IV CNP 80/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 80/07

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lipca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka

w sprawie ze skargi pozwanego RR

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Rejonowego w E.

z dnia 22 października 2004 r., sygn. akt [...],

w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości wspólnej

położonej w E. przy ul. S. 15

przeciwko RR i JR

o sprzedaż lokalu w drodze licytacji ,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 lipca 2007 r.,

odrzuca skargę

Uzasadnienie

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Rejonowego w E. z dnia 22 października 2004 r. pozwany twierdził, że

następstwem naruszenia wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego

i procesowego jest niezgodność zaskarżonego orzeczenia z podstawowymi

zasadami porządku prawnego tj. prawem własności chronionym przez art. 21 ust. 1

w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji oraz prawem do sprawiedliwego sądu

zagwarantowanym w art. 45 Konstytucji, a także z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy

z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali i przepisem art. 379 pkt 2 i 5 k.p.c.

Według skarżącego, powołującego się na art. 424 1 § 2 k.p.c., w takiej sytuacji nie

ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, z jakich powodów strona nie skorzystała

z przysługujących jej zwyczajnych i nadzwyczajnych środków prawnych do

wzruszenia zaskarżonego wyroku; wystarczające jest, że żaden taki środek nie

przysługuje w dacie wnoszenia skargi.

Skarżący stwierdził, że „szkoda powstała w wyniku wydania orzeczenia jest

oczywista – obejmuje ona: po pierwsze stratę w postaci różnicy wartości

mieszkania, a kwoty uzyskanej w wyniku jego licytacji, tj. zasądzona kwota

5253,50 zł wraz z odsetkami, kosztami procesu i kosztami egzekucyjnymi, a po

drugie krzywdę w wyniku prawnie nieuzasadnionej utraty prawa własności do lokalu

mieszkalnego. Strata ta powstała z chwilą utraty przez skarżącego prawa własności

do tego lokalu na rzecz MJ, co też nastąpiło w drodze przysądzenia przez Sąd

Rejonowy w E (..)”. Jako dowód powstania szkody skarżący powołał wymienione

orzeczenie, z którego wynika, że w dniu 6 marca 2006 r. przysądzona została na

rzecz MJ własność nieruchomości, której dotyczył zaskarżony wyrok, za cenę

60375 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., odczytywanym łącznie z art. 4171 § 2 k.c.,

skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie orzeczenia stronie została wyrządzona

szkoda. Z tego względu obowiązek uprawdopodobnienia szkody jest jednym

z wymagań konstrukcyjnych tej skargi (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Sposób spełnienia

tego wymagania był przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego.

Syntetycznie

rzecz

ujmując,

wymaganie

uprawdopodobnienia

szkody

jest

spełnione, gdy skarżący złoży oświadczenie, że szkoda wystąpiła, wskaże jej

rodzaj, rozmiar i czas powstania oraz związek przyczynowy między tym stanem

a wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem, wykaże, że w dacie wnoszenia

skargi szkoda już istniała, a także powoła dowody lub inne środki uwiarygodniające

te twierdzenia (por., m.in., postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia

2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006/6/110, 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05,

OSNC 2007/7-8/41, 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 i 23 marca 2006 r., IV CNP

23/06). W postępowaniu wywołanym skargą Sąd Najwyższy co prawda nie bada

tych dowodów, ale ich powołanie jest konieczne dla uprawdopodobnienia szkody.

Dla uprawdopodobnienia nie jest wystarczające samo twierdzenie o wyrządzeniu

szkody czy twierdzenie że skarżący oczekiwał orzeczenia odmiennej treści.

Konfrontacja

przedstawionych

wymagań

z

zacytowanym

w

pełnym

brzmieniu fragmentem skargi, prowadzi do stwierdzenia, że obowiązek, o którym

mowa w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., nie został spełniony.

Przede wszystkim w ogóle nie został właściwie sprecyzowany rozmiar szkody.

Podana

została

jedynie

kwota

5253,50

zł

(zasądzona

od

pozwanego

i współpozwanej w zaskarżonym wyroku) „wraz z odsetkami, kosztami procesu

i kosztami egzekucyjnymi”. Co do tej kwoty jednak skarżący nie tylko nie

przedstawił żadnych dowodów, ale nawet nie twierdził, by została ona w całości lub

w części od niego wyegzekwowana. Oznacza to, że skarżący nie uprawdopodobnił,

że szkoda już powstała.

