IV CO 1/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CO 1/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster

(przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Zbigniew Kwaśniewski

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 maja 2012 r.,

na skutek skargi powoda

o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego

z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt IV CSK 113/11,

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko E. K.

o nakazanie złożenia oświadczenia woli,

1) odrzuca skargę;

2) zasądza od M. S. na rzecz E. K. kwotę 7200 zł (siedem

tysięcy

dwieście

postępowania.

złotych)

tytułem

zwrotu

kosztów

Uzasadnienie

Powód

M. S. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego

wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. wydanym w sprawie IV

CSK 113/11, którym Sąd Najwyższy w wyniku skargi kasacyjnej pozwanej E. K.

uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 23 września 2010 r. i zmienił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 24 lutego 2010 r. w ten sposób, że oddalił powództwo o

zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na powoda

udziału ½ we współwłasności określonej nieruchomości, oparte na twierdzeniu o

odwołaniu przez powoda darowizny tego udziału.

Powód powołał jako podstawę wznowienia art. 403 § 2 k.p.c. wskazując na

wydanie przez Sąd Rejonowy w dniu 7 października 2011 r. wyroku w sprawie […],

skazującego obdarowanego K. S. za popełnienie wobec powoda przestępstwa

przeciwko czci przewidzianego w art. 216 § 1 k.k., który to wyrok uprawomocnił

się w dniu 15 października 2011 r.

W ocenie skarżącego, wydanie powyższego wyroku jest zarówno nową

okolicznością faktyczną jak i nowym dowodem, z których powód nie mógł

skorzystać w poprzednim postępowaniu, a które miałyby istotny wpływ na wynik

sprawy, w szczególności wobec

wynikającego z art. 11 k.p.c. związania sądu

cywilnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego sądu karnego.

Pozwana wnosiła o odrzucenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. jest

uzależniona od łącznego zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze wykrycia, po

uprawomocnieniu się wyroku, nowych faktów lub dowodów, które istniały już w toku

tego postępowania, ale

nie zostały w nim powołane, po drugie możliwości ich

wpływu na wynik sprawy i po trzecie niemożności skorzystania z nich przez stronę

w poprzednim postępowaniu.

Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, środek dowodowy, który

powstał już po uprawomocnieniu się orzeczenia, podobnie jak okoliczność

faktyczna, która zaistniała dopiero w tym czasie, nie stanowią podstawy

wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., co dotyczy również

wyroku, mającego dla rozstrzygnięcia charakter prejudycjalny, który uprawomocnił

się już po uprawomocnieniu się orzeczenia w zaskarżonej sprawie (porównaj

między innymi

postanowienia z dnia 5 czerwca 2003 r. II CZ 48/03, z dnia

4 września 2008 r. IV CZ 70/08, z dnia 17 kwietnia 2009 r. III CZ 17/09 i z dnia

15 grudnia 2009 r. II PZ 24/09, niepubl.). W przepisie art. 403 § 2 k.p.c. chodzi

bowiem tylko o takie dowody i okoliczności faktyczne, które zostały „wykryte”

po zapadnięciu (uprawomocnieniu się) zaskarżonego wyroku, a więc istniały już

w trakcie toczenia się postępowania w tej sprawie, lecz nie były i nie mogły być

wówczas znane stronie (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 9 lipca 2008 r. V CZ 46/08 i z dnia 25 maja 2011 r. II CZ 20/11).

Nie stanowi zatem ustawowej podstawy wznowienia postępowania powołany

w skardze powoda, jako nowy dowód, wyrok karny skazujący obdarowanego za

popełnienie wobec darczyńcy przestępstwa przeciwko czci, podobnie nie może być

uznany za nową okoliczność faktyczną fakt skazania obdarowanego za ten czyn,

skoro wyrok skazujący zapadł i uprawomocnił się już po uprawomocnieniu się

wyroku Sądu drugiej instancji.

Niezależnie od tego trzeba także stwierdzić, że fakt toczenia się przeciwko

obdarowanemu powyższego postępowania karnego był znany wszystkim Sądom

rozpoznającym sprawę i był przedmiotem ich oceny, także w zakresie wpływu

zapadnięcia ewentualnego wyroku skazującego na wynik sprawy cywilnej.

Sąd Najwyższy, badając tę kwestię w ramach oceny zgłoszonego zarzutu

kasacyjnego naruszenia art. 177 § 1 pkt 4 k.p.c. przez nie zawieszenie

postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej, uznał ten zarzut za

nieskuteczny, stwierdzając, że to uchybienie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie

sprawy. Tym samym uznał za niemające wpływu na wynik sprawy zapadnięcie

ewentualnego wyroku skazującego, na który powołuje się obecnie powód

w skardze o wznowienie postępowania. Natomiast sam fakt popełnienia przez

obdarowanego czynów wobec darczyńcy, za które został później skazany, był

powołany już w pozwie i oceniony przez wszystkie Sądy orzekające w sprawie.

Wyrok karny potwierdził jedynie z mocą wsteczną, że znane i ocenione przez Sądy

w sprawie cywilnej czyny obdarowanego wobec darczyńcy były przestępstwem

naruszenia czci. Potwierdził zatem fakty znane już w toczącym się postępowaniu

i poddane ocenie także Sądu Najwyższego, który uznał te czyny za niedające

podstawy do odwołania darowizny, zaś możliwość skazania obdarowanego za ich

popełnienie, za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy cywilnej.

Z tych względów wskazane przez skarżącego, jako podstawa wznowienia

postępowania, wydanie powołanego wyżej prawomocnego wyroku skazującego,

nie może być uznane za nowo wykrytą okoliczność faktyczną ani nowo wykryty

dowód, mogące mieć wpływ na wynik zaskarżonej sprawy, z których powód nie

mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, co oznacza, że skarga nie opiera

się na ustawowych przesłankach wznowienia postępowania określonych w art. 403

§ 2 k.p.c.

Prowadziło to do odrzucenia skargi na podstawie art. 410 § 1 k.p.c., bowiem

samo sformułowanie w skardze o wznowienie postępowania zarzutów w sposób

odpowiadający ustawowo określonym podstawom wznowienia nie oznacza,

że skarga opiera się na takiej podstawie, jeżeli podstawa ta faktycznie

nie występuje (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

26 marca 1999 r. III AO 5/99, OSNP 2000/14/564 i z dnia 19 czerwca 2008 r. II PZ

11/08, niepubl.).

O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie art. 98 w zw.

z art. 108 § 1 i art. 406 k.p.c.