IV CNP 190/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 190/07

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski

w sprawie skargi uczestnika postępowania P.D.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt [...],

w sprawie z wniosku A.C.

przy uczestnictwie J.S., E.S., P.D., J.C. oraz Skarbu Państwa - Gminy i Miasta N.

o ustanowienie służebności drogi koniecznej,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2007 r.,

odrzuca skargę i odstępuje od obciążenia uczestnika P.D.

kosztami postępowania skargowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2005 r. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił

apelację

uczestnika

P.D.

od

postanowienia

Sądu

Rejonowego

w Ł.

ustanawiającego drogę konieczną.

Uczestnik ten wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego

prawomocnego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu w zasadzie drugiej instancji,

kończącego postępowanie w sprawie wydanego począwszy od dnia 1 września

2004 r. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., l CNP 1/05,

i uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2005 r.,

III CZP 1/05, OSNC 2006, nr 5, poz. 78, której nadano moc zasady prawnej).

Oznacza to możliwość wniesienia skargi od prawomocnych wyroków, nakazów

zapłaty,

postanowień

co

do

istoty

sprawy

wydanych

w

postępowaniu

nieprocesowym oraz od postanowień, tzw. formalnych kończących postępowanie

w sprawie.

Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, że prawomocność, tworzy

nowy stan prawny pomiędzy stronami, jak też sanuje wszelkie ewentualne

naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. Z tego względu

wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 424 5 § 1 k.p.c. należy

interpretować ściśle.

Do nich należy uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej

przez wydanie orzeczenia którego dotyczy (pkt 4). Uwzględnienie bowiem skargi

i stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest niezgodne z prawem, ma charakter

prejudykatu, gdyż stwarza możliwość dochodzenia od państwa odszkodowania za

szkodę wyrządzoną przez jego wydanie. Spełnienie tego wymagania polega na

wskazaniu rodzaju i rozmiaru szkody. Wywód ten powinien także zawierać

informację dotyczącą czasu jej powstania i określać związek przyczynowy

z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Nie jest spełnieniem tego

wymagania odwołanie się - jak uczyniła to skarżący - do szkody niesprecyzowanej,

hipotetycznej, czy też mogącej powstać w przyszłości (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006 nr 1, poz. 16)

28/05, z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141

i z dnia 27 października 2005 r., V CNP 28/05 niepublikowane).

Kolejnym wymaganiem konstrukcyjnym, którego skarga nie spełnia jest

„wykazanie że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie jest możliwe" (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). W judykaturze ukształtowany

jest pogląd, że aby je spełnić nie wystarczy wskazać, że od zaskarżonego

orzeczenia nie przysługuje skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania.

Należy w tym zakresie przedstawić wyczerpujący wywód i oprzeć go na

przekonywującym uzasadnieniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140). Skarga nie

zawiera tego elementu, a dopiero w piśmie procesowym z dnia 1 listopada 2007 r.

stanowiącego odpowiedź skarżącego na stanowisko Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa, wskazano jedynie, że przedmiotowe postanowienie nie podlegało

zaskarżeniu skargą kasacyjną.

Skarga została także wniesiona po terminie (art. 424 6 § 1 k.p.c.), tj. upływie

dwóch lat od dnia uprawomocnienia się zaskarżonego postanowienia, gdyż stało

się ono prawomocne z datą jego wydania (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego

z dnia 10 marca 1993 r., l CRN 19/93, OSNCP 1993, nr 11, poz. 205, z dnia

8 sierpnia 1995, II CRN 83/95, OSNC 1995, nr 11, poz. 167 oraz z dnia

26 września 1995, III CKU 3/96, OSNC 1997, nr 2, poz. 22). Próba wniesienia

niedopuszczalnego środka zaskarżenia nie ma bowiem wpływu na datę

uprawomocnienia się orzeczenia.

Sporządzenie skargi objęte zostało przymusem adwokacko - radcowskim.

W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez

fachowego pełnomocnika także w zakresie czynności procesowych związanych

z tym postępowaniem podejmowanych przed sądem niższej instancji, co wynika

wprost z treści art. 871 § 1 k.p.c.

Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu (art. 424 8 § 1 k.p.c.). Mając

na uwadze szczególny charakter sprawy, odstąpiono od obciążenia uczestnika

kosztami postępowania skargowego (art. 102 k.p.c.).