IV CSK 17/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 17/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

(przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z powództwa A.S., M.S. i G.D.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w H.

o uchylenie uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 maja 2009 r.,

skargi kasacyjnej powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt [...],

1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala apelację,

2. zasądza od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę

(pięćset)

złotych

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 maja 2008 r. Sąd Okręgowy w B. uwzględniając

powództwo G.D., A.S. i M.S. uchylił uchwałę zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej z

dnia 27 listopada 2007 r. w przedmiocie określenia odrębnej własności lokali w

nieruchomości obejmującej budynek położony w H. przy ul. A.

Na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 21 marca 1997 r. Sąd

Okręgowy ustalił, że powodowie przyjęli lokale mieszkalne wraz z piwnicami im

przypisanymi o określonym numerze i faktycznie te piwnice użytkowali.

Sąd Okręgowy wskazał, że z dniem wejścia w życie art. 42 ust. 3 pkt 2

u.s.m. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr

125,

poz.

873)

utracił

aktualność

przeważający

wcześniej

w

literaturze

i orzecznictwie pogląd, że właściciel budynku przy wyodrębnianiu lokali może

decydować o przynależności do lokali jako ich części składowych pomieszczeń

określonych w art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

(t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.; dalej: u.w.l.).

Zdaniem Sądu, ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych nie wymaga,

by o przynależności piwnicy do danego lokalu decydował tylko i wyłącznie

przydział.

Przekazanie

pomieszczenia

oznaczonego

konkretnym

numerem

i oddanie go do korzystania konkretnemu członkowi spółdzielni na wyłączność

spełnia

warunek

przyporządkowania.

W

konsekwencji

Sąd

uznał

za

usprawiedliwione stanowisko powodów odnośnie do tego, że zaskarżona uchwała

jest niezgodna z art. 42 ust. 3 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia

15 grudnia 2000 r. (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.; dalej: u.s.m.)

oraz narusza ich interes prawny, ponieważ piwnice przyporządkowane ich lokalom i

faktycznie przez nich użytkowane nie zostały w uchwale wskazane jako

pomieszczenia przynależne do lokali.

Na skutek apelacji pozwanej Spółdzielni Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 17

października 2008 r. zmienił powyższy wyrok Sądu Okręgowego i oddalił

powództwo.

W ocenie tego Sądu, zaskarżona uchwała nie jest sprzeczna z prawem.

Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 7 u.s.m. decyzję o przynależności do lokalu, jako

jego części składowych, pomieszczeń przynależnych w rozumieniu art. 2 ust. 4

u.w.l. podejmuje zarząd spółdzielni, a znowelizowany przepis art. 42 ust 3 pkt 2

u.s.m. stanowi jedynie, że zaliczenie piwnic lub pomieszczeń gospodarczych do

pomieszczeń przynależnych do danego lokalu może nastąpić, o ile piwnica lub

pomieszczenie gospodarcze jest w tym budynku przyporządkowane danemu

lokalowi i jeśli władający lokalem faktycznie już użytkuje te pomieszczenia.

Sąd Apelacyjny uznał, że zawarta w art. 42 ust 3 pkt 2 u.s.m. regulacja jest

adresowana do spółdzielni, natomiast osoba uprawniona do nabycia własności

lokalu może skutecznie zakwestionować taką uchwałę, w której jako pomieszczenie

przynależne do określonego lokalu zaliczono pomieszczenie niespełniające

warunków wskazanych w art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m. Nie ma natomiast możliwości

zaskarżenia uchwały z tego powodu, że nie zgadza się z decyzją zarządu w tej

kwestii, czy do lokalu będzie czy nie będzie przynależeć określone pomieszczenie.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, zaskarżona uchwała nie narusza również

interesu prawnego powodów. Będące częścią nieruchomości wspólnej piwnice

powiększą wartość udziałów właścicieli wyodrębnionych lokali we współwłasności

nieruchomości. Ponadto uchwała nie stoi na przeszkodzie wyłączności użytkowania

poszczególnych piwnic przez ich dotychczasowych właścicieli, a w razie konfliktu

będą oni mogli domagać się ustalenia sposobu korzystania w ramach podziału

quoad usum. Mogą też domagać się zniesienia współwłasności w części

nieruchomości wspólnej obejmującej piwnice na podstawie art. 210 k.c.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego powodowie zarzucili

naruszenie: art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 213 § 1 i art. 234 k.p.c. oraz art. 47

k.c. poprzez ich nieuwzględnienie; art. 42 ust. 5 u.s.m. poprzez jego

niezastosowanie; art. 3 i art. 208 § 3 prawa spółdzielczego oraz art. 211 i art. 353 1

k.c. wskutek ich nieuwzględnienia w zaskarżonym wyroku; art. 42 ust. 6 u.s.m.

