IV CNP 54/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 54/11

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

w sprawie ze skargi J. J.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 kwietnia 2009 r., wydanego

w sprawie ze skargi J. J.

przy udziale Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w G.

o naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 października 2011 r.,

odrzuca skargę i oddala wniosek o przyznanie kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2009 r. Sądu Apelacyjny w sprawie ze

skargi J. J. przy udziale Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w G. na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki oraz na skutek wniosku skarżącego o zwolnienie od

kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu zwolnił skarżącego od

kosztów sądowych, oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z

urzędu oraz oddalił skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Od wyżej wskazanego postanowienia w zakresie jego punktu trzeciego

skarżący J. J. wniósł w dniu 22 kwietnia 2011 r. skargę o stwierdzenie jego

niezgodności z prawem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Z dniem 25 września 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r.

o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

oraz ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2010 r. Nr 155,

poz. 1037), którą

znowelizowano

m. in.

instytucję

skargi o

stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, ograniczając jej zakres

przedmiotowy. Zgodnie ze znowelizowanym art. 424 1 § 1 można żądać

stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została

wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących

stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe, natomiast na mocy § 2

w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem

prawomocnego

wyroku

sądu

pierwszej

lub

drugiej

instancji

kończącego

postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej

środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze

innych przysługujących stronie środków prawnych. Powołany przepis nie odnosi się

już do bardziej ogólnego pojęcia „prawomocnego orzeczenia”. Ustawowy zakres

skargi obejmuje ponadto prawomocne postanowienia co do istoty sprawy kończące

postępowanie w sprawie i wydane przez sąd drugiej instancji w postępowaniu

nieprocesowym, a także inne orzeczenia szczegółowo określone w powołanej

nowelizacji, do których nie należą postanowienia w przedmiocie skargi na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki.

Skarżący

wniósł

skargę

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia po dniu wejścia w życie nowelizacji, ale wobec

orzeczenia wydanego przed tym dniem, więc – wobec tego, że nowelizacja nie

zawiera, ani nie jest objęta przepisami intertemporalnymi regulującymi w sposób

szczególny

stosowanie

poprzednio

obowiązujących

przepisów

do

skarg

wniesionych wobec orzeczeń wydanych w okresie obowiązywania tych przepisów –

do wprowadzonych przez nią zmian w przepisach proceduralnych należy stosować

ogólną zasadę, wedle której nowe przepisy stosuje się od chwili ich wejścia w życie

także do zaskarżania orzeczeń wydanych wcześniej oraz do wszczętych już

postępowań (por.: postanowienie z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt IV CNP

61/10, nie publ.). Na taką wykładnię wskazuje również uzasadnienie projektu

nowelizacji, w którym stwierdzono, że: „W związku z faktem, że uregulowania

projektu zaprowadzają sytuację korzystniejszą dla osób poszkodowanych,

w projekcie

nie

zamieszczono

przepisów

intertemporalnych.

Przepisy

projektowanej ustawy będą zatem miały zastosowanie także do orzeczeń

sądowych wydanych przed jej wejściem w życie” (druk nr 2525 z dnia 13 listopada

2009 r.). Prowadzi to do wniosku, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna.

Niezależnie od tego należy dodać, że nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia

przeświadczenie skarżącego, że formą, w jakiej powinno zapaść orzeczenie

o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania jest wyrok. Z art. 8 ust. 2 ustawy

z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania

sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez

prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179,

poz. 1843) wynika jasno, że w postępowaniu toczącym się na skutek takiej skargi

stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące

w postępowaniu, którego skarga dotyczy. W postępowaniu cywilnym formą

orzeczenia wydawanego w postępowaniu zażaleniowym jest postanowienie.

Kwestia ta nie wymaga dalszych wyjaśnień.

Sąd Najwyższy nie podziela podnoszonych w skardze wątpliwości odnośnie

do przytoczonych w skardze przepisów.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 4248 § 1 k.p.c.

Odnosząc się do żądania zasądzenia na rzecz pełnomocnika powoda

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy zauważyć, że

skoro skarga kasacyjna, wniesiona przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd,

jako oczywiście bezzasadna, podlegała odmowie przyjęcia do rozpoznania, to brak

jest uzasadnienia dla przyznania mu od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej z urzędu (zob.: postanowienie SN z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt

II CZ 69/07, OSNC z 2008 r., nr 3, poz. 41, postanowienie SN z dnia 26 listopada

2010 r., sygn. akt IV CSK 332/10, nie publ., z dnia 11 maja 2011 r., II CSK 699/10,

OSNC-ZD C/2011, poz. 72).