IV CNP 23/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 23/06

POSTANOWIENIE

Dnia 23 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie ze skargi pozwanych J.S. i J.S.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w S.

z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt [...],

w sprawie z powództwa I.S. i S.S.

przeciwko J.S., J.S. i Gminie F.

o ustalenie nieważności umowy,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 marca 2006 r.,

odrzuca skargę i zasądza od pozwanych J. i J. małżonków S. na

rzecz powodów kwotę 1.200 (jeden

zwrotu kosztów postępowania.

tysiąc dwieście) zł tytułem

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 13 października 2005 r., wydanym w

sprawie [...], uwzględniając apelację powodów, zmienił wyrok Sądu Rejonowego i

ustalił - z powodu naruszenia procedury przetargowej - nieważność umów

notarialnych, na podstawie których nastąpiło na rzecz pozwanych przeniesienie

własności nieruchomości.

Od powyższego wyroku pozwani reprezentowani przez radcę prawnego

wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

(tzw. skarga na bezprawność).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem

w części określającej jej istotę (jej treść), w której należy wykazać, że spełnia

warunki przewidziane w art. 4245 § 1 k.p.c., powinna zawierać między innymi

uprawdopodobnienie

wyrządzenia

szkody

spowodowanej

przez

wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy (art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c.). Z przyjętego w tym

przepisie uregulowania nie wynika obowiązek udowodnienia szkody, zaktualizuje

się

on

bowiem

o odszkodowanie,

dopiero

w

wytoczonym

postępowaniu

po

przeciwko

stwierdzeniu

Skarbowi

niezgodności

z

Państwa

prawem

prawomocnego orzeczenia. W postępowaniu wywołanym skargą wystarczy

uprawdopodobnienie szkody.

Pełnomocnik skarżących w celu wypełnienia tego warunku skargi stwierdził,

że pozwani ponieśli koszty umów zawartych w formie aktów notarialnych, a także

koszty przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej, nabycia przyległej

nieruchomości, rozgraniczenia z sąsiednimi nieruchomościami oraz dokumentacji

technicznej dotyczącej zagospodarowania działki pod zabudowę letniskowowypoczynkową

z

przeznaczeniem

na

agroturystykę.

Podniósł

ponadto,

że zaskarżony wyrok zniweczył także plany inwestycyjne pozwanych powodując

utratę dochodów z planowanej działalności turystycznej. Z twierdzeń tych wynika

więc, że w ocenie skarżących zaskarżony wyrok wyrządził szkodę zarówno

w postaci strat jak i utraconych korzyści. Z uzasadnienia skargi płynie wniosek,

że w ocenie

jej autora

uprawdopodobnienie

wyrządzenia

szkody polega

na przytoczeniu samych twierdzeń o jej zaistnieniu. Ze stanowiskiem takim nie

można się zgodzić.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 stycznia 2006 r.,

II CNP 13/05 (dotychczas nie publikowane) zauważył, że uprawdopodobnienie

występuje w wielu przepisach kodeksu postępowania cywilnego (art. 50, 169 § 2,

art. 243, 7301) jednakże w żadnym z nich pojęcie to nie zostało określone. Jedynie

przepis art. 243 k.p.c. stanowi, że zachowanie szczegółowych przepisów

o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje

uprawdopodobnienie zamiast dowodu. We wcześniejszych orzeczeniach Sąd

Najwyższy, definiując to pojęcie stwierdził, że sąd może uznać jakieś twierdzenie

za uprawdopodobnione tylko wtedy, gdy nabierze przekonania, iż prawdopodobnie

tak właśnie było lub jest (orzeczenia z dnia 19 czerwca 1951 r., C 398/51,

OSN 1951, nr 3, poz.89; z dnia 9 września 1961 r., 4 CZ 54/61, OSPiKA 1962,

poz. 289 i z dnia 13 lipca 1966 r., II CZ 74/66, OSPiKA 1967, nr 3, poz. 68),

natomiast w postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006,

nr 1, poz. 16 podniósł, że w celu uwiarygodnienia oświadczenia o wystąpieniu

szkody strona może powoływać zarówno dowody, w tym tzw. dowody nie dające

pewności, jak i inne środki, nie uznawane przez kodeks postępowania cywilnego za

dowody (np. pisemne oświadczenia, surogaty dokumentów itp.). Samo twierdzenie

strony o wystąpieniu szkody nie jest więc wystarczające dla uwiarygodnienia tego

twierdzenia oraz wywołania u sędziego przekonania, że szkoda wystąpiła.

Przyjąć

zatem należy,

że uprawdopodobnienie szkody wyrządzonej

zaskarżonym orzeczeniem zostaje spełnione, jeśli skarżący powoła w skardze nie

tylko wszystkie znane mu fakty, które wskazują na związek między zaskarżonym

orzeczeniem a doznanymi wskutek jego wydania stratami lub utraconymi

korzyściami, ale ponadto powoła dowody lub co najmniej ich surogaty, które

uczynią twierdzenie o wyrządzeniu szkody wiarygodnym. W postępowaniu

wywołanym skargą Sąd Najwyższy – jak już podniesiono – wprawdzie nie bada

tych dowodów, ale ich powołanie jest konieczne dla uprawdopodobnienia

(uwiarygodnienia) szkody. W przeciwnym razie mogłoby się okazać, że skarga

o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem przyjęta

zostanie do merytorycznego rozpoznania, mimo że zaskarżone orzeczenie nie

spowodowało szkody, albo wywołało skutki, które tylko w mniemaniu skarżącego

stanowią o szkodzie, która w istocie nie zaistniała. Skoro samo twierdzenie

skarżącego o wystąpieniu szkody nie spełnia wymagania skargi przewidzianego

w art. 4245 pkt 5 k.p.c. należało orzec jak w sentencji postanowienia (art. 424 8

§ 1 k.p.c.).