IV CSK 110/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CSK 110/06

POSTANOWIENIE

Dnia 5 października 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M.K.

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej przy ulicy M. 6 w B.

o nakazanie udostępnienia dokumentu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 5 października 2006 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 10 czerwca 2005 r., sygn. akt [...],

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Powód M.K. wniósł do Sądu Rejonowego w B. powództwo przeciwko

Wspólnocie Mieszkaniowej przy ulicy M. nr 6 w B., domagając się udostępnienia

mu, jako członkowi pozwanej, całości dokumentacji dotyczącej nieruchomości

wspólnej. Powód powołał się na art. 29 ust. 3 ustawy o własności lokali oraz na art.

5 k.c.

Pozwana Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o oddalenie powództwa

podnosząc, iż powód miał możliwość przeglądania całej dokumentacji Wspólnoty.

Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, iż powód jest właścicielem lokalu

położonego w B. przy ulicy M. 6. Z własnością tego lokalu jest związany udział

powoda

wynoszący

68/800

części

w

nieruchomości

wspólnej.

Zarządcą

nieruchomości przy ulicy M. nr 6 jest Korporacja Mieszkaniowa "A." Korporacja „A.”

gromadzi w swojej siedzibie przy ulicy M. nr 6/8 całość dokumentacji związanej z

administrowaniem rzeczoną nieruchomością. Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika,

że

powód,

za

pośrednictwem

swego

dostępu

dokumentacji

nieograniczonego

do

pełnomocnika

W.K.,

znajdującej

się

domagał

w

się

siedzibie

administratora. Dokumenty te były udostępniane pełnomocnikowi powoda przez

pracowników biura do wglądu, a także powielane za pomocą kserokopiarki.

Pełnomocnik powoda przychodził tam czasami przez kilka dni z rzędu i spędzał w

biurze zarządcy po kilka godzin przeglądając te same dokumenty. W związku z

częstymi

wizytami

pełnomocnika

powoda,

Korporacja

Mieszkaniowa

„A.”

wyznaczyła powodowi dni i godziny, w których mógł on przeglądać dokumenty. Sąd

Rejonowy ustalił ponadto, iż odpisy uchwał podjętych przez pozwaną oraz inne

pisma dotyczące zarządu nieruchomością Wspólnoty były także doręczane

powodowi za pośrednictwem poczty. Pełnomocnikowi powoda odmawiano

udostępnienia dokumentów jedynie wtedy, gdy domagał się on wydania całych

teczek z dokumentami pozwanej w celu umożliwienia ich przejrzenia w domu.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 9 lutego 2005 r. oddalił powództwo uznając,

iż wskazanie pełnomocnikowi powoda dni tygodnia, w których mógł on przeglądać

akta pozwanej, nie świadczy o naruszeniu prawa powoda dostępu do dokumentów

pozwanej Wspólnoty, ani art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r.

o własności lokali, przyznającego każdemu właścicielowi lokalu prawo kontroli

działalności Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej.

Powód wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 10 czerwca 2005 r., oddalił apelację.

W ocenie Sądu Okręgowego, dokonana przez Sąd I instancji ocena nie

przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 233 § 1 k.p.c.

W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego jako

własne. Zdaniem Sądu Okręgowego, działania podjęte wobec powoda przez

Korporację „A.” były uzasadnione i nie naruszały prawa powoda dostępu do

dokumentacji pozwanej Wspólnoty. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut

apelującego, iż podjęte wobec niego działania w postaci wyznaczenia jego

pełnomocnikowi określonych dni tygodnia, w których mógł on przeglądać akta

pozwanej, naruszały przepisy ustawy o własności lokali. Artykuł 29 ust. 3 tej ustawy

przyznaje członkowi wspólnoty mieszkaniowej prawo kontroli działalności jej

zarządu, przez co należy rozumieć prawo wglądu do ksiąg, dokumentów oraz

sprawozdań, a także prawo żądania informacji i sprawozdań dotyczących stanu

majątku wspólnoty i wyjaśnień w kwestiach związanych z zarządem wspólną

nieruchomością. Omawianemu prawu powoda odpowiada więc, ciążący na

zarządzie, obowiązek umożliwienia mu wykonywania tego prawa, z którym to

obowiązkiem wiąże się roszczenie o udzielenie wyjaśnień, bądź o udostępnienie

dokumentów, czy też ksiąg wspólnoty. Działania powoda w tym zakresie nie mogą

mieć charakteru nieograniczonego, przez co naruszałyby one prawa przysługujące

innemu podmiotowi, wówczas bowiem nie może być mowy o wykonywaniu prawa,

ale o jego nadużywaniu, w związku z czym nie przysługuje takiemu działaniu

ochrona prawna (art. 5 k.c.).

