IV CSK 134/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 134/11

POSTANOWIENIE

Dnia 5 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa M. O.

przeciwko W. P. i B. P.

o zapłatę,

oraz z powództwa wzajemnego W. P. i B. P.

przeciwko M. O.

o nakazanie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 5 sierpnia 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda (pozwanego wzajemnego)

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 września 2010 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Powód (pozwany wzajemny), M. O. wniósł skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 17 września 2010 r., oddalającego jego apelację od

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 15 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił

powództwo skarżącego o zapłatę kwoty 106 685,20 zł z odsetkami ustawowymi

tytułem zwrotu wpłaty na poczet ceny działki oraz naprawienia szkody związanej z

zawarciem umowy sprzedaży warunkowej tej nieruchomości. Uwzględnił natomiast

powództwo wzajemne wniesione przez pozwanych W. P. i B. P. o zobowiązanie

powoda do złożenia oświadczenia woli o wyrażeniu zgody na przeniesienie na jego

rzecz przez pozwanych własności nieruchomości o pow. 1 ha położonej w G. gm.

O. w wykonaniu postanowień warunkowej umowy sprzedaży z dnia 16 października

2008 r. Sądy obydwu instancji uznały, że powód (działający przez pełnomocnika –

matkę D. O.) zawarł umowę warunkową kupna nieruchomości od pozwanych nie

pozostając w wywołanym przez nich błędzie co do statusu działki (rolna, znajdująca

się na terenie nieobjętym planem zagospodarowania przestrzennego, dla którego w

studium

uwarunkowań

i kierunków

zagospodarowania

przestrzennego

przewidziano wiodącą funkcję „budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne”) oraz jej

uzbrojenia. Przed zawarciem umowy powód zapoznał się z dokumentami, w

których status działki był określony w ten sam sposób, co w umowie oraz obejrzał

na działce jakie media i w jaki sposób są na niej dostępne. W rezultacie Sądy nie

podzieliły stanowiska powoda o skutecznym uchyleniu się przez niego od

złożonego oświadczenia woli o zakupie spornej nieruchomości. Przeciwnie,

przyjęły, że oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych tego oświadczenia

nie wywołało żadnych zmian w sytuacji prawnej powoda, na którym ciąży

obowiązek zawarcia rzeczowej umowy przeniesienia własności nieruchomości.

Skarga kasacyjna powoda (pozwanego wzajemnego) została oparta na

podstawie z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. ujętej w zarzucie naruszenia art. 84 i art. 86

§ 1 k.c. przez błędne przyjęcie, że powód w chwili zawierania umowy nie

pozostawał w błędzie co do stanu prawnego i faktycznego nieruchomości,

wywołanym świadomie przez sprzedających.

We wnioskach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku

i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu, ewentualnie Sądowi Okręgowemu, do

ponownego rozpatrzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga

kasacyjna

ukształtowana

została

w

przepisach

kodeksu

postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa

i jednolitości wykładni, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

nie satysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy m. in. wyłączenie

z zakresu kontroli kasacyjnej zagadnień związanych z prawidłowością ustalania

faktów i oceny dowodów, stanowiące jeden z przejawów przyznania Sądowi

Najwyższemu statusu sądu prawa, a nie sądu faktu. Wyłączenie to zawiera art.

3983 § 3 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmowana jest

interpretacja tego przepisu, zgodnie z którą skarga kasacyjna ograniczona tylko do

zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów, niewskazująca na inne

naruszenia prawa, jest niedopuszczalna jako nieoparta na ustawowej podstawie,

nawet jeżeli polemika z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji ukryta

została w treści zarzutu niewłaściwej wykładni lub niewłaściwego zastosowania

określonych przepisów prawa materialnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006/4/76, czy z dnia 16 lutego

2007 r., II PZ 62/06, OSNP 2008/5-6/84).

Treść i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych podniesionych przez powoda

wskazują, że taka sytuacja występuje w rozpatrywanej sprawie. Powód wprawdzie

formułuje wyłącznie zarzuty w ramach podstawy naruszenia prawa materialnego,

jednak sposób ich ujęcia nie pozostawia wątpliwości, że w istocie zwalcza ustalenia

faktyczne dotyczące jego wiedzy o stanie prawnym i faktycznym nieruchomości

w chwili zawierania umowy, uznając je za błędne. Najbardziej jednoznacznie

ocenę taką uzasadnia fragment uzasadnienia, w którym skarżący stwierdza, po

przytoczenia fragmentu ustaleń Sądu Apelacyjnego oraz ustaleń i oceny dowodów

Sądu Okręgowego, że „dywagacje i kategoryczne ustalenia Sądu Okręgowego

i Apelacyjnego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych orzeczeń – są dowolne,

sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy i świadczą (…) o błędnej

interpretacji znajdujących się w aktach sprawy niespornych dokumentów” oraz

w motywach mających uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, w których skarżący stwierdza m. in., że „wydane w sprawie

orzeczenia są nie tylko krzywdzące dla powoda, wydane zostały na skutek

ewidentnie błędnych ustaleń Sądów Orzekających, ale co najważniejsze, są one

niewykonalne”

(twierdzenie

o

niewykonalności

nie

wiąże

się

z

treścią

podniesionych zarzutów lecz z argumentem, że powód nie ma pieniędzy na zapłatę

reszty ceny działki).

W tej sytuacji skarga kasacyjna, jako oparta na zarzutach, które art. 398 3 § 3

k.p.c. wyłącza z zakresu podstaw kasacyjnych, podlega odrzuceniu (art. 3986 § 2

k.p.c.).