wskutek niewłaściwego zastosowania. Z uzasadnienia skargi wynika również zarzut

naruszenia art. 42 ust. 3 u.s.m. poprzez jego niezastosowanie. W konkluzji

skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji pozwanej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzuty natury procesowej podniesione w skardze kasacyjnej nie zostały

w najmniejszym nawet stopniu uzasadnione, co zwalnia Sąd Najwyższy od ich

merytorycznej oceny. Jeżeli zaś chodzi o zarzuty przytoczone w ramach pierwszej

podstawy kasacyjnej, należy uznać, że jakkolwiek sposób sporządzenia skargi

kasacyjnej daleko odbiega od standardów przyjętych dla tego nadzwyczajnego

środka zaskarżenia, to jednak zasadność podstawowego z nich prowadzi do jej

uwzględnienia.

Zasadniczy problem w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny

ważności uchwały zarządu spółdzielni, która nie zalicza piwnicy jako pomieszczenia

przynależnego do lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy piwnica przyporządkowana

jest do tego lokalu i pozostaje w użytkowaniu osoby, której przysługuje spółdzielcze

własnościowe prawo do lokalu. Problem ten był już przedmiotem rozważań Sądu

Najwyższego. W wyroku z dnia 6 czerwca 2008 r., II CSK 37/06 (Mon. Pr. 2006, nr

13,

s.

681)

uznano,

przedmiot odrębnej

że

to

własności

zarząd

lokali

spółdzielni

decyduje

o

w uchwale

tym,

czy

określającej

pomieszczenia

przynależne będą stanowić część składową wyodrębnionego lokalu, czy część

nieruchomości wspólnej. To stanowisko podzielił Sąd Apelacyjny, uwzględniając

apelację pozwanej Spółdzielni. Pogląd ten był uzasadniony w świetle art. 42 ust. 7

u.s.m. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r.

o zmianie

ustawy

niektórych innych

o

spółdzielniach

ustaw (Dz.

U. Nr

mieszkaniowych

125,

poz.

873).

oraz

o

zmianie

Nowelizacja

ta

dotyczyła m.in. art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m. Według nowego brzmienia przepisu,

uchwała

zarządu

spółdzielni

i powierzchnię lokali

powinna

określać

m.in.

rodzaj,

oraz pomieszczeń przynależnych, w tym

położenie

piwnic

lub

pomieszczeń gospodarczych, o ile piwnica lub pomieszczenie gospodarcze są

przyporządkowane danemu lokalowi, a władający lokalem faktycznie je użytkuje.

Znaczenie tej nowelizacji wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 marca

2009 r., V CSK 373/08 i uchwale z dnia 17 kwietnia 2009 r., III CZP 14/09

(dotychczas niepubl.). Jak wskazano w tych orzeczeniach, zmiana przytoczonego

przepisu

spowodowana

została

występującą

w

niektórych

spółdzielniach

mieszkaniowych nieprawidłową praktyką arbitralnego określania przez zarząd, że

piwnice lub pomieszczenia gospodarcze nie stanowią pomieszczeń przynależnych

do lokali, nawet gdy zostały do nich przyporządkowane i są faktycznie użytkowane

przez członków spółdzielni, którym służy spółdzielcze własnościowe prawo do tych

lokali, ale wchodzą w skład nieruchomości wspólnej. Zmienione brzmienie przepisu

wskazuje wyraźnie, że obecnie zarząd spółdzielni nie może swobodnie decydować

o przynależności piwnic lub pomieszczeń gospodarczych, jeżeli spełnione są

przesłanki określone w art. 42 ust. 3 pkt 2 u.s.m. Sąd Najwyższy w obecnym

składzie pogląd ten podziela. Przepis art. 42 ust. 7 u.s.m. określa bowiem, że

decyzję w przedmiocie określenia przedmiotu odrębnej własności podejmuje zarząd

spółdzielni, ale treść takiej uchwały musi uwzględniać przesłanki wskazane w ust. 3

pkt 2 tego przepisu. Jeżeli zatem przesłanki te są spełnione (przyporządkowanie

piwnic lub pomieszczeń gospodarczych danemu lokalowi i faktyczne ich

użytkowanie), nie ma podstawy do uznania, że piwnice lub pomieszczenia

gospodarcze stanowią część wspólnej nieruchomości.

Z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie wynika, że piwnice

przyporządkowane zostały w protokołach zdawczo-odbiorczych do lokali, do

których spółdzielcze własnościowe prawo przysługuje skarżącym i że są przez nich

faktycznie użytkowane. W tej sytuacji istnieje podstawa do uchylenia zaskarżonego

wyroku i oddalenia apelacji, o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na

podstawie art. 39816 k.p.c.