IV CSK 175/19 · Sąd Najwyższy

IV CSK 175/19 POSTANOWIENIE 9 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Władysław Pawlak na posiedzeniu niejawnym 9 lipca 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku J. K. z udziałem A. B., P. B., P. B.1, Z. N., R.N., Z. B., E. H, H. L., W. F., K. W., M.‎W., M. K., A. K., M. K.1, W. K., S. K., R. K.,‎L. W., K. K., L. K., Z. K., B. K., E. K., J. S., M. K., J. K., H. M., Z. M., W. M., Z. R., M. S., A. T., A. T.1, R. T., M. W., Z. Z., B. S., Z. S., A. S. i P. G. o stwierdzenie nabycia spadku po S. K. i K. K.,‎na skutek skarg kasacyjnych M. K. oraz M. S.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie‎z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II Ca 350/12, 1. w związku ze śmiercią uczestników postępowania: A. K., Z. M. i Z. Z. uzupełnia przyczynę zawieszenia postępowania kasacyjnego postanowieniem z 8 maja 2020 r.;

2. wzywa do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestników D. K., A. C., K. Z. i W. K., jako następców prawnych A. K.;3. stwierdza, że następcy prawni Z. M., a to W. M. i H. M. występują już w sprawie w charakterze uczestników;

4. umarza postępowanie kasacyjne;

5. stwierdza, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. UZASADNIENIEPostanowieniem z 8 maja 2020 r. Sąd Najwyższy zawiesił postępowanie kasacyjne w związku ze śmiercią uczestnika H. F. (k.125, 144 akt SN), a ponadto w związku ze śmiercią kolejnego uczestnika A. K. (k. 236) postanowieniem z 2 września 2020 r. (rok 2019 jest oczywistą omyłką) Sąd Najwyższy uzupełnił przyczynę zawieszenia postępowania kasacyjnego (k. 254 akt SN).Zgodnie z art. 179 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. podczas zawieszenia postępowania sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo zabezpieczenia wniosku lub dowodu.

Z uwagi jednak na śmierć kolejnych uczestników postępowania – A. K., Z. M. i Z. Z. (przed upływem pięciu lat od wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania kasacyjnego) i wskazanie w odniesieniu do niektórych z nich (A. K. i Z. M. następców prawnych, należało zastosować art. 510 § 1 i 2 k.p.c., który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 179 § 3 k.p.c. Nadmienić należy, że wezwany do udziału w sprawie w charakterze uczestnika W. K. (następca prawny zmarłego uczestnika A. K.) nie jest tożsamy z występującym już w charakterze uczestnika W.

K., który jest następcą prawnym zmarłego J. K. (k. 1675/2 akt głównych).Stosownie do art. 182 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. sąd umarza postępowanie kasacyjne zawieszone z powodu śmierci uczestnika po upływie pięciu lat od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny.Wydając niniejsze postanowienie o umorzeniu postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy zbadał, czy zawieszenie postępowania kasacyjnego postanowieniem z 8 maja 2020 r. było uzasadnione i doszedł do przekonania, że taka podstawa istniała i o niej pełnomocnik skarżących i wnioskodawcy był informowany oraz wezwany do podania następców prawnych zmarłego H.

F. (k. 356-357 akt SN). Z analizy akt sprawy wynika, że cześć następców prawnych zmarłego H. F. zapewne występuje już w sprawie w charakterze uczestników (zostali oni wskazani jako dzieci zmarłej W. F. - k. 1394 -1399 akt głównych), ale nie jest pewne, czy to są jedyni zstępni H. F. Zarówno pełnomocnik skarżących, jak i uczestnicy – zstępni H. F. z małżeństwa z W. F. oraz pozostali uczestnicy nie zajęli w tej materii jakiegokolwiek stanowiska. Przed wydaniem niniejszego postanowienia Sąd Najwyższy zwracał się do uczestników o zajęcie stanowiska w związku z upływem pięciu lat od zawieszenia postępowania kasacyjnego (k. 366 i n. akt SN).Jak stanowi art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. sąd postanowi podjąć postępowanie kasacyjne z urzędu, zawieszone na skutek śmierci uczestnika, z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku.Sąd Najwyższy - ze względu na charakter niniejszej sprawy, charakter postępowania kasacyjnego i reprezentowanie skarżących przez zawodowego pełnomocnika - nie znalazł uzasadnionych podstaw do wystąpienia z urzędu do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku (art. 180 § 2 k.p.c.); wyjaśnienie w tej materii z 20 czerwca 2022 r. znajduje się w aktach sprawy (k. 358-359 akt SN).Ponadto w ciągu biegu pięcioletniego terminu od dnia zawieszenia postępowania kasacyjnego uczestnicy nie podali w ogóle następców prawnych A.

K. i Z. Z. Należy zauważyć, że skuteczne zawieszenie postępowania z powodu śmierci uczestnika postępowania (H. F.) i brak wskazania jego następców prawnych oznacza, że pięcioletni termin nie ulega przedłużeniu. Zatem w razie śmierci kolejnych uczestników w okresie biegu tego terminu nie dochodzi do rozpoczęcia biegu nowego terminu, jeśli nie zaistniały podstawy do podjęcia pierwotnie zawieszonego postępowania kasacyjnego. W tej sytuacji nawet wskazanie następców prawnych A. K. w piśmie z 2 czerwca 2025 r. i tak z punktu widzenia podstaw faktycznych podjęcia zawieszonego postępowania kasacyjnego było bezskuteczne, skoro nastąpiło po upływie terminu pięcioletniego liczonego od daty zawieszenia postępowania kasacyjnego.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c.[PG][SOP][r.g.] ‎