Strata w postaci „różnicy wartości mieszkania, a kwoty uzyskanej w wyniku jego

licytacji” nie została w ogóle określona co do wysokości. Skarżący nie tylko nie

wskazał żadnych dowodów (innych środków), ale nawet nie sformułował własnego

twierdzenia, jaką kwotą wyraziła się ta różnica i na jakiej podstawie ją obliczono. Co

więcej, z powołanego przez skarżącego (jedynego) dowodu wynika, że własność

lokalu przysądzono za cenę 60 375 zł, podczas gdy wartość całego przedmiotu

zaskarżenia skarżący określił na kwotę 29 753,50 zł, a więc na kwotę ściśle

odpowiadającą wartości przedmiotu sporu w sprawie zakończonej zaskarżonym

orzeczeniem, na którą składała się kwota 5 253,50 zł (z tytułu zaległych opłat) oraz

wartość mieszkania wyceniona na 24 500 zł. Skarżący nie tylko zaniedbał

określenia, uzasadnienia i uprawdopodobnienia rozmiaru szkody, ale samo jej

powstanie w tej postaci (różnicy wartości mieszkania i ceny jego sprzedaży) budzi –

w świetle powyższych danych - zasadnicze wątpliwości.

Szkoda polegająca na „utracie prawa własności” lokalu na rzecz jego licytacyjnego

nabywcy nie została sprecyzowana co do wysokości.

Z omówionych względów Sąd Najwyższy stwierdził niespełnienie przez

skarżącego konstrukcyjnego wymagania skargi, przewidzianego w art. 424 1 § 1 pkt

4 k.p.c., co stanowi wystarczającą, a zarazem konieczną podstawę jej odrzucenia

(art. 4248 § 1 k.p.c.).

W tej sytuacji nie ma przesądzającego znaczenia kwestia dopuszczalności

skargi z punktu widzenia wymagań wynikających z art. 424 1 § 2 w związku z art.

4245 § 1 pkt 5 oraz art. 4248 § 1 i 2 k.p.c., wobec czego należy ograniczyć się do

następujących stwierdzeń.

Jest w sprawie niewątpliwe, że pozwanemu przysługiwały środki prawne

umożliwiające wzruszenie wyroku Sądu pierwszej instancji oraz, że pozwany

z żadnego z tych środków nie skorzystał. We wniesionej od tego wyroku skardze

skarżący wyraził pogląd, nie uzasadniając go, że przy powołaniu się na

kwalifikowaną niezgodność z prawem orzeczenia, mającą postać określoną w art.

4241 § 2 k.p.c., pozbawione znaczenia prawnego jest to, z jakich przyczyn strona

nie skorzystała z możliwości zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji.

Konsekwentnie, w skardze żadnych takich przyczyn nie przedstawiono.

Podobnie, jak w wypadku uprawdopodobnienia szkody, skarżący pochopnie uznał

wskazaną kwestię za oczywistą. Bez wątpienia, konstrukcja wymienionych

przepisów i ich wzajemny stosunek dalekie są od jasności i precyzji, tym niemniej

przy ich interpretacji należy uwzględniać charakter i cel skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarga ta z zasady przysługuje

tylko od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, których zmiana lub

uchylenie w drodze przysługujących środków prawnych nie było i nie jest możliwe

(art. 4241 § 1 k.p.c.), a zatem z zasady nie przysługuje od orzeczeń sądu pierwszej

instancji. Jedynie wykazanie, że zachodziły przesłanki wymienione w art. 424 5 § 2

k.p.c., czyli wystąpił wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi, może

taką przeszkodę usunąć. Gdyby wystarczającą przesłanką dopuszczenia skargi od

orzeczenia sądu pierwszej instancji był tylko kwalifikowany charakter zarzucanej

niezgodności z prawem, w redakcji przepisu zupełnie zbędne byłoby zastrzeżenie

„w wyjątkowych wypadkach”. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego

pojęcie „wyjątkowego wypadku” odnosi się do szczególnych okoliczności, przyczyn

usprawiedliwiających nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jej „zwykłych”

środków prawnych, które strona obowiązana jest wykazać, aby móc skorzystać ze

szczególnej regulacji przewidzianej w art. 4241 § 2 k.p.c. (por. postanowienia z dnia

2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006/6/113 i z dnia 20 kwietnia 2007 r., IV

CNP 37/07). Skarżący nie przedstawił żadnych argumentów natury prawnej dla

uzasadnienia odmiennego stanowiska i zaniechał wykazania jakichkolwiek

okoliczności usprawiedliwiających nieskorzystanie z żadnego z możliwych środków

prawnych umożliwiających wzruszenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji.

Oznacza to, że – przy uwzględnieniu powołanego orzecznictwa Sądu Najwyższego

– brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie zachodzi wyjątek, o którym

mowa w art. 4241 § 2 k.p.c.