Powód w skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Okręgowego zarzucił

naruszenie art. 29 ust. 3 ustawy o własności lokali oraz naruszenie art. 17 pkt 1

k.p.c. przez rozpoznanie w pierwszej instancji sprawy przez Sąd Rejonowy, chociaż

sprawa o nakazanie udostępnienia dokumentu jest sprawą o prawa niemajątkowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie powstaje wątpliwość czy uprawnienie do żądania

nakazania udostępnienia dokumentu ma charakter niemajątkowy, czy też

majątkowy (art. 17 pkt 1 k.p.c.). Rozstrzygnięcie tej kwestii przesądza o tym, czy

w sprawie na zasadach ogólnych istnieje właściwość rzeczowa sądu rejonowego

(art. 16 k.p.c.), czy też wyjątkowo sądu okręgowego, a w konsekwencji również

o tym, czy jest dopuszczalne wniesienie skargi kasacyjnej w związku ze

sformułowaniem art. 3982 § 1 k.p.c.

O charakterze sprawy nie może przesądzać trudność w ustaleniu wartości

przedmiotu

sporu,

ponieważ

takie

trudności

występują

także

w

innych

postępowaniach, również na tle ustawy o własności lokali. Pomimo to, np.

w sprawach o uchylenie uchwały oraz o ustalenie nie istnienia, albo nieważności

uchwały wspólnoty mieszkaniowej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest przyjęte

każdorazowe badanie przedmiotu uchwały i na tej podstawie dokonywanie oceny

czy sprawa ma charakter sporu o prawa majątkowe, czy też o prawa niemajątkowe.

Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 27 lutego

2001 r., V CZ 4/01 (OSNC 2001, nr 7-8, poz. 124), postanowieniu z dnia 11 lutego

2003 r., V CZ 208/02 (nie publ.), uchwale z dnia 7 stycznia 2004 r., III CZP 100/03

(OSNC 2005, nr 2, poz. 29), uchwale z dnia 9 grudnia 2005 r., III CZP 111/05

(dotychczas nie publ.) i postanowieniu z dnia 26 stycznia 2006 r., V CSK 53/05 (nie

publ.).

W niniejszej sprawie z samego przedmiotu żądania, mianowicie nakazania

wydania dokumentu, nie wynika w sposób jednoznaczny niemajątkowy charakter

sprawy. Nawet bowiem gdyby dostrzegać w tym uprawnieniu określone elementy

niemajątkowe,

np.

dotyczące

równego

traktowania

współwłaścicieli

czy

zapewnienia im możliwości kontroli poczynań zarządu lub zarządcy, to trudno

pominąć

okoliczność,

że

żądanie

dostępu

do

dokumentacji

wspólnoty

mieszkaniowej ma również wymiar majątkowy. Żądanie powoda nie dotyczy

bowiem skonkretyzowanego dokumentu, ale całości dokumentacji dotyczącej

nieruchomości wspólnej, co sprawia, że w sprawie niewątpliwie dominują elementy

ochrony interesów majątkowych

powoda.

Taka

ocena

jest

tym

bardziej

uzasadniona, że w okolicznościach sprawy właściciele lokali powierzyli zarząd

nieruchomością wspólną Korporacji „A.” na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy

o własności lokali. W takim zaś wypadku na zarządcy spoczywa dodatkowy

obowiązek prowadzenia dokumentacji określonej w przepisach art. 29 i 30 ustawy

o własności

lokali,

a

więc

niemal

wyłącznie

dokumentacji

w

kwestiach

o charakterze majątkowym.

W konsekwencji przedstawionej oceny należy przyjąć, że skarga kasacyjna

podlega odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z § 2 oraz w zw. z art. 3982

§ 1 k.p.c., ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia (w pozwie wartość przedmiotu

sporu została określona na kwotę dwustu zł) jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy zł.