IV CNP 38/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05

Uprawdopodobnienie szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.) polega na

przedstawieniu wyodrębnionego wywodu wskazującego, że szkoda została

wyrządzona oraz określającego czas jej powstania, postać i związek

przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem.

Sędzia SN Zbigniew Strus

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 19 maja

2005 r. z powództwa Leszka W. przeciwko Biuru Podróży "N.I.", spółce z o.o. w O.

o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 stycznia 2006 r.,

odrzucił skargę i zasądził od powoda na rzecz pozwanego 120 zł kosztów

procesu w postępowaniu wszczętym ze skargi.

Uzasadnienie

Wyrok Sądu drugiej instancji, niekorzystny dla powoda ze względu na

obniżenie zasądzonej kwoty świadczenia głównego z kwoty 10 760 zł do kwoty

3000 zł, został wydany wskutek odmiennej niż dokonana przez Sąd w pierwszej

instancji wykładni art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach

turystycznych (jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268).

W części wykazującej podstawę skargi powód przytoczył – naruszone według

niego – m.in. przepisy postępowania i prawa materialnego, w tym art. 353 § 1, art.

354 § 1, art. 355 § 1 i 2 k.c. oraz art. 494 k.c. przez ich niezastosowanie,

powodujące częściowe oddalenie roszczenia o zwrot pełnej ceny uiszczonej

pozwanemu. W uzasadnieniu skargi znalazło się ponadto stwierdzenie o

niewątpliwym wystąpieniu szkody i wyliczenie jej wysokości, oparte na porównaniu

roszczenia i prawomocnego rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Konstrukcja skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z

prawem wykazuje zasadnicze podobieństwo do skargi kasacyjnej. W art. 4245 § 1

wymieniono wyczerpująco elementy określane w odniesieniu do skargi kasacyjnej

jako istotne lub konstrukcyjne oraz sankcję w postaci jej odrzucenia w razie

niespełnienia wymagań w zakresie kompozycji skargi (art. 4248 § 1 k.p.c.). Wspólny

dla obydwu skarg jest obowiązek zastępstwa przez adwokatów lub radców

prawnych (art. 871 § 1 k.p.c.), gwarantujący ścisłe spełnienie surowych wymagań

formalnych. (...)

Ukształtowana praktyka dotycząca istotnych elementów kasacji odnosi się do

skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia, w tym do

wymagania uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej przez

wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Należy przy tym dostrzegać aspekt formalny i merytoryczny tego składnika

skargi, omówiony w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11

sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006, nr 1, poz. 16). Zawartość merytoryczna

łączy się wyraźnie z art. 4171 § 2 k.c., będącym przyczyną unormowania

procesowego. Przepisy działu VIII tytułu VI, części pierwszej kodeksu postępowania

cywilnego (art. 4241–42412) umożliwiają poszkodowanemu naprawienie szkody

wyrządzonej wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem, natomiast nie otwierają

drogi do realizacji innych zamierzeń, np. uzyskania satysfakcji moralnej. Z tego

względu badanie Sąd Najwyższy zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

wymaga uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody przez wydanie tego orzeczenia,

którego skarga dotyczy. Użycie trybu dokonanego w art. 4245 § 1 pkt 4 i w art. 4241

§ 1 k.p.c. nakazuje przyjąć, że chodzi o szkodę, która już nastąpiła, a nie szkodę

hipotetyczną, zagrażającą w przyszłości. (...)

Uprawdopodobnienie może być rozpatrywane w aspekcie celu, którym jest

wyrobienie przekonania organu decyzyjnego o istnieniu takiego stanu, oraz

środków usprawiedliwiających to przekonanie. Ustawa nie ogranicza skarżącego w

doborze środków, ale ze względu na to, że ich weryfikacja w tej fazie postępowania

nie jest oparta na postępowaniu dowodowym, skarżący może poprzestać na

przytoczeniu twierdzeń odwołujących się do skonkretyzowanych okoliczności, które

wydają się prawdziwe, gdyż znajdują potwierdzenie w materiałach dołączonych do

skargi lub znajdujących się w sprawie zakończonej i przekonują o istnieniu faktów,

prowadzących do wniosku o powstaniu wskutek wydania orzeczenia uszczerbku

majątkowego. Uprawdopodobnienie nie jest poddane ścisłym regułom dowodzenia,

natomiast musi zachować walor wiarygodności w świetle reguł logiki i

doświadczenia życiowego. Konieczne jest zatem wskazanie czasu wyrządzenia

szkody, jej postaci oraz związku przyczynowego między wystąpieniem uszczerbku

a wydaniem orzeczenia (verba legis: spowodowanej przez wydanie).

Sformułowanie zawarte w art. 4171 § 2 k.c. o szkodzie wyrządzonej przez wydanie

orzeczenia, a nie np. przez wykonanie, wskazuje, że ustawodawca – co do

zasady – nie wyłączył z zakresu odszkodowania uszczerbku polegającego na

utracie przedmiotu sporu. Wykazując jednak prawdopodobieństwo rzeczywistego

wyrządzenia szkody, skarżący nie może odwoływać się do argumentów, które

przekonywałyby tylko o możliwości jej powstania w przyszłości, a tym bardziej

utożsamiać stanu jej wyrządzenia z faktem wydania w postępowaniu instancyjnym

odmiennych wyroków. (...)

Dlatego twierdzenie skarżącego dotyczące szkody nie odpowiada wymaganiu

zawartemu w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., wobec czego skarga podlega odrzuceniu

(art. 4248 § 1 k.p.c.).