IV CNP 21/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 21/07

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski

w sprawie ze skargi pozwanej A.G.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w O.

z dnia 31 marca 2006 r., sygn. akt [...]

oraz prawomocnego postanowienia

Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 września 2006 r., sygn. akt [...]

w sprawie z powództwa "T." Spółki z o.o.

przeciwko pozwanej A.G.

o uznanie umowy za bezskuteczną,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 marca 2007 r.,

odrzuca

skargę

o

stwierdzenie

prawomocnych orzeczeń.

niezgodności

z

prawem

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 31 marca 2006 r. Sąd Okręgowy uwzględnił w całości

powództwo o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powodowego T. Spółka z

o.o. umowę darowizny zawarta dnia 7 czerwca 2002 r. w formie aktu notarialnego

pomiędzy L.G. a pozwaną A.G. oraz rozstrzygnął o kosztach procesu.

Postanowieniem z dnia 4 maja 2006 r. Sąd Okręgowy odrzucił apelację

pozwanej A.G., a zażalenie tejże pozwanej oddalił Sąd Apelacyjny postanowieniem

z dnia 6 września 2006 r.

Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych wskazanych

orzeczeń Sądów obu instancji wniosła pozwana A.G. w której wyrokowi Sądu

Okręgowego z dnia 31 marca 2006 r. zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez bezpodstawne

zastosowanie przepisów art. 527, art. 528 i art. 533 kodeksu cywilnego

w następstwie nieuzasadnionego przyjęcia, że dłużnik – L.G., dokonał darowizny

na rzecz córki – A.G. ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli oraz celowego

pogłębienia stanu swojej niewypłacalności a także, że A.G. mogła zwolnić się od

zadośćuczynienia roszczeniu w warunkach art. 535, podczas gdy dłużnik wykazał

dowodami w postaci odpisów z ksiąg

wieczystych,

że

jest

właścicielem

nieruchomości, których łączna wartość wynosiła kilka milionów złotych, a także

otrzymywał dotacje rolne, jak również posiada wierzytelności pracownicze z tytułu

zatrudnienia, przez co dysponował w dacie czynności i dysponuje nadal majątkiem

(choć nie może swobodnie nim dysponować, ze względu na poręczenia i zastawy

nań dokonane) o wartości znacznie przewyższającej wielkość wierzytelności, ale

komornik mógł to sprzedać (przykładem jest posiadłość w W. wyceniona na 1,2 min

zł, która w tym czasie była obciążona tylko 200 tys. zł na rzecz BGŻ).

2. Naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 232 k.p.c.

oraz art. 278 § 1 k.p.c., przez oddalenie wniosku pozwanej o przeprowadzenie

dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości majątku posiadanego

przez dłużnika, a tym samym wskazanie przez pozwaną, iż nie zachodzą przesłanki

odpowiedzialności z art. 527 i następnych kodeksu cywilnego.

3. Naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 328 § 2

k.p.c., poprzez brak uwzględnienia w uzasadnieniu kwestii przebytego przez

dłużnika zawału serca i pobytu w Miejskim Szpitalu w O. na Oddziale Intensywnej

Terapii w okresie sporządzenia darowizny, co uzasadnia, iż dłużnik nie działał w

celu pokrzywdzenia wierzycieli, lecz w zamiarze uporządkowania warunków

majątkowych małoletniej córki w obliczu bezpośredniego zagrożenia życia dłużnika;

Wskazując na powyższe skarżąca A.G. wnosiła o przyjęcie na podstawie art.

4241 § 2 k.p.c. skargi do rozpoznania jako oczywiście uzasadnionej i stwierdzenie

niezgodności orzeczenia z prawem.

