzecz przez Sąd pierwszej instancji. Wskazana kwota 135.293,16 zł stanowiąca

różnicę wysokości zasądzonej i oczekiwanej dopłaty odzwierciedla interes

majątkowy, jaki uczestniczka posiada w zaskarżeniu orzeczenia Sądu drugiej

instancji, dlatego też stanowi ona w sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia.

Oznaczenie tej wartości w skardze na kwotę 483.192,00 zł, która odpowiada

wartości całego majątki wspólnego podlegającego podziałowi, nie znajduje żadnych

podstaw.

Zważywszy, że rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia nie osiągnęła

w sprawie progu kwotowego przewidzianego w art. 5191 § 2 k.p.c. skarga kasacyjna

jest niedopuszczalna.

Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy skargę odrzucił na podstawie art.

398 § 3 k.p.c.

O

kosztach

postępowania

stosownie do art. 520 § 3 k.p.c.

kasacyjnego

rozstrzygnięto

(odpowiednio)