IV CNP 191/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 191/07

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski

w sprawie ze skargi uczestników postępowania R.W. i F.W.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Rejonowego w K.

z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt [...],

w sprawie z wniosku Zarządu Dróg Wojewódzkich

przy uczestnictwie R.W., F.W., K.W., A.D., B.P. i A.P.

o rozgraniczenie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2007 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił skargę

uczestników R. i F. małżonków W. o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 1

grudnia 2004 r. Podniósł, iż nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania,

skoro skarżący o istnieniu przedmiotowych map katastralnych mających stanowić

podstawę wznowienia dowiedzieli się jeszcze przed wydaniem postanowienia

o rozgraniczeniu z dnia 1 grudnia 2004 r.

W

wyniku

środka

odwoławczego

tych

uczestników

-

nazwanego

„zażaleniem", Sąd Okręgowy w G. na posiedzeniu niejawnym zmienił zaskarżone

postanowienie w ten sposób, że odrzucił skargę o wznowienie postępowania.

Podniósł, że środki dowodowe w postaci wskazanych map katastralnych mogły być

wykorzystane przez skarżących w postępowaniu prawomocnie zakończonym, a

więc nie były to dowody, z których zainteresowani nie mogli skorzystać przed

wydaniem przez Sąd Rejonowy w K. postanowienia o rozgraniczeniu., a ponadto

nie miały wpływu na wynik tego postępowania W rezultacie uznał, że skarga o

wznowienie nie została oparta na powołanej podstawie określonej w art. 403 § 2

k.p.c.

Pełnomocnik R. i F. małżonków W. wniósł skargę „o stwierdzenie

niezgodności z prawem postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 21 grudnia

2006 r. zmienionego postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 czerwca

2007 r." Wskazał, że „od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 21 grudnia 2006

r., uczestnicy wnieśli zażalenie, które zostało rozpoznane przez Sąd Okręgowy w

G. w dniu 13 czerwca 2007 r.... w ten sposób, .... iż skarga uczestników o

wznowienie została prawomocnie odrzucona. Od postanowienia Sądu Okręgowego

w G. nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W związku z tym, wnoszę o

stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia szczegółowo opisanego wyżej z

prawem i uchylenie w całości obu postanowień ..."

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pomimo niejasności w oznaczeniu orzeczenia, od którego skarga została

wniesiona w świetle przedstawionych twierdzeń skarżącego trzeba przyjąć,

że zaskarżył on skargą orzeczenie sądu pierwszej instancji. Tymczasem skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, przysługuje od

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie

w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana

lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych

nie było i nie jest możliwe (art. 4241 § 1 k.p.c.). Jest więc co do zasady

niedopuszczalna, jeżeli w sprawie strona miała możliwość zaskarżyć orzeczenie,

skargą kasacyjną, skargą o wznowienie postępowania lub mogła skorzystać

z innego środka np. o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, czy

z wniosku o przywrócenie terminu. Z unormowania tego także wynika, że skarga

jest niedopuszczalna od orzeczenia sądu pierwszej instancji jeżeli w wyniku

wniesionego środka odwoławczego straciło byt prawny tj. uległo uchyleniu lub - jak

w omawianym wypadku - całkowitej zmianie. Orzeczenie takie bowiem nigdy nawet w części – nie uprawomocniło się.

Od przedstawionego unormowania ustawodawca wprowadził wyjątek

przewidziany w art. 4241 § 2 k.p.c. Na podstawie tej regulacji, skarga przysługuje

od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, wydanego

przez sąd pierwszej lub drugiej instancji naruszającego podstawowe zasady

porządku prawnego, konstytucyjne wolności lub prawa człowieka, chociaż strony

nie skorzystały z przysługujących im środków, pod warunkiem, że jego uchylenie

lub zmiana w innym postępowaniu nie jest już dopuszczalna.

Niezgodność z prawem wynikająca z naruszenia podstawowych zasad

porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka to

przesłanka ogólna, a więc wymaga doprecyzowania w praktyce orzeczniczej

i piśmiennictwie. Występuje

wtedy,

gdy został naruszony przepis mający

podstawowe znaczenie dla funkcjonowania demokratycznego państwa, bądź

normujący ujęte w rozdziale drugim Konstytucji wolności oraz prawa człowieka

i obywatela. Ze względu jednak na wyjątkowość omawianego unormowania,

wyartykułowanie tej przesłanki jest także elementem konstrukcyjnym skargi.

Ustawodawca w przeciwieństwie do innych wymagań tego nadzwyczajnego

i wysoce sformalizowanego środka zawartych w pozostałych punktach art. 424 5

k.p.c., w przepisie art. 4245 pkt 5 in fine k.p.c. nałożył na skarżącego obowiązek nie

tylko przedstawienia ale i wykazania, że występuje ten wyjątkowy wypadek

uzasadniający jego wniesienie .

Spełnienie zatem wymagania, określonego w art. 424 5 § 1 pkt 5 in fine k.p.c.

polega na zawarciu w skardze wyodrębnionej, poprawnej jurydyczne argumentacji

przedstawiającej jakie podstawowe zasady porządku prawnego, lub konstytucyjne

wolności albo prawa człowieka zaskarżone prawomocne orzeczenie narusza

i wskazaniu na czym polegała obraza przepisów (przepisu) mających podstawowe

znaczenie dla ich ochrony. Tego elementu konstrukcyjnego skarga nie zawiera.

Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, że prawomocność, tworzy

nowy stan prawny pomiędzy stronami, jak też sanuje wszelkie ewentualne

naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. Z tego względu

wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 424 5 § 1 k.p.c. należy

interpretować ściśle. Do nich należy uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody

spowodowanej przez wydanie orzeczenia którego dotyczy (pkt 4). Uwzględnienie

bowiem skargi i stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest niezgodne z prawem,

ma charakter prejudykatu, gdyż stwarza możliwość dochodzenia od państwa

odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie. Spełnienie tego

wymagania polega na wskazaniu rodzaju i rozmiaru szkody. Wywód ten powinien

także zawierać informację dotyczącą czasu jej powstania i określać związek

przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Nie jest spełnieniem

tego wymagania odwołanie się do szkody niesprecyzowanej, hipotetycznej, czy też

mogącej powstać w przyszłości (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006 nr 1, poz. 16, z dnia 31 stycznia

2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006. nr 7-8, poz. 141 i z dnia 27 października

2005 r., V CNP 28/05 niepublikowane). W skardze odwołano się do szkody nie

sprecyzowanej i mogącej powstać w przyszłości a więc i nie spełnia tego

wymagania.

Kolejnym elementem konstrukcyjnym, którego skarga nie zawiera jest

„wykazanie że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie jest możliwe" (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). W judykaturze ukształtowany

jest pogląd, że aby je spełnić nie wystarczy wskazać, że od zaskarżonego

orzeczenia nie przysługuje żaden środek zaskarżenia.. Należy w tym zakresie

przedstawić wyczerpujący wywód i oprzeć go na przekonywującym uzasadnieniu

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05,

OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140). Należało zatem wykazywać - gdyby założyć,

że zaskarżono także postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 czerwca

2007 r., iż od tego orzeczenia nie przysługiwała skarga kasacyjna, zażalenie, bądź

inne środki i dlaczego.

Na marginesie trzeba zauważyć orzeczenie zaskarżone skargą można

uchylić na zasadzie całkowitego wyjątku określonego w art. 424 11 § 3 k.p.c.,

tj. jeżeli sprawa ze względu na osobę lub przedmiot nie podlegała orzecznictwu

sądów chwili orzekania.

Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu (art. 4248 § 1 k.p.c.).