IV CNP 83/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 83/08

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka

w sprawie ze skargi pozwanych

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego nakazu zapłaty Sądu

Rejonowego w S.

z dnia 14 sierpnia 2007 r., sygn. akt X Nc (…),

w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej K.(…) w S.

przeciwko J. Z. i W. Z.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2008 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Pozwani małżonkowie W. i J. Z. wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 sierpnia 2007

r., powołując się na występujący w sprawie wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art.

4241 § 2 k.p.c. Nakaz ten uprawomocnił się wobec braku jego zaskarżenia.

Skarga jest niedopuszczalna, gdyż została wniesiona od orzeczenia, od którego

środek ten pozwanym w sprawie nie przysługiwał. Skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia strony mogą skutecznie wnieść od orzeczenia sądu

drugiej instancji (art. 4241 § 1 k.p.c.). Jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy

niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego

lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga może być także

wniesiona od orzeczenia sądu pierwszej instancji, o ile strony nie skorzystały z

przysługujących im środków prawnych i nie jest możliwa zmiana lub uchylenie tego

orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych (art. 4241 § 2

k.p.c.). Strona, wnosząc skargę od niezaskarżonego orzeczenia sądu pierwszej

instancji, poza innymi przesłankami, musi - zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 5 in fine k.p.c. wykazać przede wszystkim istnienie tych wyjątkowych. Skarga pozwanych tak

określonego wymagania nie spełnia. Pozwani nie podjęli nawet próby wykazania, że

wypadek, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c. ma rzeczywiście w sprawie miejsce. W

skardze nie przedstawiono w tym zakresie żadnej argumentacji, posługując się jedynie co jest niewystarczające - przewidzianym w ustawie zwrotem, że taki „wyjątkowy

wypadek” wystąpił (por. m. in. postanowienie SN z dnia 17 października 2001 r., III CZ

98/01, OSNC 2002, nr 5, poz. 71). Nie wskazano zatem jakichkolwiek szczególnych

okoliczności, które stały na przeszkodzie wzruszeniu nakazu zapłaty z dnia 14 sierpnia

2007 r. przy pomocy innych przysługujących pozwanym środków prawnych (por. m. in.

postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 112),

choć, wnosząc skargę od orzeczenia Sądu pierwszej instancji, tak właśnie należało

uczynić (por. postanowienie SN z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006, nr 6,

poz. 113). Skarżący nie wyjaśnili ponadto, jakie - ich zdaniem - zasady, o których mowa

w art. 4241 § 2 k.p.c., zostały zaskarżonym przez nich nakazem naruszone. Ograniczyli

się w tym zakresie do wskazania kilku przepisów Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 15

grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, a także ogólnych twierdzeń o

nadużyciu prawa przez stronę powodową i Sąd oraz o pozbawieniu skarżących prawa

do obrony ich interesów. Przedstawiona analiza skargi prowadzi do wniosku, że pozwani

nie wykazali, iż w sprawie zachodzą wskazane szczególne przesłanki, które łącznie

uzasadniałyby wniesienie skargi od orzeczenia Sądu pierwszej instancji (art. 4241 § 2

k.p.c.). Przesądza to niedopuszczalności skargi pozwanych (art. 4248 § 2 k.p.c.).

Za niedopuszczalnością skargi przemawiają także inne względy. Środek ten nie

tylko nie czyni zadość wymaganiu przewidzianemu w art. 4245 § 1 pkt 5 in fine k.p.c.,

lecz także wymaganiu określonemu we wstępnej części tego przepisu oraz w pkt 3 i 4

wymienionego paragrafu. W świetle art. 4248 § 1 k.p.c. każda tego rodzaju wada,

mająca charakter nieusuwalny, stanowi wystarczającą i samodzielną podstawę do

odrzucenia skargi (por. postanowienie SN z dnia 16 lutego 2007 r., V CNP 8/07,

niepubl.).

W skardze nie wskazano przepisu, z którym zaskarżony skargą nakaz zapłaty

jest, zdaniem skarżących, niezgodny (art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.). Przytoczenie podstaw

skargi nie jest bowiem równoznaczne ze spełnieniem tego obowiązku i nie może go

zastąpić (por. postanowienie SN z dnia 20 lipca 2006 r., IV CNP 1/05, niepubl.).

Nie zostało także spełnione wymaganie uprawdopodobnienia szkody, poniesionej

na skutek wydania zaskarżonego skargą orzeczenia (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Pozwani

do kwestii tej w skardze w ogóle się nie odnieśli, choć uprawdopodobnienie to, jako

niezbędny i kluczowy element skargi, powinno w niej nastąpić. Jedynie w ramach

wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego nakazu, podnieśli, że szkoda taka

została im wyrządzona, powołując się przy tym na skierowane w oparciu o ten nakaz

wezwanie do spełnienia zasądzonego świadczenia. Należy więc powiedzieć, że

skarżący nie wykazali by konkretną szkodę rzeczywiście już ponieśli, powołanie się na

wezwanie do zapłaty oraz wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania nakazu

zapłaty temu bowiem przeczy. Szkodą w rozumieniu wskazanego przepisu jest jedynie

uszczerbek, który w majątku strony już nastąpił. Powołanie się w istocie na szkodę

przyszłą, czy też hipotetyczną, wymaganiu przewidzianemu w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

nie mogło zatem sprostać (por. m. in. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2006 r., II

CNP 13/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 110).

Ponadto w skardze zaniechano, mimo takiego obowiązku (art. 4245 § 1 pkt 5

k.p.c.), wykazania, że wzruszenie zaskarżonego skargą prawomocnego nakazu nie jest

przy pomocy innych środków procesowych aktualnie możliwe. Samo tylko twierdzenie,

że zmiana bądź uchylenie nakazu zapłaty wskutek jego uprawomocnienia się „nie było i

nie jest możliwe” trzeba uznać w tym zakresie za niewystarczające. Pozwani powinni

wyraźnie odnieść się do przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego

poszczególnych środków procesowych mogących w sprawie ewentualnie wchodzić w

rachubę i wyjaśnić dlaczego nie mogą one obecnie posłużyć do osiągnięcia

wskazanego celu (por. np. uzasadnienia postanowień SN z dnia 17 sierpnia 2005 r., I

CNP 5/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 17, z dnia 28 października 2005 r., V CNP 24/05,

niepubl. oraz z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140).

Z omówionych przyczyn skarga pozwanych, jako niedopuszczalna, podlegała,

stosownie do art. 4248 § 2 k.p.c., odrzuceniu.

Uznając wniosek powodowej Spółdzielni o zasądzenie kosztów postępowania ze

skargi za niezasługujący na uwzględnienie, Sąd Najwyższy miał na względzie, że pismo

procesowe, mające stanowić odpowiedź na skargę pozwanych, zostało wniesione po

upływie dwutygodniowego terminu przewidzianego dla podjęcia tego rodzaju czynności

(art. 3987 § 1 k.p.c. w zw. art. 42412 k.p.c.). Pismo to nie mogło być zatem za taką

odpowiedź uznane (art. 167 k.p.c.), co wykluczało przyznanie zwrotu kosztów wiążących

się z jej sporządzeniem i wniesieniem (por. np. uzasadnienie wyroku SN z dnia 4

października 2006 r., II CSK 202/06, niepubl.).