Supreme Court dismisses appeal in joint property division where disputed value falls below statutory admissibility threshold.

Sygn. akt IV CSK 107/09

POSTANOWIENIE

Dnia 3 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Barbara Myszka

Protokolant Katarzyna Jóskowiak

w sprawie z wniosku J.K.

przy uczestnictwie M.K.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 3 czerwca 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt [...],

odrzuca skargę kasacyjną i oddala wniosek pełnomocnika

wnioskodawczyni o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2008 r., zmieniając

postanowienie Sądu Rejonowego w G., dokonujące podziału majątku wspólnego

wnioskodawczyni i uczestnika postępowania o łącznej wartości 325.625,73 zł,

przyznał na wyłączną własność składniki tego majątku o wartości 304.270 zł

wnioskodawczyni, zaś o wartości 21.355,73 zł (w tym 20 udziałów w Niepublicznym

Zakładzie Opieki Zdrowotnej o łącznej wartości 12.000 zł) – uczestnikowi

postępowania. Jednocześnie Sąd Okręgowy zasądził o wnioskodawczyni na rzecz

uczestnika postępowania kwotę 141.457,13 zł tytułem wyrównania udziałów w

majątku wspólnym.

W

skardze

kasacyjnej

–

skierowanej

przeciwko

rozstrzygnięciu

zasądzającemu kwotę 141.457,13 zł tytułem wyrównania udziałów w majątku

wspólnym oraz określającemu wartość wchodzących w skład tego majątku

20 udziałów w wymienionej Przychodni Lekarskiej – uczestnik postępowania,

powołując się na zarzuty naruszenia art. 212 § 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 1035 k.c.

i art. 46 k.r.o., art. 5 k.c. w związku z art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej, art. 286 w związku z art. 391 i art. 13 § 2 oraz § 13 ust. 1 pkt 1 w związku

z § 6 pkt 7 i § 7 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5191 § 2 k.p.c., dopuszczalność kasacyjnej w sprawach

o podział

majątku

wspólnego

po

ustaniu

wspólności

majątkowej

między

małżonkami zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia. Jeżeli wartość ta jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, skarga kasacyjna w tych sprawach jest

niedopuszczalna.

Sprawy o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności

majątkowej, podobnie jak pozostałe tzw. sprawy działowe (o dział spadku,

o zniesienie współwłasności) skupiają wiele różnorodnych kwestii prawnych oraz

dotyczą zróżnicowanych, często sprzecznych, interesów majątkowych uczestników.

Z natury tych spraw wynika jednak, że interesy poszczególnych uczestników

postępowania ograniczają się – w wymiarze majątkowym – do wysokości udziałów

w poddawanym podziałowi majątku. Z tego względu w orzecznictwie przyjmuje się,

że w wypadku zaskarżania postanowienia co do istoty sprawy, na podstawie

którego sąd dokonał podziału majątku wspólnego (działu spadku, zniesienia

współwłasności) wartość przedmiotu zaskarżenia wyznacza z reguły nie wartość

całego dzielonego majątku, ale wartość konkretnego interesu (roszczenia, żądania)

lub składnika majątkowego, którego środek odwoławczy dotyczy. Oznacza to, że

w wymienionych sprawach wartość przedmiotu zaskarżenia w zasadzie nie może

przekraczać wartości udziału należącego do uczestnika wnoszącego kasację. Tylko

wyjątkowo, gdy uczestnik podważa samą zasadę podziału albo gdy zaskarża

rozstrzygnięcie dotyczące roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy

wspólnej lub tytułem zwrotu pożytków albo rozliczenia nakładów, wartość

przedmiotu

zaskarżenia

może

być

wyższa

niż

wartość

jego

udziału

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02,

OSNC 2004, nr4, poz. 60 oraz z dnia 24 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy IV CZ 53/08,

nie publ.).

W razie częściowego zaskarżenia postanowienia o podziale majątku

wspólnego wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tej części przedmiotu

sprawy, która objęta została zaskarżeniem (zob. uchwałę Sadu Najwyższego z dnia

22 kwietnia 1968 r., III CZP 39/68, OSNCP 1968, nr 11, poz. 183).

Zaskarżonym

postanowieniem

wartość

całego

majątku

wspólnego

podlegającego podziałowi według równych udziałów określona została na sumę

325.625,73 zł (pkt. I ppkt 1 in fine). Skarżący w tym zakresie nie kwestionował

orzeczenia Sądu drugiej instancji. Podważał jedynie wysokość przyznanej mu

dopłaty (pkt I ppkt 2) wskazując – bez bliższego sprecyzowania – na zaniżenie

wartości objętych podziałem udziałów w Przychodni Lekarskiej (pkt I ppkt 1 lit. b,

pkt I ppkt 2 lit. b tiret 1). W tych okolicznościach wartość przedmiotu zaskarżenia

nie może wyrażać się wskazaną przez skarżącego kwotą 153.458 zł, stanowiącą

sumę zasądzonej na jego rzecz dopłaty (141.457,13 zł) oraz przyjętej do podziału

wartości wymienionych udziałów (12.000 zł). Mogłaby ona natomiast wynikać z

różnicy

między

zasądzoną

a

oczekiwaną

(dochodzoną)

dopłatą

(zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002 r. II CZ 25/02, nie publ.).

Skarżący wprawdzie różnicy takiej nie wskazał, jednak nie ulega wątpliwości, że –

w świetle nie kwestionowanej wartości całego majątku wspólnego objętego

podziałem, równych udziałów wnioskodawczyni i uczestnika postępowania w tym

majątku oraz rozmiaru wysokości zasądzonej dopłaty – nie może ona być wyrażona

nawet kwotą stu pięćdziesięciu tysięcy złotych.

Wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest wiążąca, ani dla sądu

drugiej instancji, ani dla Sądu Najwyższego. Mogą one poddać ją weryfikacji na

podstawie akt sprawy z pominięciem zasad określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 maja 2001 r., IV CZ 20/01, niepubl.,

z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 152/01, nie publ. i z dnia 6 listopada 2002 r.,

III CZ 98/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 11).

Mając na uwadze, że ustalona w wyniku tej weryfikacji wartość przedmiotu

zaskarżenia skargą kasacyjną nie przekracza progu określonego w art. 519 1 § 2

k.p.c., Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.