Zaskarżonemu prawomocnemu orzeczeniu Sądu Apelacyjnego z dnia 6

września 2006 roku , w przedmiocie odrzucenia apelacji skarżąca zarzuciła:

-

błędne zastosowanie przepisu art. 149 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku

o kosztach sądowych w sprawach do postępowania wstępnego przed

Sądem I instancji,

-

mylną wykładnię przepisów prawa proceduralnego, a w szczególności

artykułów 370, 3701 i 371 k.p.c.

i wnosiła o:

-

stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem,

Nadto skarżąca wskazała, że względu na to, iż prawomocny wyrok wyrządza

szkodę polegającą na niemożności dysponowania majątkiem małoletniej (nie

można go sprzedać, by kupić choćby inne mieszkanie) oraz prowadzi wprost do

bezdomności małoletniej A.G., ponieważ przystąpiono do natychmiastowej

egzekucji z tego domu, po odrzuceniu przez Sąd wniosku o zwieszenie egzekucji

(wyczerpuje to art. 4241 § 1) - zasadnym jest wniesienie w trybie dozwolonym przez

prawo skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

Sąd Najwyższy odrzucił obie skargi (art. 4248 § 1 i 2 k.p.c.) z przyczyn

następujących:

Dopuszczalność skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia została przez prawodawcę obwarowana kilkoma nader istotnymi

warunkami (por. w szczególności art. 4241 § 1 i 2, 4244 oraz 4245 § 1 k.p.c.).

Pomimo

niedługiego

czasu

obowiązywania

przepisów

regulujących

ten

o charakterze nadzwyczajnym środek zaskarżenia stanowił on przedmiot licznych

wypowiedzi

w

doktrynie

oraz

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

(por.

w szczególności postanowienie z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05 – OSNC

2006, nr 6, poz. 110, postanowienie z dnia 2 lutego 2006 r. I CNP 4/06 – OSNC

2006, nr 6, poz. 113, postanowienie z dnia 31 stycznia 2006 r. IV CNP 38/05 –

OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r.,

I CNP 33/06 – OSNC 2007 nr 2, poz. 35 wraz z powołanym tam dalszym

orzecznictwem).

W odniesieniu do rozpoznawanego środka zaskarżenia wnoszonego przez

profesjonalnego pełnomocnika każde z wymagań (art. 4245 § 1 k.p.c.) powinno być

jednoznacznie wyrażone i sformułowane, a Sąd Najwyższy nie jest zobowiązany

a nawet uprawniony do badania i dociekania rzeczywistych treści i zamierzeń

autora skargi. Poszukiwanie dalszych elementów, czy treści wprost w omawianej

skardze niewyrażonych mogłoby być obarczone ryzykiem przypisania autorowi

skargi treści i zamierzeń, czy intencji, których nie zamierzał on poddawać pod osąd.

Konfrontacja powyżej przytoczonych – w niezbędnym zakresie – wymagań

ustawowych z treścią rozpoznawanej skargi prowadzi do wniosku, że nie zawiera

ona wskazania przepisu, prawa z którym każde z zaskarżonych orzeczeń jest

niezgodne. Omawiana skarga została wprowadzona do obowiązującego porządku

prawnego w celu realizacji uprawnień przewidzianych w art. 4171 § 2 k.c.,

zagwarantowanych w art. 77 ust. 1 Konstytucji. Niezgodność z konkretnie

wskazanym przepisem prawa mająca uzasadniać odpowiedzialność Skarbu –

Państwa powinna być w sposób nie budzący wątpliwości określona w skardze.

Postanowienia k.p.c. zawarte w art. 4245 § 1 pkt 2 i 3 wykluczają utożsamianie ich

treści, czy też łączenie dwóch odrębnych wymagań. Przesłanką dopuszczalności

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest

istnienie szkody w chwili wniesienia skargi, a nie możliwość wystąpienia szkody

dopiero w przyszłości. Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej

przez wydanie obu zaskarżonych orzeczeń w rozumieniu art. 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c. –

nie nastąpiło. Pozwana pominęła także wykładnię art. 4241 § 2 k.p.c. zawartą

w powołanym postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06 (OSNC 2006 nr 6,

poz. 113). Oczywistym jest, że taki wyjątkowy wypadek – w ustalonych

okolicznościach tej sprawy – nie zachodzi.